Махабхарата
Бхишма-парва: упрёк Дурьодханы Бхишме6.54.1-5
5630 / 15823
Махабхарата · 6.54.1-5
Деванагари

संजय उवाच
ततस् ते पार्थिवाः क्रुद्धाः फल्गुनं वीक्ष्य संयुगे ॥
रथैर् अनेकसाहस्रैः समन्तात् पर्यवारयन् ॥
अथैनं रथवृन्देन कोष्टकीकृत्य भारत ॥
शरैः सुबहुसाहस्रैः समन्ताद् अभ्यवारयन् ॥
शक्तीश् च विमलास् तीक्ष्णा गदाश् च परिघैः सह ॥
प्रासान् परश्वधांश् चैव मुद्गरान् मुसलान् अपि ॥
चिक्षिपुः समरे क्रुद्धाः फल्गुनस्य रथं प्रति ॥
शस्त्राणाम् अथ तां वृष्टिं शलभानाम् इवायतिम् ॥
रुरोध सर्वतः पार्थः शरैः कनकभूषणैः ॥
तत्र तल् लाघवं दृष्ट्वा बीभत्सोर् अतिमानुषम् ॥
देवदानवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः ॥
साधु साध्व् इति राजेन्द्र फल्गुनं प्रत्यपूजयन् ॥

Транслитерация (IAST)

saṃjaya uvāca
tatas te pārthivāḥ kruddhāḥ phalgunaṃ vīkṣya saṃyuge ||
rathair anekasāhasraiḥ samantāt paryavārayan ||
athainaṃ rathavṛndena koṣṭakīkṛtya bhārata ||
śaraiḥ subahusāhasraiḥ samantād abhyavārayan ||
śaktīś ca vimalās tīkṣṇā gadāś ca parighaiḥ saha ||
prāsān paraśvadhāṃś caiva mudgarān musalān api ||
cikṣipuḥ samare kruddhāḥ phalgunasya rathaṃ prati ||
śastrāṇām atha tāṃ vṛṣṭiṃ śalabhānām ivāyatim ||
rurodha sarvataḥ pārthaḥ śaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥ ||
tatra tal lāghavaṃ dṛṣṭvā bībhatsor atimānuṣam ||
devadānavagandharvāḥ piśācoragarākṣasāḥ ||
sādhu sādhv iti rājendra phalgunaṃ pratyapūjayan ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
संजय उवाचsaṃjaya uvācaСанджая сказал; Санджая произнёс
ततः ते पार्थिवाः क्रुद्धाःtataḥ te pārthivāḥ kruddhāḥзатем те цари разгневанные; после этого яростные правители
फल्गुनम् वीक्ष्य संयुगेphalgunam vīkṣya saṃyugeФалгуну увидев в бою; глядя на Арджуну в сражении
रथैः अनेकसाहस्रैःrathaiḥ anekasāhasraiḥмногими тысячами колесниц; тысячами ратх
समन्तात् पर्यवारयन्samantāt paryavārayanсо всех сторон окружили; отовсюду обступили
अथ एनम् रथवृन्देनatha enam rathavṛndenaзатем его скоплением колесниц; потом его массой ратх
कोष्टकीकृत्य भारतkoṣṭakīkṛtya bhārataзагоном сделав, Бхарата; заключив в кольцо, о Бхарата
शरैः सुबहुसाहस्रैःśaraiḥ subahusāhasraiḥстрелами многими тысячами; многочисленными тысячами стрел
समन्तात् अभ्यवारयन्samantāt abhyavārayanсо всех сторон покрыли; отовсюду осыпали
शक्तीः च विमलाः तीक्ष्णाःśaktīḥ ca vimalāḥ tīkṣṇāḥи чистые острые шакти; блестящие острые копья
गदाः च परिघैः सहgadāḥ ca parighaiḥ sahaи палицы с паригхами; булавы вместе с железными дубинами
प्रासान् परश्वधान् च एवprāsān paraśvadhān ca evaкопья и секиры также; прасы и боевые топоры
मुद्गरान् मुसलान् अपिmudgarān musalān apiмолоты и мусалы также; дубины и песты
चिक्षिपुः समरे क्रुद्धाःcikṣipuḥ samare kruddhāḥметали в бою разгневанные; бросали в сражении яростные
फल्गुनस्य रथम् प्रतिphalgunasya ratham pratiк колеснице Фалгуны; в сторону ратхи Арджуны
शस्त्राणाम् अथ ताम् वृष्टिम्śastrāṇām atha tām vṛṣṭimоружий затем тот дождь; этот ливень оружия
शलभानाम् इव आयतिम्śalabhānām iva āyatimналетающий как саранча; приближающийся словно тучи саранчи
रुरोध सर्वतः पार्थःrurodha sarvataḥ pārthaḥостановил со всех сторон Партха; Партха отразил отовсюду
शरैः कनकभूषणैःśaraiḥ kanakabhūṣaṇaiḥстрелами золотом украшенными; золотооперёнными стрелами
तत्र तत् लाघवम् दृष्ट्वाtatra tat lāghavam dṛṣṭvāтам эту лёгкость увидев; увидев там эту быстроту
बीभत्सोः अतिमानुषम्bībhatsoḥ atimānuṣamБибхатсу сверхчеловеческую; Арджуны, превышающую человеческое
देवदानवगन्धर्वाःdevadānavagandharvāḥбоги, данавы, гандхарвы; девы, демоны, небесные певцы
पिशाचोरगराक्षसाःpiśācoragarākṣasāḥпишачи, змеи, ракшасы; пишачи, наги, ракшасы
साधु साधु इति राजेन्द्रsādhu sādhu iti rājendraхорошо, хорошо, так, царь царей; «славно, славно», о владыка
फल्गुनम् प्रत्यपूजयन्phalgunam pratyapūjayanФалгуну почтили; прославили Арджуну
Литературный перевод

Санджая сказал: «Тогда разгневанные цари, увидев Фалгуну в бою, окружили его со всех сторон многими тысячами колесниц. Заключив его в кольцо из колесничих рядов, о Бхарата, они со всех сторон осыпали его многими тысячами стрел. Яростные, они метали в бою к колеснице Фалгуны блестящие острые шакти, палицы с паригхами, копья, секиры, молоты и мусалы. Но Партха со всех сторон отразил этот ливень оружия, налетавший словно саранча, золотоукрашенными стрелами. Увидев там сверхчеловеческую лёгкость Бибхатсу, боги, данавы, гандхарвы, пишачи, змеи и ракшасы почтили Фалгуну словами: “Славно! Славно!”, о царь царей».

Версия

4ad643d97781 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами