अष्टादश सहस्राणि योजनानां विशां पते ॥
षट्शतानि च पूर्णानि विष्कम्भो जम्बुपर्वतः ॥
लावणस्य समुद्रस्य विष्कम्भो द्विगुणः स्मृतः ॥
नानाजनपदाकीर्णो मणिविद्रुमचित्रितः ॥
नैकधातुविचित्रैश् च पर्वतैर् उपशोभितः ॥
सिद्धचारणसंकीर्णः सागरः परिमण्डलः ॥
शाकद्वीपं च वक्ष्यामि यथावद् इह पार्थिव ॥
शृणु मे त्वं यथान्यायं ब्रुवतः कुरुनन्दन ॥
जम्बूद्वीपप्रमाणेन द्विगुणः स नराधिप ॥
विष्कम्भेण महाराज सागरो ऽपि विभागशः ॥
क्षीरोदो भरतश्रेष्ठ येन संपरिवारितः ॥
तत्र पुण्या जनपदा न तत्र म्रियते जनः ॥
कुत एव हि दुर्भिक्षं क्षमातेजोयुता हि ते ॥
शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावद् भरतर्षभ ॥
उक्त एष महाराज किम् अन्यच् छ्रोतुम् इच्छसि ॥
aṣṭādaśa sahasrāṇi yojanānāṃ viśāṃ pate ||
ṣaṭśatāni ca pūrṇāni viṣkambho jambuparvataḥ ||
lāvaṇasya samudrasya viṣkambho dviguṇaḥ smṛtaḥ ||
nānājanapadākīrṇo maṇividrumacitritaḥ ||
naikadhātuvicitraiś ca parvatair upaśobhitaḥ ||
siddhacāraṇasaṃkīrṇaḥ sāgaraḥ parimaṇḍalaḥ ||
śākadvīpaṃ ca vakṣyāmi yathāvad iha pārthiva ||
śṛṇu me tvaṃ yathānyāyaṃ bruvataḥ kurunandana ||
jambūdvīpapramāṇena dviguṇaḥ sa narādhipa ||
viṣkambheṇa mahārāja sāgaro 'pi vibhāgaśaḥ ||
kṣīrodo bharataśreṣṭha yena saṃparivāritaḥ ||
tatra puṇyā janapadā na tatra mriyate janaḥ ||
kuta eva hi durbhikṣaṃ kṣamātejoyutā hi te ||
śākadvīpasya saṃkṣepo yathāvad bharatarṣabha ||
ukta eṣa mahārāja kim anyac chrotum icchasi ||
О владыка народов, поперечник Джамбу-парваты составляет восемнадцать тысяч шестьсот йоджан. Поперечник солёного океана считается вдвое большим; он наполнен разными странами, украшен самоцветами и кораллами, сияет горами с разнообразными минералами, полон сиддхов и чаранов и кругом окружает остров. Теперь я как следует расскажу о Шакадвипе, о царь; слушай меня, о радость Куру, когда я излагаю по порядку. Он вдвое больше Джамбудвипы по размеру, о владыка людей; и океан вокруг него, о великий царь, так же соразмерно вдвое больше. Это молочный океан, о лучший из Бхаратов, которым Шакадвипа окружена. Там находятся святые страны; люди там не умирают. Как же там может быть голод, если они наделены терпением и сиянием? Так, о бык Бхаратов, кратко и как следует описана Шакадвипа. Что ещё ты желаешь услышать, о великий царь?»
f3316ef1489c · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:47:27 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Шакадвипа сразу противопоставлена Бхарата-варше: её окружает не солёный, а молочный океан, а её жители свободны от смерти и голода. Эта космография говорит о разных состояниях бытия, где качество среды соответствует качеству сознания и заслуги.