Махабхарата
Всепроникающая дхарма: тройной источник и пути деяния и освобождения (часть 1)13.129.1-6
12698 / 15823
Махабхарата · 13.129.1-6
Деванагари

उमोवाच
उक्तास् त्वया पृथग्धर्माश् चातुर्वर्ण्यहिताः शुभाः ॥
सर्वव्यापी तु यो धर्मो भगवंस् तं ब्रवीहि मे ॥
महेश्वर उवाच
ब्राह्मणा लोकसारेण सृष्टा धात्रा गुणार्थिना ॥
लोकांस् तारयितुं कृत्स्नान् मर्त्येषु क्षितिदेवताः ॥
तेषाम् इमं प्रवक्ष्यामि धर्मकर्मफलोदयम् ॥
ब्राह्मणेषु हि यो धर्मः स धर्मः परमो मतः ॥
इमे तु लोकधर्मार्थं त्रयः सृष्टाः स्वयंभुवा ॥
पृथिव्याः सर्जने नित्यं सृष्टास् तान् अपि मे शृणु ॥
वेदोक्तः परमो धर्मः स्मृतिशास्त्रगतो ऽपरः ॥
शिष्टाचीर्णः परः प्रोक्तस् त्रयो धर्माः सनातनाः ॥
त्रैविद्यो ब्राह्मणो विद्वान् न चाध्ययनजीवनः ॥
त्रिकर्मा त्रिपरिक्रान्तो मैत्र एष स्मृतो द्विजः ॥

Транслитерация (IAST)

umovāca
uktās tvayā pṛthagdharmāś cāturvarṇyahitāḥ śubhāḥ ||
sarvavyāpī tu yo dharmo bhagavaṃs taṃ bravīhi me ||
maheśvara uvāca
brāhmaṇā lokasāreṇa sṛṣṭā dhātrā guṇārthinā ||
lokāṃs tārayituṃ kṛtsnān martyeṣu kṣitidevatāḥ ||
teṣām imaṃ pravakṣyāmi dharmakarmaphalodayam ||
brāhmaṇeṣu hi yo dharmaḥ sa dharmaḥ paramo mataḥ ||
ime tu lokadharmārthaṃ trayaḥ sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvā ||
pṛthivyāḥ sarjane nityaṃ sṛṣṭās tān api me śṛṇu ||
vedoktaḥ paramo dharmaḥ smṛtiśāstragato 'paraḥ ||
śiṣṭācīrṇaḥ paraḥ proktas trayo dharmāḥ sanātanāḥ ||
traividyo brāhmaṇo vidvān na cādhyayanajīvanaḥ ||
trikarmā triparikrānto maitra eṣa smṛto dvijaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
उक्ताः त्वया पृथग्धर्माःuktāḥ tvayā pṛthagdharmāḥповеданы тобою раздельные дхармы
चातुर्वर्ण्यहिताः शुभाःcāturvarṇyahitāḥ śubhāḥчетырём варнам благие
सर्वव्यापी तु यः धर्मःsarvavyāpī tu yaḥ dharmaḥвсепроникающая же какая дхарма
भगवन् तं ब्रवीहि मेbhagavan taṃ bravīhi meо владыка, ту поведай мне
ब्राह्मणाः लोकसारेणbrāhmaṇāḥ lokasāreṇaбрахманы как мира сердцевина
सृष्टाः धात्रा गुणार्थिनाsṛṣṭāḥ dhātrā guṇārthināсозданы Творцом, блага желавшим
लोकान् तारयितुं कृत्स्नान्lokān tārayituṃ kṛtsnānмиры спасти все
मर्त्येषु क्षितिदेवताःmartyeṣu kṣitidevatāḥсредь смертных, земные боги
तेषाम् इमं प्रवक्ष्यामिteṣām imaṃ pravakṣyāmiих эту поведаю
धर्मकर्मफलोदयम्dharmakarmaphalodayamдхармы-деяний плод-возникновение
ब्राह्मणेषु हि यः धर्मःbrāhmaṇeṣu hi yaḥ dharmaḥу брахманов ведь какая дхарма
स धर्मः परमः मतःsa dharmaḥ paramaḥ mataḥта дхарма высшею считается
इमे तु लोकधर्मार्थंime tu lokadharmārthaṃэти же ради мира-дхармы
त्रयः सृष्टाः स्वयंभुवाtrayaḥ sṛṣṭāḥ svayaṃbhuvāтри созданы Самосущим
पृथिव्याः सर्जने नित्यंpṛthivyāḥ sarjane nityaṃпри земли творении всегда
सृष्टाः तान् अपि मे शृणुsṛṣṭāḥ tān api me śṛṇuсозданы, их же от меня слушай
वेदोक्तः परमः धर्मःvedoktaḥ paramaḥ dharmaḥВедою сказанная — высшая дхарма
स्मृतिशास्त्रगतः अपरःsmṛtiśāstragataḥ aparaḥв смрити-шастрах — другая
शिष्टाचीर्णः परः प्रोक्तःśiṣṭācīrṇaḥ paraḥ proktaḥправедными творимая — иная названа
त्रयः धर्माः सनातनाःtrayaḥ dharmāḥ sanātanāḥтри дхармы вечные
त्रैविद्यः ब्राह्मणः विद्वान्traividyaḥ brāhmaṇaḥ vidvānтрёх-Вед знаток, брахман учёный
न च अध्ययनजीवनःna ca adhyayanajīvanaḥи не изучением лишь живущий
त्रिकर्मा त्रिपरिक्रान्तःtrikarmā triparikrāntaḥтрёх-деяний, тройным путём прошедший
मैत्रः एषः स्मृतः द्विजःmaitraḥ eṣaḥ smṛtaḥ dvijaḥдружелюбный, этот зовётся дваждырождённый
Литературный перевод

Ума сказала: «Поведаны тобою раздельные дхармы, четырём варнам благие; всепроникающая же какая дхарма, о владыка, ту поведай мне». Махешвара сказал: «Брахманы как мира сердцевина созданы Творцом, блага желавшим, миры спасти все, средь смертных, — земные боги. Их эту поведаю дхармы-деяний плод-возникновение; у брахманов ведь какая дхарма, та дхарма высшею считается. Эти же ради мира-дхармы три созданы Самосущим, при земли творении всегда созданы, их же от меня слушай: Ведою сказанная — высшая дхарма, в смрити-шастрах — другая, праведными творимая — иная названа; три дхармы вечные. Трёх-Вед знаток, брахман учёный, и не изучением лишь живущий, трёх-деяний, тройным путём прошедший, дружелюбный, — этот зовётся дваждырождённый».

Версия

d930b8a53e4e · опубликовано 22 июн. 2026 г., 05:40:00 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами