Махабхарата
Бхишма-парва: упрёк Дурьодханы Бхишме6.54.32-38
5634 / 15823
Махабхарата · 6.54.32-38
Деванагари

पितामह निबोधेदं यत् त्वा वक्ष्यामि भारत ॥
नानुरूपम् अहं मन्ये त्वयि जीवति कौरव ॥
द्रोणे चास्त्रविदां श्रेष्ठे सपुत्रे ससुहृज्जने ॥
कृपे चैव महेष्वासे द्रवतीयं वरूथिनी ॥
न पाण्डवाः प्रतिबलास् तव राजन् कथं चन ॥
तथा द्रोणस्य संग्रामे द्रौणेश् चैव कृपस्य च ॥
अनुग्राह्याः पाण्डुसुता नूनं तव पितामह ॥
यथेमां क्षमसे वीर वध्यमानां वरूथिनीम् ॥
सो ऽस्मि वाच्यस् त्वया राजन् पूर्वम् एव समागमे ॥
न योत्स्ये पाण्डवान् संख्ये नापि पार्षतसात्यकी ॥
श्रुत्वा तु वचनं तुभ्यम् आचार्यस्य कृपस्य च ॥
कर्णेन सहितः कृत्यं चिन्तयानस् तदैव हि ॥
यदि नाहं परित्याज्यो युवाभ्याम् इह संयुगे ॥
विक्रमेणानुरूपेण युध्येतां पुरुषर्षभौ ॥

Транслитерация (IAST)

pitāmaha nibodhedaṃ yat tvā vakṣyāmi bhārata ||
nānurūpam ahaṃ manye tvayi jīvati kaurava ||
droṇe cāstravidāṃ śreṣṭhe saputre sasuhṛjjane ||
kṛpe caiva maheṣvāse dravatīyaṃ varūthinī ||
na pāṇḍavāḥ pratibalās tava rājan kathaṃ cana ||
tathā droṇasya saṃgrāme drauṇeś caiva kṛpasya ca ||
anugrāhyāḥ pāṇḍusutā nūnaṃ tava pitāmaha ||
yathemāṃ kṣamase vīra vadhyamānāṃ varūthinīm ||
so 'smi vācyas tvayā rājan pūrvam eva samāgame ||
na yotsye pāṇḍavān saṃkhye nāpi pārṣatasātyakī ||
śrutvā tu vacanaṃ tubhyam ācāryasya kṛpasya ca ||
karṇena sahitaḥ kṛtyaṃ cintayānas tadaiva hi ||
yadi nāhaṃ parityājyo yuvābhyām iha saṃyuge ||
vikrameṇānurūpeṇa yudhyetāṃ puruṣarṣabhau ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
पितामह निबोध इदम्pitāmaha nibodha idamпраотец, пойми это; дед, выслушай это
यत् त्वा वक्ष्यामि भारतyat tvā vakṣyāmi bhārataчто тебе скажу, Бхарата; что я скажу тебе
न अनुरूपम् अहम् मन्येna anurūpam aham manyeне подобающим я считаю; не считаю достойным
त्वयि जीवति कौरवtvayi jīvati kauravaкогда ты жив, каурава; при тебе живом, Куру
द्रोणे च अस्त्रविदाम् श्रेष्ठेdroṇe ca astravidām śreṣṭheи при Дроне, лучшем знатоков астр; и при Дроне, первом среди оружеведов
सपुत्रे ससुहृज्जनेsaputre sasuhṛjjaneс сыном и друзьями; с сыном и союзниками
कृपे च एव महेष्वासेkṛpe ca eva maheṣvāseи при Крипе великом лучнике; и при могучем стрелке Крипе
द्रवति इयम् वरूथिनीdravati iyam varūthinīбежит эта армия; этот строй обращается в бегство
न पाण्डवाः प्रतिबलाःna pāṇḍavāḥ pratibalāḥне Пандавы равносильны; Пандавы не равны силой
तव राजन् कथं चनtava rājan kathaṃ canaтебе, царь, никак; тебе, владыка, никоим образом
तथा द्रोणस्य संग्रामेtathā droṇasya saṃgrāmeтакже Дроне в битве; и Дроне в сражении
द्रौणेः च एव कृपस्य चdrauṇeḥ ca eva kṛpasya caи Драуни, и Крипе; Ашваттхаману и Крипе
अनुग्राह्याः पाण्डुसुताःanugrāhyāḥ pāṇḍusutāḥпокровительствуемы сыновья Панду; Пандавы должны быть щадимы
नूनम् तव पितामहnūnam tava pitāmahaнесомненно тобой, праотец; верно, тобой, дед
यथा इमाम् क्षमसे वीरyathā imām kṣamase vīraраз эту терпишь, герой; если ты допускаешь
वध्यमानाम् वरूथिनीम्vadhyamānām varūthinīmубиваемую армию; этот избиваемый строй
सः अस्मि वाच्यः त्वया राजन्saḥ asmi vācyaḥ tvayā rājanя должен был быть предупреждён тобой; ты должен был сказать мне
पूर्वम् एव समागमेpūrvam eva samāgameс самого начала при собрании; ещё прежде в совете
न योत्स्ये पाण्डवान् संख्येna yotsye pāṇḍavān saṃkhyeне буду сражаться с Пандавами в битве; не стану воевать с Пандавами
न अपि पार्षतसात्यकीna api pārṣatasātyakīи не с Паршатой-Сатьяки; и также не с Дхриштадьюмной, Сатьяки
श्रुत्वा तु वचनम् तुभ्यम्śrutvā tu vacanam tubhyamуслышав же слово твоё; если бы я услышал от тебя
आचार्यस्य कृपस्य चācāryasya kṛpasya caнаставника и Крипы; от учителя и Крипы
कर्णेन सहितः कृत्यम्karṇena sahitaḥ kṛtyamс Карной вместе дело; совместно с Карной задачу
चिन्तयानः तदा एव हिcintayānaḥ tadā eva hiобдумывал бы тогда же; решал бы уже тогда
यदि न अहम् परित्याज्यःyadi na aham parityājyaḥесли я не должен быть оставлен; если меня не следует бросать
युवाभ्याम् इह संयुगेyuvābhyām iha saṃyugeвами двумя здесь в бою; вами обоими в этом сражении
विक्रमेण अनुरूपेणvikrameṇa anurūpeṇaдоблестью подобающей; с надлежащей силой
युध्येताम् पुरुषर्षभौyudhyetām puruṣarṣabhauсражайтесь, два лучших мужа; бейтесь, два быка людей
Литературный перевод

«Праотец, выслушай то, что я скажу тебе, о Бхарата. Я не считаю достойным, что эта армия бежит, пока ты жив, о каурава, пока здесь Дрона, лучший знаток астр, с сыном и друзьями, и пока здесь Крипа, великий лучник. Пандавы никак не равны силой тебе, о царь, а также Дроне в битве, Драуни и Крипе. Несомненно, ты хочешь щадить сыновей Панду, о праотец, раз терпишь, как избивают эту армию. Ты должен был ещё на первом собрании сказать мне: “Я не буду сражаться в битве с Пандавами, а также с Паршатой и Сатьяки”. Услышав тогда твоё слово, слово наставника и Крипы, я вместе с Карной уже тогда обдумал бы, что делать. Если же я не должен быть оставлен вами обоими здесь, в сражении, то сражайтесь, о два лучших мужа, с подобающей доблестью».

Версия

67a079be1df2 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами