Махабхарата
Карна-парва, глава 58.5.101-110
8676 / 15823
Махабхарата · 8.5.101-110
Деванагари

मद्रराजः कथं शल्यो नियुक्तो रथिनां वरः ॥
वैकर्तनस्य सारथ्ये तन् ममाचक्ष्व संजय ॥
के ऽरक्षन् दक्षिणं चक्रं सूतपुत्रस्य संयुगे ॥
वामं चक्रं ररक्षुर् वा के वा वीरस्य पृष्ठतः ॥
के कर्णं वाजहुः शूराः के क्षुद्राः प्राद्रवन् भयात् ॥
कथं च वः समेतानां हतः कर्णो महारथः ॥
पाण्डवाश् च कथं शूराः प्रत्युदीयुर् महारथम् ॥
सृजन्तं शरवर्षाणि वारिधारा इवाम्बुदम् ॥
स च सर्पमुखो दिव्यो महेषुप्रवरस् तदा ॥
व्यर्थः कथं समभवत् तन् ममाचक्ष्व संजय ॥
मामकस्यास्य सैन्यस्य हृतोत्सेधस्य संजय ॥
अवशेषं न पश्यामि ककुदे मृदिते सति ॥
तौ हि वीरौ महेष्वासौ मदर्थे कुरुसत्तमौ ॥
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वा को न्व् अर्थो जीवितेन मे ॥
न मृष्यामि च राधेयं हतम् आहवशोभिनम् ॥
यस्य बाह्वोर् बलं तुल्यं कुञ्जराणां शतं शतम् ॥
द्रोणे हते च यद् वृत्तं कौरवाणां परैः सह ॥
संग्रामे नरवीराणां तन् ममाचक्ष्व संजय ॥
यथा च कर्णः कौन्तेयैः सह युद्धम् अयोजयत् ॥
यथा च द्विषतां हन्ता रणे शान्तस् तद् उच्यताम् ॥

Транслитерация (IAST)

madrarājaḥ kathaṃ śalyo niyukto rathināṃ varaḥ ||
vaikartanasya sārathye tan mamācakṣva saṃjaya ||
ke 'rakṣan dakṣiṇaṃ cakraṃ sūtaputrasya saṃyuge ||
vāmaṃ cakraṃ rarakṣur vā ke vā vīrasya pṛṣṭhataḥ ||
ke karṇaṃ vājahuḥ śūrāḥ ke kṣudrāḥ prādravan bhayāt ||
kathaṃ ca vaḥ sametānāṃ hataḥ karṇo mahārathaḥ ||
pāṇḍavāś ca kathaṃ śūrāḥ pratyudīyur mahāratham ||
sṛjantaṃ śaravarṣāṇi vāridhārā ivāmbudam ||
sa ca sarpamukho divyo maheṣupravaras tadā ||
vyarthaḥ kathaṃ samabhavat tan mamācakṣva saṃjaya ||
māmakasyāsya sainyasya hṛtotsedhasya saṃjaya ||
avaśeṣaṃ na paśyāmi kakude mṛdite sati ||
tau hi vīrau maheṣvāsau madarthe kurusattamau ||
bhīṣmadroṇau hatau śrutvā ko nv artho jīvitena me ||
na mṛṣyāmi ca rādheyaṃ hatam āhavaśobhinam ||
yasya bāhvor balaṃ tulyaṃ kuñjarāṇāṃ śataṃ śatam ||
droṇe hate ca yad vṛttaṃ kauravāṇāṃ paraiḥ saha ||
saṃgrāme naravīrāṇāṃ tan mamācakṣva saṃjaya ||
yathā ca karṇaḥ kaunteyaiḥ saha yuddham ayojayat ||
yathā ca dviṣatāṃ hantā raṇe śāntas tad ucyatām ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
मद्रराजः कथम् शल्यःmadrarājaḥ katham śalyaḥцарь мадров как Шалья; как царь мадров Шалья
नियुक्तः रथिनाम् वरःniyuktaḥ rathinām varaḥназначен, лучший колесничих; лучший возница
वैकर्तनस्य सारथ्येvaikartanasya sārathyeв возничество Вайкартаны; быть возницей Карны
तत् मम आचक्ष्व संजयtat mama ācakṣva saṃjayaто мне расскажи, Санджая; поведай мне это
के अरक्षन् दक्षिणम् चक्रम्ke arakṣan dakṣiṇam cakramкто защищал правое колесо; кто охранял правый фланг
सूतपुत्रस्य संयुगेsūtaputrasya saṃyugeсына суты в битве; Карны в сражении
वामम् चक्रम् ररक्षुः वाvāmam cakram rarakṣuḥ vāлевое колесо защищали же; кто левое колесо
के वा वीरस्य पृष्ठतःke vā vīrasya pṛṣṭhataḥи кто позади героя; кто стоял за героем
के कर्णम् वाजहुः शूराःke karṇam vājahuḥ śūrāḥкто Карну поддержали герои; какие герои сопровождали Карну
के क्षुद्राः प्राद्रवन् भयात्ke kṣudrāḥ prādravan bhayātкакие низкие побежали от страха; кто трусливо бежал
कथम् च वः समेतानाम्katham ca vaḥ sametānāmи как у вас собравшихся; и как среди вас
हतः कर्णः महारथःhataḥ karṇaḥ mahārathaḥубит Карна-махаратха; пал великий Карна
पाण्डवाः च कथम् शूराःpāṇḍavāḥ ca katham śūrāḥи Пандавы как герои; как героические Пандавы
प्रत्युदीयुः महारथम्pratyudīyuḥ mahārathamвышли навстречу махаратхе; противостали великому воину
सृजन्तम् शरवर्षाणिsṛjantam śaravarṣāṇiизливающему дожди стрел; пускающему ливни стрел
वारिधाराः इव अम्बुदम्vāridhārāḥ iva ambudamкак водные потоки облаку; словно облако с дождём
सः च सर्पमुखः दिव्यःsaḥ ca sarpamukhaḥ divyaḥи та змееглавая божественная; и та небесная змееголовая
महेषुप्रवरस् तदाmaheṣupravaras tadāлучшая великая стрела тогда; лучшая из стрел
व्यर्थः कथम् समभवत्vyarthaḥ katham samabhavatнапрасной как стала; как оказалась бесплодной
तत् मम आचक्ष्व संजयtat mama ācakṣva saṃjayaто мне расскажи, Санджая; поведай мне это
मामकस्य अस्य सैन्यस्यmāmakasya asya sainyasyaмоего этого войска; этой моей армии
हृतोत्सेधस्य संजयhṛtotsedhasya saṃjayaс унесённым подъёмом, Санджая; лишённой высоты
अवशेषम् न पश्यामिavaśeṣam na paśyāmiостатка не вижу; не вижу остатка
ककुदे मृदिते सतिkakude mṛdite satiкогда горб раздавлен; когда вершина сокрушена
तौ हि वीरौ महेष्वासौtau hi vīrau maheṣvāsauведь те два героя, великие лучники; оба великих стрелка
मदर्थे कुरुसत्तमौmadarthe kurusattamauради меня, лучшие Куру; лучшие Куру ради меня
भीष्मद्रोणौ हतौ श्रुत्वाbhīṣmadroṇau hatau śrutvāБхишма и Дрона убиты услышав; услышав о гибели Бхишмы и Дроны
कः नु अर्थः जीवितेन मेkaḥ nu arthaḥ jīvitena meкакой же смысл жизнью моей; зачем мне жизнь
न मृष्यामि च राधेयम्na mṛṣyāmi ca rādheyamи не могу вынести Радхею; не переношу, что Радхея
हतम् आहवशोभिनम्hatam āhavaśobhinamубитого, украшение битвы; украшение боя, убит
यस्य बाह्वोः बलम् तुल्यम्yasya bāhvoḥ balam tulyamчьих рук сила равна; сила его рук равна
कुञ्जराणाम् शतम् शतम्kuñjarāṇām śatam śatamсотне сотен слонов; сотням слонов
द्रोणे हते च यत् वृत्तम्droṇe hate ca yat vṛttamи когда Дрона убит, что произошло; что случилось после Дроны
कौरवाणाम् परैः सहkauravāṇām paraiḥ sahaу Кауравов с врагами; между Кауравами и врагами
संग्रामे नरवीराणाम्saṃgrāme naravīrāṇāmв битве героев-людей; в сражении мужей
तत् मम आचक्ष्व संजयtat mama ācakṣva saṃjayaто мне расскажи, Санджая; поведай мне это
यथा च कर्णः कौन्तेयैःyathā ca karṇaḥ kaunteyaiḥи как Карна с Каунтеями; как Карна с Пандавами
सह युद्धम् अयोजयत्saha yuddham ayojayatвместе битву устроил; вступил в бой
यथा च द्विषताम् हन्ताyathā ca dviṣatām hantāи как врагов губитель; и как губитель врагов
रणे शान्तः तत् उच्यताम्raṇe śāntaḥ tat ucyatāmв бою успокоен, то пусть будет сказано; пал в битве, расскажи
Литературный перевод

«Расскажи мне, Санджая, как Шалья, царь мадров и лучший из колесничих, был назначен возницей Вайкартаны. Кто в битве защищал правое колесо сына суты, кто охранял левое, и кто стоял позади героя? Какие герои поддержали Карну, а какие низкие люди побежали от страха? Как среди вас, собравшихся, был убит махаратха Карна? Как героические Пандавы выступили против этого великого воина, изливавшего дожди стрел, словно облако потоки воды? И как тогда та божественная змееголовая стрела, лучшая из великих стрел, оказалась бесплодной? Расскажи мне это, Санджая. Я не вижу остатка у этого моего войска, лишённого подъёма, когда его вершина сокрушена. Услышав о гибели Бхишмы и Дроны, двух великих героев и лучших Куру, сражавшихся ради меня, какой смысл мне жить? И я не могу вынести, что Радхея, украшение битвы, чья сила рук была равна сотням слонов, убит. Расскажи мне, Санджая, что произошло между Кауравами и врагами в битве героев после гибели Дроны. Расскажи, как Карна вступил в бой с Каунтеями и как губитель врагов пал в сражении».

Версия

573dc8d76c15 · опубликовано 20 июн. 2026 г., 03:36:36 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами