Махабхарата
Бхишма-парва: Бхимасена уничтожает слоновье войско6.58.29-41
5656 / 15823
Махабхарата · 6.58.29-41
Деванагари

अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः ॥
विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः ॥
तम् उद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासम् इव शृङ्गिणम् ॥
भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास् ते प्राद्रवन् भयात् ॥
दुर्योधनस् तु संक्रुद्धो मागधं समचोदयत् ॥
अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥
मागधं पुरतः कृत्वा भीमसेनं समभ्ययात् ॥
आपतन्तं च तं दृष्ट्वा गजानीकं वृकोदरः ॥
गदापाणिर् अवारोहद् रथात् सिंह इवोन्नदन् ॥
अद्रिसारमयीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम् ॥
अभ्यधावद् गजानीकं व्यादितास्य इवान्तकः ॥
स गजान् गदया निघ्नन् व्यचरत् समरे बली ॥
भीमसेनो महाबाहुः सवज्र इव वासवः ॥
तस्य नादेन महता मनोहृदयकम्पिना ॥
व्यत्यचेष्टन्त संहत्य गजा भीमस्य नर्दतः ॥
ततस् तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश् च महारथः ॥
नकुलः सहदेवश् च धृष्टद्युम्नश् च पार्षतः ॥
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान् ॥
अभ्यधावन्त वर्षन्तो मेघा इव गिरीन् यथा ॥
क्षुरैः क्षुरप्रैर् भल्लैश् च पीतैर् अञ्जलिकैर् अपि ॥
पातयन्तोत्तमाङ्गानि पाण्डवा गजयोधिनाम् ॥
शिरोभिः प्रपतद्भिश् च बाहुभिश् च विभूषितैः ॥
अश्मवृष्टिर् इवाभाति पाणिभिश् च सहाङ्कुशैः ॥
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः ॥
अदृश्यन्ताचलाग्रेषु द्रुमा भग्नशिखा इव ॥
धृष्टद्युम्नहतान् अन्यान् अपश्याम महागजान् ॥
पतितान् पात्यमानांश् च पार्षतेन महात्मना ॥

Транслитерация (IAST)

atha duryodhanaṃ dṛṣṭvā bhīmaseno mahābalaḥ ||
vidhitsuḥ kalahasyāntaṃ gadāṃ jagrāha pāṇḍavaḥ ||
tam udyatagadaṃ dṛṣṭvā kailāsam iva śṛṅgiṇam ||
bhīmasenaṃ mahābāhuṃ putrās te prādravan bhayāt ||
duryodhanas tu saṃkruddho māgadhaṃ samacodayat ||
anīkaṃ daśasāhasraṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām ||
māgadhaṃ purataḥ kṛtvā bhīmasenaṃ samabhyayāt ||
āpatantaṃ ca taṃ dṛṣṭvā gajānīkaṃ vṛkodaraḥ ||
gadāpāṇir avārohad rathāt siṃha ivonnadan ||
adrisāramayīṃ gurvīṃ pragṛhya mahatīṃ gadām ||
abhyadhāvad gajānīkaṃ vyāditāsya ivāntakaḥ ||
sa gajān gadayā nighnan vyacarat samare balī ||
bhīmaseno mahābāhuḥ savajra iva vāsavaḥ ||
tasya nādena mahatā manohṛdayakampinā ||
vyatyaceṣṭanta saṃhatya gajā bhīmasya nardataḥ ||
tatas tu draupadīputrāḥ saubhadraś ca mahārathaḥ ||
nakulaḥ sahadevaś ca dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ ||
pṛṣṭhaṃ bhīmasya rakṣantaḥ śaravarṣeṇa vāraṇān ||
abhyadhāvanta varṣanto meghā iva girīn yathā ||
kṣuraiḥ kṣuraprair bhallaiś ca pītair añjalikair api ||
pātayantottamāṅgāni pāṇḍavā gajayodhinām ||
śirobhiḥ prapatadbhiś ca bāhubhiś ca vibhūṣitaiḥ ||
aśmavṛṣṭir ivābhāti pāṇibhiś ca sahāṅkuśaiḥ ||
hṛtottamāṅgāḥ skandheṣu gajānāṃ gajayodhinaḥ ||
adṛśyantācalāgreṣu drumā bhagnaśikhā iva ||
dhṛṣṭadyumnahatān anyān apaśyāma mahāgajān ||
patitān pātyamānāṃś ca pārṣatena mahātmanā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अथ दुर्योधनम् दृष्ट्वाatha duryodhanam dṛṣṭvāзатем Дурьодхану увидев; после этого заметив Дурьодхану
भीमसेनः महाबलःbhīmasenaḥ mahābalaḥБхимасена великосильный; могучий Бхима
विधित्सुः कलहस्य अन्तम्vidhitsuḥ kalahasya antamжелая положить конец ссоре; стремясь завершить распрю
गदाम् जग्राह पाण्डवःgadām jagrāha pāṇḍavaḥпалицу взял Пандава; Бхима схватил булаву
तम् उद्यतगदम् दृष्ट्वाtam udyatagadam dṛṣṭvāего с поднятой палицей увидев; увидев его с булавой
कैलासम् इव शृङ्गिणम्kailāsam iva śṛṅgiṇamкак Кайлас с вершиной; словно пиковый Кайласа
भीमसेनम् महाबाहुम्bhīmasenam mahābāhumБхимасену могучерукого; сильнорукого Бхиму
पुत्राः ते प्राद्रवन् भयात्putrāḥ te prādravan bhayātсыновья твои побежали от страха; твои сыновья бросились бежать
दुर्योधनः तु संक्रुद्धःduryodhanaḥ tu saṃkruddhaḥДурьодхана же разгневанный; Дурьодхана в ярости
मागधम् समचोदयत्māgadham samacodayatмагадхского царя побудил; подтолкнул Магадху
अनीकम् दशसाहस्रम्anīkam daśasāhasramвойско в десять тысяч; отряд десяти тысяч
कुञ्जराणाम् तरस्विनाम्kuñjarāṇām tarasvināmслонов стремительных; могучих слонов
मागधम् पुरतः कृत्वाmāgadham purataḥ kṛtvāМагадху впереди поставив; выдвинув магадхского царя
भीमसेनम् समभ्ययात्bhīmasenam samabhyayātна Бхимасену пошёл; двинулся против Бхимы
आपतन्तम् च तम् दृष्ट्वाāpatantam ca tam dṛṣṭvāи его наступающим увидев; увидев этот натиск
गजानीकम् वृकोदरःgajānīkam vṛkodaraḥслоновье войско Врикодара; строй слонов
गदापाणिः अवारोहत्gadāpāṇiḥ avārohatс палицей в руке сошёл; держа булаву, спустился
रथात् सिंहः इव उन्नदन्rathāt siṃhaḥ iva unnadanс колесницы, как лев рыча; с ратхи, ревя львом
अद्रिसारमयीम् गुर्वीम्adrisāramayīm gurvīmгорной сущности тяжёлую; каменную и тяжкую
प्रगृह्य महतीम् गदाम्pragṛhya mahatīm gadāmвзяв великую палицу; схватив большую булаву
अभ्यधावत् गजानीकम्abhyadhāvat gajānīkamпобежал на слоновье войско; устремился на строй слонов
व्यादितास्यः इव अन्तकःvyāditāsyaḥ iva antakaḥкак Антака с раскрытой пастью; словно смерть с разинутым ртом
स गजान् गदया निघ्नन्sa gajān gadayā nighnanон слонов палицей поражая; булавой убивая слонов
व्यचरत् समरे बलीvyacarat samare balīдвигался в бою сильный; могучий носился в битве
भीमसेनः महाबाहुःbhīmasenaḥ mahābāhuḥБхимасена сильнорукий; сильнорукий Бхима
सवज्रः इव वासवःsavajraḥ iva vāsavaḥкак Васава с ваджрой; словно Индра с молнией
तस्य नादेन महताtasya nādena mahatāего рёвом великим; от его огромного крика
मनोहृदयकम्पिनाmanohṛdayakampināдрожь ума и сердца вызывающим; потрясающим сердца
व्यत्यचेष्टन्त संहत्यvyatyaceṣṭanta saṃhatyaметались, столкнувшись; сбившись, забились
गजाः भीमस्य नर्दतःgajāḥ bhīmasya nardataḥслоны от Бхимы ревущего; слоны перед ревущим Бхимой
ततः तु द्रौपदीपुत्राःtataḥ tu draupadīputrāḥзатем же сыновья Драупади; после этого Драупадеи
सौभद्रः च महारथःsaubhadraḥ ca mahārathaḥи Саубхадра махаратха; Абхиманью, великий ратхин
नकुलः सहदेवः चnakulaḥ sahadevaḥ caНакула и Сахадева; Накула с Сахадевой
धृष्टद्युम्नः च पार्षतःdhṛṣṭadyumnaḥ ca pārṣataḥи Дхриштадьюмна Паршата; сын Пришаты
पृष्ठम् भीमस्य रक्षन्तःpṛṣṭham bhīmasya rakṣantaḥспину Бхимы защищая; прикрывая тыл Бхимы
शरवर्षेण वारणान्śaravarṣeṇa vāraṇānдождём стрел слонов; ливнем стрел по слонам
अभ्यधावन्त वर्षन्तःabhyadhāvanta varṣantaḥнабегали, осыпая; устремлялись, проливая
मेघाः इव गिरीन् यथाmeghāḥ iva girīn yathāкак тучи на горы; словно облака на вершины
क्षुरैः क्षुरप्रैः भल्लैः चkṣuraiḥ kṣurapraiḥ bhallaiḥ caкшурами, кшурапрами и бхаллами; бритвенными и широкими стрелами
पीतैः अञ्जलिकैः अपिpītaiḥ añjalikaiḥ apiжёлтыми анджаликами также; золотистыми анджаликами
पातयन्त उत्तमाङ्गानिpātayanta uttamāṅgāniсбрасывая головы; роняя лучшие члены
पाण्डवा गजयोधिनाम्pāṇḍavā gajayodhināmПандавы слоновых воинов; воинам на слонах
शिरोभिः प्रपतद्भिः चśirobhiḥ prapatadbhiḥ caголовами падающими и; падающими головами
बाहुभिः च विभूषितैःbāhubhiḥ ca vibhūṣitaiḥи руками украшенными; украшенными руками
अश्मवृष्टिः इव आभातिaśmavṛṣṭiḥ iva ābhātiкак каменный дождь сияет; казалось ливнем камней
पाणिभिः च सहाङ्कुशैःpāṇibhiḥ ca sahāṅkuśaiḥи кистями с крюками; руками вместе с анкушами
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषुhṛtottamāṅgāḥ skandheṣuс отсечёнными головами на плечах; лишённые голов
गजानाम् गजयोधिनःgajānām gajayodhinaḥслонов слоновые воины; воины на слонах
अदृश्यन्त अचलाग्रेषुadṛśyanta acalāgreṣuвиделись на вершинах гор; казались на горных пиках
द्रुमाः भग्नशिखाः इवdrumāḥ bhagnaśikhāḥ ivaкак деревья со сломанными верхушками; словно деревья без крон
धृष्टद्युम्नहतान् अन्यान्dhṛṣṭadyumnahatān anyānдругих, Дхриштадьюмной убитых; иных, сражённых Паршатой
अपश्याम महागजान्apaśyāma mahāgajānмы видели великих слонов; мы увидели больших слонов
पतितान् पात्यमानान् चpatitān pātyamānān caпавших и падающих; сбитых и сбиваемых
पार्षतेन महात्मनाpārṣatena mahātmanāПаршатой великодушным; великим Дхриштадьюмной
Литературный перевод

Затем могучий Пандава Бхимасена, увидев Дурьодхану и желая положить конец распре, схватил палицу. Увидев могучерукого Бхимасену с поднятой палицей, похожего на пиковый Кайлас, твои сыновья побежали от страха. Но разгневанный Дурьодхана побудил магадхского царя и, поставив его впереди с отрядом из десяти тысяч стремительных слонов, двинулся против Бхимасены. Увидев наступающее слоновье войско, Врикодара, с палицей в руке, сошёл с колесницы, рыча как лев. Взяв великую тяжёлую палицу, крепкую как сущность горы, он устремился на строй слонов, словно Антака с раскрытой пастью. Могучерукий Бхимасена, сильный, носился в бою, поражая слонов палицей, как Васава с ваджрой. От его великого рёва, потрясающего ум и сердце, слоны сбивались и метались перед ревущим Бхимой. Тогда сыновья Драупади, великий ратхин Саубхадра, Накула, Сахадева и Паршата Дхриштадьюмна, прикрывая спину Бхимы, устремились на слонов, осыпая их дождём стрел, как тучи проливают дождь на горы. Кшурами, кшурапрами, бхаллами и жёлтыми анджаликами Пандавы сбивали головы воинов на слонах. Падающие головы, украшенные руки и кисти с анкушами казались ливнем камней. Обезглавленные воины на плечах слонов выглядели, как деревья со сломанными верхушками на горных вершинах. Мы видели и других великих слонов, павших и падающих, сражённых великодушным Паршатой».

Версия

a53539ec5e60 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:22:45 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами