Махабхарата
Брахма о мире коров: его достоинства и награды (часть 3)13.72.36-40
12335 / 15823
Махабхарата · 13.72.36-40
Деванагари

न त्व् एवासां दानमात्रं प्रशस्तं; पात्रं कालो गोविशेषो विधिश् च ॥
कालज्ञानं विप्र गवान्तरं हि; दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम् ॥
स्वाध्यायाढ्यं शुद्धयोनिं प्रशान्तं; वैतानस्थं पापभीरुं कृतज्ञम् ॥
गोषु क्षान्तं नातितीक्ष्णं शरण्यं; वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रम् आहुः ॥
वृत्तिग्लाने सीदति चातिमात्रं; कृष्यर्थं वा होमहेतोः प्रसूत्याम् ॥
गुर्वर्थं वा बालसंवृद्धये वा; धेनुं दद्याद् देशकाले विशिष्टे ॥
अन्तर्जाताः सुक्रयज्ञानलब्धाः; प्राणक्रीता निर्जिताश् चौकजाश् च ॥
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोषणाभ्यागताश् च; द्वारैर् एतैर् गोविशेषाः प्रशस्ताः ॥
बलान्विताः शीलवयोपपन्नाः; सर्वाः प्रशंसन्ति सुगन्धवत्यः ॥
यथा हि गङ्गा सरितां वरिष्ठा; तथार्जुनीनां कपिला वरिष्ठा ॥

Транслитерация (IAST)

na tv evāsāṃ dānamātraṃ praśastaṃ; pātraṃ kālo goviśeṣo vidhiś ca ||
kālajñānaṃ vipra gavāntaraṃ hi; duḥkhaṃ jñātuṃ pāvakādityabhūtam ||
svādhyāyāḍhyaṃ śuddhayoniṃ praśāntaṃ; vaitānasthaṃ pāpabhīruṃ kṛtajñam ||
goṣu kṣāntaṃ nātitīkṣṇaṃ śaraṇyaṃ; vṛttiglānaṃ tādṛśaṃ pātram āhuḥ ||
vṛttiglāne sīdati cātimātraṃ; kṛṣyarthaṃ vā homahetoḥ prasūtyām ||
gurvarthaṃ vā bālasaṃvṛddhaye vā; dhenuṃ dadyād deśakāle viśiṣṭe ||
antarjātāḥ sukrayajñānalabdhāḥ; prāṇakrītā nirjitāś caukajāś ca ||
kṛcchrotsṛṣṭāḥ poṣaṇābhyāgatāś ca; dvārair etair goviśeṣāḥ praśastāḥ ||
balānvitāḥ śīlavayopapannāḥ; sarvāḥ praśaṃsanti sugandhavatyaḥ ||
yathā hi gaṅgā saritāṃ variṣṭhā; tathārjunīnāṃ kapilā variṣṭhā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
न तु एव आसांna tu eva āsāṃне же их
दानमात्रं प्रशस्तंdānamātraṃ praśastaṃодно лишь даяние похвально
पात्रं कालः गोविशेषः विधिः चpātraṃ kālaḥ goviśeṣaḥ vidhiḥ caполучатель, время, особенность коровы и обряд
कालज्ञानं विप्रkālajñānaṃ vipraзнание времени, о брахман
गवान्तरं हिgavāntaraṃ hiкоров различие ведь
दुःखं ज्ञातुं पावकादित्यभूतम्duḥkhaṃ jñātuṃ pāvakādityabhūtamтрудно знать, огню-солнцу подобное
स्वाध्यायाढ्यं शुद्धयोनिं प्रशान्तंsvādhyāyāḍhyaṃ śuddhayoniṃ praśāntaṃучёностью богатого, чистого рода, умиротворённого
वैतानस्थं पापभीरुं कृतज्ञम्vaitānasthaṃ pāpabhīruṃ kṛtajñamв обряде стоящего, греха боящегося, благодарного
गोषु क्षान्तं नातितीक्ष्णं शरण्यंgoṣu kṣāntaṃ nātitīkṣṇaṃ śaraṇyaṃк коровам кроткого, не слишком сурового, прибежище
वृत्तिग्लानं तादृशं पात्रम् आहुःvṛttiglānaṃ tādṛśaṃ pātram āhuḥпропитанием увядшего, такого получателем зовут
वृत्तिग्लाने सीदति च अतिमात्रंvṛttiglāne sīdati ca atimātraṃв нужде гибнущем чрезмерно
कृष्यर्थं वा होमहेतोः प्रसूत्याम्kṛṣyarthaṃ vā homahetoḥ prasūtyāmради пахоты ли, ради хомы, при родах
गुर्वर्थं वा बालसंवृद्धये वाgurvarthaṃ vā bālasaṃvṛddhaye vāради гуру ли, ради взращения дитя ли
धेनुं दद्यात् देशकाले विशिष्टेdhenuṃ dadyāt deśakāle viśiṣṭeкорову да даст, в место-время особое
अन्तर्जाताः सुक्रयज्ञानलब्धाःantarjātāḥ sukrayajñānalabdhāḥдома рождённые, честною покупкою добытые
प्राणक्रीताः निर्जिताः च औकजाः चprāṇakrītāḥ nirjitāḥ ca aukajāḥ caжизнью купленные, завоёванные, и в стаде рождённые
कृच्छ्रोत्सृष्टाः पोषणाभ्यागताः चkṛcchrotsṛṣṭāḥ poṣaṇābhyāgatāḥ caс трудом отпущенные, для прокорма пришедшие
द्वारैः एतैः गोविशेषाः प्रशस्ताःdvāraiḥ etaiḥ goviśeṣāḥ praśastāḥдверями этими особые коровы похвальны
बलान्विताः शीलवयोपपन्नाःbalānvitāḥ śīlavayopapannāḥсилою наделённые, нравом-возрастом снабжённые
सर्वाः प्रशंसन्ति सुगन्धवत्यःsarvāḥ praśaṃsanti sugandhavatyaḥвсе хвалят, благоуханные
यथा हि गङ्गा सरितां वरिष्ठाyathā hi gaṅgā saritāṃ variṣṭhāкак Ганга — рек наилучшая
तथा अर्जुनीनां कपिला वरिष्ठाtathā arjunīnāṃ kapilā variṣṭhāтак среди светлых (коров) бурая наилучшая
Литературный перевод

«Не же их одно лишь даяние похвально: получатель, время, особенность коровы и обряд; знание времени, о брахман, коров различие ведь трудно знать, огню-солнцу подобное. Учёностью богатого, чистого рода, умиротворённого, в обряде стоящего, греха боящегося, благодарного, к коровам кроткого, не слишком сурового, прибежище, пропитанием увядшего — такого получателем зовут. В нужде гибнущем чрезмерно, ради пахоты ли, ради хомы, при родах, ради гуру ли, ради взращения дитя ли — корову да даст, в место-время особое. Дома рождённые, честною покупкою добытые, жизнью купленные, завоёванные, и в стаде рождённые, с трудом отпущенные, для прокорма пришедшие — дверями этими особые коровы похвальны. Силою наделённые, нравом-возрастом снабжённые, все хвалят, благоуханные; как Ганга — рек наилучшая, так среди светлых бурая наилучшая».

Версия

1e899d87673e · опубликовано 21 июн. 2026 г., 00:55:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами