Махабхарата
Бхишма-парва, глава 1056.105.29-37
5878 / 15823
Махабхарата · 6.105.29-37
Деванагари

अनीकमध्ये तिष्ठन्तं गाङ्गेयं भरतर्षभ ॥
आशीविषम् इव क्रुद्धं पाण्डवाः पर्यवारयन् ॥
दशमे ऽहनि तस्मिंस् तु दर्शयञ् शक्तिम् आत्मनः ॥
राजञ् शतसहस्राणि सो ऽवधीत् कुरुनन्दन ॥
पञ्चालानां च ये श्रेष्ठा राजपुत्रा महाबलाः ॥
तेषाम् आदत्त तेजांसि जलं सूर्य इवांशुभिः ॥
हत्वा दश सहस्राणि कुञ्जराणां तरस्विनाम् ॥
सारोहाणां महाराज हयानां चायुतं पुनः ॥
पूर्णे शतसहस्रे द्वे पदातीनां नरोत्तमः ॥
प्रजज्वाल रणे भीष्मो विधूम इव पावकः ॥
न चैनं पाण्डवेयानां के चिच् छेकुर् निरीक्षितुम् ॥
उत्तरं मार्गम् आस्थाय तपन्तम् इव भास्करम् ॥
ते पाण्डवेयाः संरब्धा महेष्वासेन पीडिताः ॥
वधायाभ्यद्रवन् भीष्मं सृञ्जयाश् च महारथाः ॥
स युध्यमानो बहुभिर् भीष्मः शांतनवस् तदा ॥
अवकीर्णो महाबाहुः शैलो मेघैर् इवासितैः ॥
पुत्रास् तु तव गाङ्गेयं समन्तात् पर्यवारयन् ॥
महत्या सेनया सार्धं ततो युद्धम् अवर्तत ॥

Транслитерация (IAST)

anīkamadhye tiṣṭhantaṃ gāṅgeyaṃ bharatarṣabha ||
āśīviṣam iva kruddhaṃ pāṇḍavāḥ paryavārayan ||
daśame 'hani tasmiṃs tu darśayañ śaktim ātmanaḥ ||
rājañ śatasahasrāṇi so 'vadhīt kurunandana ||
pañcālānāṃ ca ye śreṣṭhā rājaputrā mahābalāḥ ||
teṣām ādatta tejāṃsi jalaṃ sūrya ivāṃśubhiḥ ||
hatvā daśa sahasrāṇi kuñjarāṇāṃ tarasvinām ||
sārohāṇāṃ mahārāja hayānāṃ cāyutaṃ punaḥ ||
pūrṇe śatasahasre dve padātīnāṃ narottamaḥ ||
prajajvāla raṇe bhīṣmo vidhūma iva pāvakaḥ ||
na cainaṃ pāṇḍaveyānāṃ ke cic chekur nirīkṣitum ||
uttaraṃ mārgam āsthāya tapantam iva bhāskaram ||
te pāṇḍaveyāḥ saṃrabdhā maheṣvāsena pīḍitāḥ ||
vadhāyābhyadravan bhīṣmaṃ sṛñjayāś ca mahārathāḥ ||
sa yudhyamāno bahubhir bhīṣmaḥ śāṃtanavas tadā ||
avakīrṇo mahābāhuḥ śailo meghair ivāsitaiḥ ||
putrās tu tava gāṅgeyaṃ samantāt paryavārayan ||
mahatyā senayā sārdhaṃ tato yuddham avartata ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अनीकमध्ये तिष्ठन्तम्anīkamadhye tiṣṭhantamстоящего в середине войска; находящегося в центре армии
गाङ्गेयम् भरतर्षभgāṅgeyam bharatarṣabhaГангею, бык Бхаратов; сына Ганги
आशीविषम् इव क्रुद्धम्āśīviṣam iva kruddhamкак разгневанную ядовитую змею; словно яростного аспида
पाण्डवाः पर्यवारयन्pāṇḍavāḥ paryavārayanПандавы окружили; Пандавы обступили
दशमे अहनि तस्मिन् तुdaśame ahani tasmin tuв тот десятый день же; именно на десятый день
दर्शयन् शक्तिम् आत्मनःdarśayan śaktim ātmanaḥпоказывая силу свою; являя собственную мощь
राजन् शतसहस्राणिrājan śatasahasrāṇiцарь, сотни тысяч; о царь, сто тысяч
सः अवधीत् कुरुनन्दनsaḥ avadhīt kurunandanaон убил, радость Куру; он сразил
पञ्चालानाम् च ये श्रेष्ठाःpañcālānām ca ye śreṣṭhāḥи которые лучшие Панчалов; лучших среди Панчалов
राजपुत्राः महाबलाःrājaputrāḥ mahābalāḥцаревичи великосильные; могучие царские сыновья
तेषाम् आदत्त तेजांसिteṣām ādatta tejāṃsiих забирал сияния; отнимал их жизненную силу
जलम् सूर्यः इव अंशुभिःjalam sūryaḥ iva aṃśubhiḥводу солнце как лучами; как солнце лучами воду
हत्वा दश सहस्राणिhatvā daśa sahasrāṇiубив десять тысяч; сразив десятки тысяч
कुञ्जराणाम् तरस्विनाम्kuñjarāṇām tarasvināmслонов стремительных; могучих слонов
सारोहाणाम् महाराजsārohāṇām mahārājaс наездниками, великий царь; вместе с погонщиками
हयानाम् च अयुतम् पुनःhayānām ca ayutam punaḥи коней десять тысяч снова; ещё мириады лошадей
पूर्णे शतसहस्रे द्वेpūrṇe śatasahasre dveполные двести тысяч; две полные сотни тысяч
पदातीनाम् नरोत्तमःpadātīnām narottamaḥпеших, лучший людей; пехотинцев
प्रजज्वाल रणे भीष्मःprajajvāla raṇe bhīṣmaḥзапылал в бою Бхишма; воспламенился на поле
विधूमः इव पावकःvidhūmaḥ iva pāvakaḥкак бездымный огонь; словно чистое пламя
न च एनम् पाण्डवेयानाम्na ca enam pāṇḍaveyānāmи его никто из Пандавеев; никто из Пандавов
के चित् शेकुः निरीक्षितुम्ke cit śekuḥ nirīkṣitumкто-либо могли видеть; не мог смотреть
उत्तरम् मार्गम् आस्थायuttaram mārgam āsthāyaсеверный путь приняв; идущего северным путём
तपन्तम् इव भास्करम्tapantam iva bhāskaramпекущего как солнце; палящего словно светило
ते पाण्डवेयाः संरब्धाःte pāṇḍaveyāḥ saṃrabdhāḥте Пандавеи разгневанные; Пандавы в ярости
महेष्वासेन पीडिताःmaheṣvāsena pīḍitāḥвеликим лучником теснимые; измученные Бхишмой
वधाय अभ्यद्रवन् भीष्मम्vadhāya abhyadravan bhīṣmamдля убийства напали на Бхишму; устремились сразить Бхишму
सृञ्जयाः च महारथाःsṛñjayāḥ ca mahārathāḥи Сринджаи махаратхи; великие ратхины Сринджаи
सः युध्यमानः बहुभिःsaḥ yudhyamānaḥ bahubhiḥон сражающийся со многими; Бхишма, бившийся с множеством
भीष्मः शांतनवः तदाbhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ tadāБхишма сын Шантану тогда; Шантанава Бхишма
अवकीर्णः महाबाहुःavakīrṇaḥ mahābāhuḥосыпанный сильнорукий; покрытый со всех сторон
शैलः मेघैः इव असितैःśailaḥ meghaiḥ iva asitaiḥкак гора чёрными тучами; словно скала облаками
पुत्राः तु तव गाङ्गेयम्putrāḥ tu tava gāṅgeyamтвои сыновья же Гангею; сыновья твои Бхишму
समन्तात् पर्यवारयन्samantāt paryavārayanсо всех сторон окружили; отовсюду обступили
महत्या सेनया सार्धम्mahatyā senayā sārdhamс великой армией вместе; вместе с большим войском
ततः युद्धम् अवर्ततtataḥ yuddham avartataзатем битва развернулась; после этого бой начался
Литературный перевод

Пандавы окружили сына Ганги, стоявшего в середине войска, о бык Бхаратов, словно разгневанного ядовитого змея. В тот десятый день, показывая собственную силу, он, радость Куру, убил, царь, сотни тысяч. Он отнимал жизненную силу у лучших Панчалов, могучих царевичей, как солнце лучами забирает воду. Сразив десять тысяч стремительных слонов вместе с наездниками, великий царь, затем мириады коней и две полные сотни тысяч пеших, Бхишма, лучший из людей, запылал в бою, словно бездымный огонь. Никто из Пандавеев не мог смотреть на него, палящего как солнце, идущего северным путём. Тогда разгневанные Пандавы, измученные великим лучником, и махаратхи Сринджаи устремились на Бхишму, чтобы сразить его. Могучерукий Бхишма, сын Шантану, сражавшийся тогда со многими, был осыпан со всех сторон, словно гора чёрными тучами. А твои сыновья вместе с великой армией окружили сына Ганги со всех сторон, и затем развернулась битва».

Версия

95a1b6711672 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 21:55:41 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами