धृतराष्ट्र उवाच
शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावद् इह संजय ॥
उक्तस् त्वया महाभाग विस्तरं ब्रूहि तत्त्वतः ॥
संजय उवाच
तथैव पर्वता राजन् सप्तात्र मणिभूषिताः ॥
रत्नाकरास् तथा नद्यस् तेषां नामानि मे शृणु ॥
अतीवगुणवत् सर्वं तत्र पुण्यं जनाधिप ॥
देवर्षिगन्धर्वयुतः परमो मेरुर् उच्यते ॥
प्रागायतो महाराज मलयो नाम पर्वतः ॥
यतो मेघाः प्रवर्तन्ते प्रभवन्ति च सर्वशः ॥
ततः परेण कौरव्य जलधारो महागिरिः ॥
यत्र नित्यम् उपादत्ते वासवः परमं जलम् ॥
यतो वर्षं प्रभवति वर्षाकाले जनेश्वर ॥
उच्चैर् गिरी रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठितः ॥
रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः ॥
उत्तरेण तु राजेन्द्र श्यामो नाम महागिरिः ॥
यतः श्यामत्वम् आपन्नाः प्रजा जनपदेश्वर ॥
dhṛtarāṣṭra uvāca
śākadvīpasya saṃkṣepo yathāvad iha saṃjaya ||
uktas tvayā mahābhāga vistaraṃ brūhi tattvataḥ ||
saṃjaya uvāca
tathaiva parvatā rājan saptātra maṇibhūṣitāḥ ||
ratnākarās tathā nadyas teṣāṃ nāmāni me śṛṇu ||
atīvaguṇavat sarvaṃ tatra puṇyaṃ janādhipa ||
devarṣigandharvayutaḥ paramo merur ucyate ||
prāgāyato mahārāja malayo nāma parvataḥ ||
yato meghāḥ pravartante prabhavanti ca sarvaśaḥ ||
tataḥ pareṇa kauravya jaladhāro mahāgiriḥ ||
yatra nityam upādatte vāsavaḥ paramaṃ jalam ||
yato varṣaṃ prabhavati varṣākāle janeśvara ||
uccair girī raivatako yatra nityaṃ pratiṣṭhitaḥ ||
revatī divi nakṣatraṃ pitāmahakṛto vidhiḥ ||
uttareṇa tu rājendra śyāmo nāma mahāgiriḥ ||
yataḥ śyāmatvam āpannāḥ prajā janapadeśvara ||
Дхритараштра сказал: «О Санджая, ты как следует изложил краткое описание Шакадвипы; теперь, о благородный, расскажи подробно и в точности». Санджая сказал: «Здесь, о царь, также есть семь гор, украшенных самоцветами, рудники драгоценностей и реки. Выслушай от меня их названия. Всё там, о владыка людей, в высшей степени превосходно и свято. Высшая гора Меру населена божественными риши и гандхарвами. О великий царь, гора по имени Малая тянется к востоку; от неё во все стороны идут и возникают облака. За ней, о Каурав, находится великая гора Джаладхара, где Индра постоянно берёт превосходную воду и откуда во время дождей возникает ливень, о владыка людей. Высокая гора Райватака — там в небе постоянно утверждено созвездие Ревати, установленное Прародителем. А к северу, о владыка царей, находится великая гора по имени Шьяма, из-за которой народы получили тёмный цвет, о владыка страны».
33f8832710b5 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:47:27 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Дхритараштра просит перейти от краткого обзора к подробности, и Санджая начинает с гор как источников космического порядка: облака, дождь, звёздные установления и даже цвет народов связываются с устройством священного пространства.