द्वीपिचर्मावनद्धैश् च व्याघ्रचर्मशयैर् अपि ॥
विकोशैर् विमलैः खड्गैर् अभिजघ्नुः परान् रणे ॥
अभिप्लुतम् अभिक्रुद्धम् एकपार्श्वावदारितम् ॥
विदर्शयन्तः संपेतुः खड्गचर्मपरश्वधैः ॥
शक्तिभिर् दारिताः के चित् संछिन्नाश् च परश्वधैः ॥
हस्तिभिर् मृदिताः के चित् क्षुण्णाश् चान्ये तुरंगमैः ॥
रथनेमिनिकृत्ताश् च निकृत्ता निशितैः शरैः ॥
विक्रोशन्ति नरा राजंस् तत्र तत्र स्म बान्धवान् ॥
पुत्रान् अन्ये पितॄन् अन्ये भ्रातॄंश् च सह बान्धवैः ॥
मातुलान् भागिनेयांश् च परान् अपि च संयुगे ॥
विकीर्णान्त्राः सुबहवो भग्नसक्थाश् च भारत ॥
बाहुभिः सुभुजाच्छिन्नैः पार्श्वेषु च विदारिताः ॥
क्रन्दन्तः समदृश्यन्त तृषिता जीवितेप्सवः ॥
तृष्णापरिगताः के चिद् अल्पसत्त्वा विशां पते ॥
भूमौ निपतिताः संख्ये जलम् एव ययाचिरे ॥
रुधिरौघपरिक्लिन्नाः क्लिश्यमानाश् च भारत ॥
व्यनिन्दन् भृशम् आत्मानं तव पुत्रांश् च संगतान् ॥
अपरे क्षत्रियाः शूराः कृतवैराः परस्परम् ॥
नैव शस्त्रं विमुञ्चन्ति नैव क्रन्दन्ति मारिष ॥
तर्जयन्ति च संहृष्टास् तत्र तत्र परस्परम् ॥
dvīpicarmāvanaddhaiś ca vyāghracarmaśayair api ||
vikośair vimalaiḥ khaḍgair abhijaghnuḥ parān raṇe ||
abhiplutam abhikruddham ekapārśvāvadāritam ||
vidarśayantaḥ saṃpetuḥ khaḍgacarmaparaśvadhaiḥ ||
śaktibhir dāritāḥ ke cit saṃchinnāś ca paraśvadhaiḥ ||
hastibhir mṛditāḥ ke cit kṣuṇṇāś cānye turaṃgamaiḥ ||
rathaneminikṛttāś ca nikṛttā niśitaiḥ śaraiḥ ||
vikrośanti narā rājaṃs tatra tatra sma bāndhavān ||
putrān anye pitṝn anye bhrātṝṃś ca saha bāndhavaiḥ ||
mātulān bhāgineyāṃś ca parān api ca saṃyuge ||
vikīrṇāntrāḥ subahavo bhagnasakthāś ca bhārata ||
bāhubhiḥ subhujācchinnaiḥ pārśveṣu ca vidāritāḥ ||
krandantaḥ samadṛśyanta tṛṣitā jīvitepsavaḥ ||
tṛṣṇāparigatāḥ ke cid alpasattvā viśāṃ pate ||
bhūmau nipatitāḥ saṃkhye jalam eva yayācire ||
rudhiraughapariklinnāḥ kliśyamānāś ca bhārata ||
vyanindan bhṛśam ātmānaṃ tava putrāṃś ca saṃgatān ||
apare kṣatriyāḥ śūrāḥ kṛtavairāḥ parasparam ||
naiva śastraṃ vimuñcanti naiva krandanti māriṣa ||
tarjayanti ca saṃhṛṣṭās tatra tatra parasparam ||
Воины с обнажёнными блестящими мечами, щитами, обтянутыми леопардовыми и тигровыми шкурами, поражали врагов в бою. Яростно налетая, с рассечённым боком, они бросались друг на друга с мечами, щитами и секирами. Одни были разорваны шакти, другие разрублены секирами; одни раздавлены слонами, другие истоптаны конями; одни рассечены ободьями колесниц, другие срублены острыми стрелами. Люди повсюду кричали, зовя родичей: одни — сыновей, другие — отцов, братьев, близких, дядей, племянников и других в сражении. Многие с вывалившимися внутренностями, со сломанными бёдрами, с отрубленными от крепких плеч руками и рассечёнными боками виднелись кричащими, жаждущими и цепляющимися за жизнь. Некоторые, ослабев духом и охваченные жаждой, лежали на земле в битве и просили только воды. Залитые потоками крови и мучимые, о Бхарата, они жестоко проклинали себя и твоих сыновей, собравшихся там. Другие же доблестные кшатрии, связанные взаимной враждой, не выпускали оружия и не стонали, о почтенный, но, ликуя, повсюду угрожали друг другу».
39ee1c4fed3b · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:12:34 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Здесь Санджая не даёт войне скрыться за героическими формулами. Одни ещё держатся за честь и оружие, другие просят воды и проклинают причину войны. Оба состояния принадлежат одному полю Курукшетры.