वृकोदरसमो युद्धे दृढः केकयजो युधि ॥
केकयेनैव विक्रम्य भ्रात्रा भ्राता निपातितः ॥
जनमेजयो गदायोधी पार्वतीयः प्रतापवान् ॥
दुर्मुखेन महाराज तव पुत्रेण पातितः ॥
रोचमानौ नरव्याघ्रौ रोचमानौ ग्रहाव् इव ॥
द्रोणेन युगपद् राजन् दिवं संप्रेषितौ शरैः ॥
नृपाश् च प्रतियुध्यन्तः पराक्रान्ता विशां पते ॥
कृत्वा नसुकरं कर्म गता वैवस्वतक्षयम् ॥
पुरुजित् कुन्तिभोजश् च मातुलः सव्यसाचिनः ॥
संग्रामनिर्जितांल् लोकान् गमितो द्रोणसायकैः ॥
अभिभूः काशिराजश् च काशिकैर् बहुभिर् वृतः ॥
वसुदानस्य पुत्रेण न्यासितो देहम् आहवे ॥
अमितौजा युधामन्युर् उत्तमौजाश् च वीर्यवान् ॥
निहत्य शतशः शूरान् परैर् विनिहतौ रणे ॥
क्षत्रधर्मा च पाञ्चाल्यः क्षत्रवर्मा च मारिष ॥
द्रोणेन परमेष्वासौ गमितौ यमसादनम् ॥
शिखण्डितनयो युद्धे क्षत्रदेवो युधां पतिः ॥
लक्ष्मणेन हतो राजंस् तव पौत्रेण भारत ॥
सुचित्रश् चित्रधर्मा च पितापुत्रौ महारथौ ॥
प्रचरन्तौ महावीर्यौ द्रोणेन निहतौ रणे ॥
वार्धक्षेमिर् महाराज कृत्वा कदनम् आहवे ॥
बाह्लिकेन महाराज कौरवेण निपातितः ॥
धृष्टकेतुर् महाराज चेदीनां प्रवरो रथः ॥
कृत्वा नसुकरं कर्म गतो वैवस्वतक्षयम् ॥
तथा सत्यधृतिस् तात कृत्वा कदनम् आहवे ॥
पाण्डवार्थे पराक्रान्तो गमितो यमसादनम् ॥
पुत्रस् तु शिशुपालस्य सुकेतुः पृथिवीपते ॥
निहत्य शात्रवान् संख्ये द्रोणेन निहतो युधि ॥
तथा सत्यधृतिर् वीरो मदिराश्वश् च वीर्यवान् ॥
सूर्यदत्तश् च विक्रान्तो निहतो द्रोणसायकैः ॥
श्रेणिमांश् च महाराज युध्यमानः पराक्रमी ॥
कृत्वा नसुकरं कर्म गतो वैवस्वतक्षयम् ॥
तथैव युधि विक्रान्तो मागधः परवीरहा ॥
भीष्मेण निहतो राजन् युध्यमानः पराक्रमी ॥
वसुदानश् च कदनं कुर्वाणो ऽतीव संयुगे ॥
भारद्वाजेन विक्रम्य गमितो यमसादनम् ॥
एते चान्ये च बहवः पाण्डवानां महारथाः ॥
हता द्रोणेन विक्रम्य यन् मां त्वं परिपृच्छसि ॥
vṛkodarasamo yuddhe dṛḍhaḥ kekayajo yudhi ||
kekayenaiva vikramya bhrātrā bhrātā nipātitaḥ ||
janamejayo gadāyodhī pārvatīyaḥ pratāpavān ||
durmukhena mahārāja tava putreṇa pātitaḥ ||
rocamānau naravyāghrau rocamānau grahāv iva ||
droṇena yugapad rājan divaṃ saṃpreṣitau śaraiḥ ||
nṛpāś ca pratiyudhyantaḥ parākrāntā viśāṃ pate ||
kṛtvā nasukaraṃ karma gatā vaivasvatakṣayam ||
purujit kuntibhojaś ca mātulaḥ savyasācinaḥ ||
saṃgrāmanirjitāṃl lokān gamito droṇasāyakaiḥ ||
abhibhūḥ kāśirājaś ca kāśikair bahubhir vṛtaḥ ||
vasudānasya putreṇa nyāsito deham āhave ||
amitaujā yudhāmanyur uttamaujāś ca vīryavān ||
nihatya śataśaḥ śūrān parair vinihatau raṇe ||
kṣatradharmā ca pāñcālyaḥ kṣatravarmā ca māriṣa ||
droṇena parameṣvāsau gamitau yamasādanam ||
śikhaṇḍitanayo yuddhe kṣatradevo yudhāṃ patiḥ ||
lakṣmaṇena hato rājaṃs tava pautreṇa bhārata ||
sucitraś citradharmā ca pitāputrau mahārathau ||
pracarantau mahāvīryau droṇena nihatau raṇe ||
vārdhakṣemir mahārāja kṛtvā kadanam āhave ||
bāhlikena mahārāja kauraveṇa nipātitaḥ ||
dhṛṣṭaketur mahārāja cedīnāṃ pravaro rathaḥ ||
kṛtvā nasukaraṃ karma gato vaivasvatakṣayam ||
tathā satyadhṛtis tāta kṛtvā kadanam āhave ||
pāṇḍavārthe parākrānto gamito yamasādanam ||
putras tu śiśupālasya suketuḥ pṛthivīpate ||
nihatya śātravān saṃkhye droṇena nihato yudhi ||
tathā satyadhṛtir vīro madirāśvaś ca vīryavān ||
sūryadattaś ca vikrānto nihato droṇasāyakaiḥ ||
śreṇimāṃś ca mahārāja yudhyamānaḥ parākramī ||
kṛtvā nasukaraṃ karma gato vaivasvatakṣayam ||
tathaiva yudhi vikrānto māgadhaḥ paravīrahā ||
bhīṣmeṇa nihato rājan yudhyamānaḥ parākramī ||
vasudānaś ca kadanaṃ kurvāṇo 'tīva saṃyuge ||
bhāradvājena vikramya gamito yamasādanam ||
ete cānye ca bahavaḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ ||
hatā droṇena vikramya yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi ||
«В бою стойкий кекайец, равный Врикодаре, пал от собственного брата, Кекаи, проявившего доблесть. Джанамеджая, славный горный царь и боец палицей, был повержен твоим сыном Дурмукхой, о великий царь. Два сияющих Рочамана, тигры среди людей, подобные двум светилам, были одновременно отправлены Дроной на небо его стрелами. Доблестные цари, сопротивляясь, о владыка людей, совершили трудные подвиги и ушли в обитель Вайвасваты. Пуруджит и Кунтибходжа, дядя Савьясачина, были отправлены стрелами Дроны в миры, завоёванные битвой. Абхибху, царь Каши, окружённый многими кашийцами, оставил тело в бою от руки сына Васуданы. Амитауджас, Юдхаманью и доблестный Уттамауджас, убив сотни героев, сами пали в бою от врагов. Панчалец Кшатрадхарма и Кшатраварман, о почтенный, оба высшие лучники, были отправлены Дроной в обитель Ямы. Кшатрадева, сын Шикхандина и владыка боя, был убит в сражении твоим внуком Лакшманой, о Бхарата. Сучитра и Читрадхарман, отец и сын, два махаратхи, действуя с великой доблестью, пали в бою от Дроны. Вардхакшеми, о великий царь, устроив разгром в битве, был повержен Кауравом Бахликой. Дхришатакету, лучший колесничий Чеди, совершив трудный подвиг, ушёл в обитель Вайвасваты. Так же Сатьядхрити, дитя, устроив разгром и сражаясь ради Пандавов, был отправлен в обитель Ямы. Сукету, сын Шишупалы, о владыка земли, сразив врагов в битве, был убит Дроной. Также герой Сатьядхрити, доблестный Мадирашва и могучий Сурьядатта пали от стрел Дроны. Шрениман, о великий царь, доблестно сражаясь и совершив трудный подвиг, ушёл в обитель Вайвасваты. Так же доблестный магадхец, губитель вражеских героев, пал от Бхишмы, сражаясь отважно, о царь. Васудана, совершая в битве страшный разгром, был доблестно отправлен Бхарадваджей в обитель Ямы. Эти и многие другие махаратхи Пандавов, о которых ты спрашиваешь, пали от доблестного Дроны».
7c6c46e6f803 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 03:27:55 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Список потерь Пандавов показывает, что правота стороны не означает отсутствия боли. Даже воины, сражавшиеся за более справедливое дело, проходят через смерть; отличие в том, какой смысл и какая верность стоят за их гибелью.