संजय उवाच
यथा वयं परे राजन् युद्धाय समवस्थिताः ॥
यावच् चासीद् बलं शिष्टं संग्रामे तन् निबोध मे ॥
एकादश सहस्राणि रथानां भरतर्षभ ॥
दश दन्तिसहस्राणि सप्त चैव शतानि च ॥
पूर्णे शतसहस्रे द्वे हयानां भरतर्षभ ॥
नरकोट्यस् तथा तिस्रो बलम् एतत् तवाभवत् ॥
रथानां षट्सहस्राणि षट्सहस्राश् च कुञ्जराः ॥
दश चाश्वसहस्राणि पत्तिकोटी च भारत ॥
एतद् बलं पाण्डवानाम् अभवच् छेषम् आहवे ॥
एत एव समाजग्मुर् युद्धाय भरतर्षभ ॥
saṃjaya uvāca
yathā vayaṃ pare rājan yuddhāya samavasthitāḥ ||
yāvac cāsīd balaṃ śiṣṭaṃ saṃgrāme tan nibodha me ||
ekādaśa sahasrāṇi rathānāṃ bharatarṣabha ||
daśa dantisahasrāṇi sapta caiva śatāni ca ||
pūrṇe śatasahasre dve hayānāṃ bharatarṣabha ||
narakoṭyas tathā tisro balam etat tavābhavat ||
rathānāṃ ṣaṭsahasrāṇi ṣaṭsahasrāś ca kuñjarāḥ ||
daśa cāśvasahasrāṇi pattikoṭī ca bhārata ||
etad balaṃ pāṇḍavānām abhavac cheṣam āhave ||
eta eva samājagmur yuddhāya bharatarṣabha ||
Санджая сказал: «Узнай от меня, как мы и враги, о царь, встали для битвы и сколько оставалось войска в сражении. Одиннадцать тысяч колесниц, о бык среди Бхаратов, десять тысяч семьсот слонов, полных двести тысяч коней и три крора людей — таково было твоё войско. Шесть тысяч колесниц, шесть тысяч слонов, десять тысяч коней и крор пехоты, о Бхарата, — таково осталось войско Пандавов в битве. Эти и сошлись для боя, о бык среди Бхаратов».
cc916107d5ae · опубликовано 20 июн. 2026 г., 13:30:00 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Даже от поредевших ратей остаются неисчислимые сонмы — колесницы, слоны, кони и кроры людей. Перечень обнажает безмерность того, что предстоит истребить: войне мало павших вождей, ей нужны ещё и эти. Цифры здесь — не сухой учёт, а мера ненасытности распри.