Нарада-пурана
Самхита: приметы, сроки, дом и поход56.151-175
604 / 1701
LinuxЛистать
Нарада-пурана · 56.151-175

Sanandana

Деванагари

श्रावणे मास्यमावास्या फाल्गुने मासि पौर्णिमा । आषाढें कार्तिके मासि ज्यष्ठे चैत्रे च पौर्णिमा
मन्वादयो मानवानां श्राद्धेष्वत्यंतपुण्यदा । भाद्रे कृष्णत्रयोदश्यां मघामिंदुः करे रविः
गजच्छाया तदा ज्ञेया श्राद्धे ह्यत्यंतपुण्यदा । एकस्मिन्वासरे तिस्रस्तिथयः स्यात्तिथिक्षयः
तिथिर्वारत्रये त्वेका ह्यधिका द्वे च निंदिते । सूर्यास्तमनपर्यंतं यस्मिन्वारे तु या तिथिः
विद्यते सा त्वखंडा स्यान्न्यूना चेत्खंडसंज्ञिता । तिथेः पंचदशो भागः क्रमात्प्रतिपदादयः
क्षणसंज्ञास्तदर्द्धानि तासामर्द्धप्रमाणतः । रविः स्थिश्चरश्चन्द्र ः! क्रूरोवक्रोखिलो बुधः
लघुरीज्यो मृदुः शुक्रस्तीक्ष्णो दिनकरात्मजः । अभ्यक्तो भानुवारे यः स नरः क्लेशवान्भवेत्
ऋक्षेशे कांतिभाग्भौमे व्याधिसौभाग्यमिंदुजे । जीवे नैवं सिते हानिर्मन्दे सर्वसमृद्धयः
लंकोदयात्स्याद्वारादिस्तस्मादूर्ध्वमधोऽपिवा । देशांतरस्वचरार्द्धनाडीभिरपरे भवेत्
बलप्रदस्य खेटस्य कर्म सिद्ध्य्ति यत्कृतम् । तत्कर्म बलहीनस्य दुःखेनापि न सिद्ध्य्ति
इंदुज्ञजीवशुक्राणां वासराः सर्वकर्मसु । फलदास्त्वितरे क्रूरे कर्मस्वभिमतप्रदाः
रक्तवर्णो रविश्चंद्रो गौरो भौमस्तु लोहितः । दूर्वावर्णो बुधो जीवः पीतः श्वेतस्तु भार्गवः
कृष्णः सौरिः स्ववारेषु स्वस्ववर्णक्रिया हिताः । अद्रि बाणाश्च यस्तर्कपातालवसुधाधाः
बाणाग्निलोचनानिह्यवेदवाहुशिलीमुखाः । त्र्! येकाहयो नेत्रगोत्ररामाश्चंद्र रसर्तवः
कुलिकाश्चोपकुलिका वारवेलास्तथा क्रमात् । प्रहरार्द्धप्रमाणास्ते विज्ञेयाः सूर्यवासरात्
यस्मिन्वारे क्षणो वारदृष्टस्तद्वासराधिपः । आद्यः षष्ठो द्वितीयोऽस्मात्तत्षष्ठस्तु तृतीयकः
षष्ठः षष्ठश्चेतरेषां कालहोराधिपाः स्मृताः । सार्द्धनाडीद्वयेनैव दिवा रात्रौ यथाक्रमात्
वारप्रोक्ते कर्मकार्ये तद्ग्रहस्य क्षणेऽपि सन् । नक्षत्रेशाः क्रमाद्दस्रयमवह्निपितामहाः
चंद्रे शादितिजीवाहिपितरो भगसंज्ञकः । अर्यमार्कत्वष्टृमरुच्छक्राग्निमित्रवासवः
नैरृत्युदकविश्वेजगोविंदवसुतोयपाः । अजैकपादहिर्बुध्न्या पूषा चेति प्रकीर्तिताः
पूर्वात्रयं मघाह्यग्निविशाखायममूलभम् । अधोमुखं तु नवकं भानौ तत्रविधीयते
बिलप्रवेशगणितभूतसाधनलेखनम् । शिल्पकर्मकलाकूपनिक्षेपोद्धरणादि यत्
मित्रेन्दुत्वाष्ट्रहस्तेन्द्रा दितिभांत्याश्विवायुभम् । तिर्यङ्मुखाख्यं नवकं भानौ तत्र विधीयते
हलप्रवाहगमन गंत्रीपत्रगजोष्ट्रकम् । खरगोरथनौयानालुलायहयकर्म च
ब्रह्मविष्णुमहेशार्यशततारावसूत्तराः । ऊद्ध्वास्यं नवकं भानां प्रोक्तमत्र विधीयते

Транслитерация (IAST)

śrāvaṇe māsyamāvāsyā phālgune māsi paurṇimā | āṣāḍheṃ kārtike māsi jyaṣṭhe caitre ca paurṇimā
manvādayo mānavānāṃ śrāddheṣvatyaṃtapuṇyadā | bhādre kṛṣṇatrayodaśyāṃ maghāmiṃduḥ kare raviḥ
gajacchāyā tadā jñeyā śrāddhe hyatyaṃtapuṇyadā | ekasminvāsare tisrastithayaḥ syāttithikṣayaḥ
tithirvāratraye tvekā hyadhikā dve ca niṃdite | sūryāstamanaparyaṃtaṃ yasminvāre tu yā tithiḥ
vidyate sā tvakhaṃḍā syānnyūnā cetkhaṃḍasaṃjñitā | titheḥ paṃcadaśo bhāgaḥ kramātpratipadādayaḥ
kṣaṇasaṃjñāstadarddhāni tāsāmarddhapramāṇataḥ | raviḥ sthiścaraścandra ḥ! krūrovakrokhilo budhaḥ
laghurījyo mṛduḥ śukrastīkṣṇo dinakarātmajaḥ | abhyakto bhānuvāre yaḥ sa naraḥ kleśavānbhavet
ṛkṣeśe kāṃtibhāgbhaume vyādhisaubhāgyamiṃduje | jīve naivaṃ site hānirmande sarvasamṛddhayaḥ
laṃkodayātsyādvārādistasmādūrdhvamadho'pivā | deśāṃtarasvacarārddhanāḍībhirapare bhavet
balapradasya kheṭasya karma siddhyti yatkṛtam | tatkarma balahīnasya duḥkhenāpi na siddhyti
iṃdujñajīvaśukrāṇāṃ vāsarāḥ sarvakarmasu | phaladāstvitare krūre karmasvabhimatapradāḥ
raktavarṇo raviścaṃdro gauro bhaumastu lohitaḥ | dūrvāvarṇo budho jīvaḥ pītaḥ śvetastu bhārgavaḥ
kṛṣṇaḥ sauriḥ svavāreṣu svasvavarṇakriyā hitāḥ | adri bāṇāśca yastarkapātālavasudhādhāḥ
bāṇāgnilocanānihyavedavāhuśilīmukhāḥ | tr! yekāhayo netragotrarāmāścaṃdra rasartavaḥ
kulikāścopakulikā vāravelāstathā kramāt | praharārddhapramāṇāste vijñeyāḥ sūryavāsarāt
yasminvāre kṣaṇo vāradṛṣṭastadvāsarādhipaḥ | ādyaḥ ṣaṣṭho dvitīyo'smāttatṣaṣṭhastu tṛtīyakaḥ
ṣaṣṭhaḥ ṣaṣṭhaścetareṣāṃ kālahorādhipāḥ smṛtāḥ | sārddhanāḍīdvayenaiva divā rātrau yathākramāt
vāraprokte karmakārye tadgrahasya kṣaṇe'pi san | nakṣatreśāḥ kramāddasrayamavahnipitāmahāḥ
caṃdre śāditijīvāhipitaro bhagasaṃjñakaḥ | aryamārkatvaṣṭṛmarucchakrāgnimitravāsavaḥ
nairṛtyudakaviśvejagoviṃdavasutoyapāḥ | ajaikapādahirbudhnyā pūṣā ceti prakīrtitāḥ
pūrvātrayaṃ maghāhyagniviśākhāyamamūlabham | adhomukhaṃ tu navakaṃ bhānau tatravidhīyate
bilapraveśagaṇitabhūtasādhanalekhanam | śilpakarmakalākūpanikṣepoddharaṇādi yat
mitrendutvāṣṭrahastendrā ditibhāṃtyāśvivāyubham | tiryaṅmukhākhyaṃ navakaṃ bhānau tatra vidhīyate
halapravāhagamana gaṃtrīpatragajoṣṭrakam | kharagorathanauyānālulāyahayakarma ca
brahmaviṣṇumaheśāryaśatatārāvasūttarāḥ | ūddhvāsyaṃ navakaṃ bhānāṃ proktamatra vidhīyate

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
श्रावणेśrāvaṇeв шраване
मास्यमावास्याmāsyamāvāsyāв месяце — новолуние
फाल्गुनेphālguneв пхальгуне
मासिmāsiв месяце
पौर्णिमाpaurṇimāполнолуние
आषाढेंāṣāḍheṃв ашадхе
कार्तिकेkārtikeв картике
मासिmāsiв месяце
ज्यष्ठेjyaṣṭheв джьештхе
चैत्रेcaitreв чайтре
caи
पौर्णिमाpaurṇimāполнолуние
मन्वादयोmanvādayoначала манвантар
मानवानांmānavānāṃу людей
श्राद्धेष्वत्यंतपुण्यदाśrāddheṣvatyaṃtapuṇyadāв шраддхах весьма благодатны
भाद्रेbhādreв бхадрападе
कृष्णत्रयोदश्यांkṛṣṇatrayodaśyāṃв тринадцатую тёмную
मघामिंदुःmaghāmiṃduḥЛуна в Магхе
करेkareв Хасте
रविःraviḥСолнце
गजच्छायाgajacchāyāтень слона
तदाtadāтогда
ज्ञेयाjñeyāдолжно знать
श्राद्धेśrāddheв шраддхе
ह्यत्यंतपुण्यदाhyatyaṃtapuṇyadāвесьма благодатна
एकस्मिन्वासरेekasminvāsareв один день
तिस्रस्तिथयःtisrastithayaḥтри титхи
स्यात्तिथिक्षयःsyāttithikṣayaḥбывает убыль титхи
तिथिर्वारत्रयेtithirvāratrayeтитхи в трёх днях
त्वेकाtvekāодна
ह्यधिकाhyadhikāизбыточная
द्वेdveдве
caи
निंदितेniṃditeпорицаемы
सूर्यास्तमनपर्यंतंsūryāstamanaparyaṃtaṃдо самого захода Солнца
यस्मिन्वारेyasminvāreв какой день
तुtuже
याкоторая
तिथिःtithiḥтитхи
विद्यतेvidyateесть
साона
त्वखंडाtvakhaṃḍāнерассечённая
स्यान्न्यूनाsyānnyūnāбудет; если меньше
चेत्खंडसंज्ञिताcetkhaṃḍasaṃjñitāто зовётся рассечённой
तिथेःtitheḥтитхи
पंचदशोpaṃcadaśoпятнадцатая
भागःbhāgaḥчасть
क्रमात्प्रतिपदादयःkramātpratipadādayaḥпо порядку, начиная с первой
क्षणसंज्ञास्तदर्द्धानिkṣaṇasaṃjñāstadarddhāniзовутся кшанами, их половины
तासामर्द्धप्रमाणतःtāsāmarddhapramāṇataḥмерою в половину их
रविःraviḥСолнце
स्थिश्चरश्चन्द्रsthiścaraścandraнеподвижно, Луна подвижна
часть разорванного слова
क्रूरोवक्रोखिलोkrūrovakrokhiloжесток Марс, и весь
बुधःbudhaḥМеркурий
लघुरीज्योlaghurījyoлёгок Юпитер
मृदुःmṛduḥмягка
शुक्रस्तीक्ष्णोśukrastīkṣṇoВенера, резок
दिनकरात्मजःdinakarātmajaḥсын Солнца
अभ्यक्तोabhyaktoумащённый
भानुवारेbhānuvāreв день Солнца
यःyaḥкто
saтот
नरःnaraḥчеловек
क्लेशवान्भवेत्kleśavānbhavetбудет в тяготах
ऋक्षेशेṛkṣeśeв день Луны
कांतिभाग्भौमेkāṃtibhāgbhaumeпричастен красоте; в день Марса
व्याधिसौभाग्यमिंदुजेvyādhisaubhāgyamiṃdujeболезнь; в день Меркурия — счастье
जीवेjīveв день Юпитера
नैवंnaivaṃне так
सितेsiteв день Венеры
हानिर्मन्देhānirmandeубыль; в день Сатурна
सर्वसमृद्धयःsarvasamṛddhayaḥвсякое преуспеяние
लंकोदयात्स्याद्वारादिस्तस्मादूर्ध्वमधोऽपिवाlaṃkodayātsyādvārādistasmādūrdhvamadho'pivāначало дня — от восхода на Ланке, выше её или ниже
देशांतरस्वचरार्द्धनाडीभिरपरेdeśāṃtarasvacarārddhanāḍībhirapareу иных — по половинам надик разности долгот
भवेत्bhavetбудет
बलप्रदस्यbalapradasyaдающей силу
खेटस्यkheṭasyaпланеты
कर्मkarmaдело
सिद्ध्य्तिsiddhytiудаётся
यत्कृतम्yatkṛtamчто совершено
तत्कर्मtatkarmaто дело
बलहीनस्यbalahīnasyaу лишённой силы
दुःखेनापिduḥkhenāpiдаже с трудом
naне
सिद्ध्य्तिsiddhytiудаётся
इंदुज्ञजीवशुक्राणांiṃdujñajīvaśukrāṇāṃЛуны, Меркурия, Юпитера и Венеры
वासराःvāsarāḥдни
सर्वकर्मसुsarvakarmasuво всех делах
फलदास्त्वितरेphaladāstvitareдают плод; прочие же
क्रूरेkrūreв жестоком
कर्मस्वभिमतप्रदाःkarmasvabhimatapradāḥдают желаемое в делах
रक्तवर्णोraktavarṇoкрасного цвета
रविश्चंद्रोraviścaṃdroСолнце; Луна
गौरोgauroсветла
भौमस्तुbhaumastuМарс же
लोहितःlohitaḥбагров
दूर्वावर्णोdūrvāvarṇoцвета травы дурва
बुधोbudhoМеркурий
जीवःjīvaḥЮпитер
पीतःpītaḥжёлт
श्वेतस्तुśvetastuбела же
भार्गवःbhārgavaḥВенера
कृष्णःkṛṣṇaḥчёрен
सौरिःsauriḥСатурн
स्ववारेषुsvavāreṣuв свои дни
स्वस्ववर्णक्रियाsvasvavarṇakriyāдела своего цвета
हिताःhitāḥблаготворны
अद्रिadriгоры
बाणाश्चbāṇāścaи стрелы
यस्तर्कपातालवसुधाधाःyastarkapātālavasudhādhāḥи числа: семь, шесть, семь и восемь
बाणाग्निलोचनानिह्यवेदवाहुशिलीमुखाःbāṇāgnilocanānihyavedavāhuśilīmukhāḥпять, три, два, четыре, два и пять
त्र्trчасть разорванного слова
येकाहयोyekāhayoтри, один и восемь
नेत्रगोत्ररामाश्चंद्रnetragotrarāmāścaṃdraдва, три, три и один
रसर्तवःrasartavaḥшесть и шесть
कुलिकाश्चोपकुलिकाkulikāścopakulikāкуликас и упакуликас
वारवेलास्तथाvāravelāstathāи сроки дней
क्रमात्kramātпо порядку
प्रहरार्द्धप्रमाणास्तेpraharārddhapramāṇāsteмерою в половину прахары
विज्ञेयाःvijñeyāḥдолжно знать
सूर्यवासरात्sūryavāsarātот дня Солнца
यस्मिन्वारेyasminvāreв какой день
क्षणोkṣaṇoмиг
वारदृष्टस्तद्वासराधिपःvāradṛṣṭastadvāsarādhipaḥвиден день — тот и владыка дня
आद्यःādyaḥпервый
षष्ठोṣaṣṭhoшестой
द्वितीयोऽस्मात्तत्षष्ठस्तुdvitīyo'smāttatṣaṣṭhastuвторой от него, а от того шестой
तृतीयकःtṛtīyakaḥтретий
षष्ठःṣaṣṭhaḥшестой
षष्ठश्चेतरेषांṣaṣṭhaścetareṣāṃшестой и у прочих
कालहोराधिपाःkālahorādhipāḥвладыки кала-хоры
स्मृताःsmṛtāḥсчитаются
सार्द्धनाडीद्वयेनैवsārddhanāḍīdvayenaivaпо две с половиною надики
दिवाdivāднём
रात्रौrātrauночью
यथाक्रमात्yathākramātпо порядку
वारप्रोक्तेvāraprokteв названный день
कर्मकार्येkarmakāryeв дело, что должно сделать
तद्ग्रहस्यtadgrahasyaтой планеты
क्षणेऽपिkṣaṇe'piи в её миг
सन्sanсущий
नक्षत्रेशाःnakṣatreśāḥвладыки накшатр
क्रमाद्दस्रयमवह्निपितामहाःkramāddasrayamavahnipitāmahāḥпо порядку: Ашвины, Яма, Агни и Прародитель
चंद्रेcaṃdreЛуна
शादितिजीवाहिपितरोśāditijīvāhipitaroРудра, Адити, Юпитер, змей и предки
भगसंज्ञकःbhagasaṃjñakaḥзовущийся Бхагой
अर्यमार्कत्वष्टृमरुच्छक्राग्निमित्रवासवःaryamārkatvaṣṭṛmarucchakrāgnimitravāsavaḥАрьяман, Солнце, Тваштри, Маруты, Индра, Агни, Митра и Васава
नैरृत्युदकविश्वेजगोविंदवसुतोयपाःnairṛtyudakaviśvejagoviṃdavasutoyapāḥНиррити, воды, Вишведевы, Говинда, Васу и владыка вод
अजैकपादहिर्बुध्न्याajaikapādahirbudhnyāАджайкапад и Ахирбудхнья
पूषाpūṣāПушан
चेतिcetiи так
प्रकीर्तिताःprakīrtitāḥобъявлены
पूर्वात्रयंpūrvātrayaṃтри Пурвы
मघाह्यग्निविशाखायममूलभम्maghāhyagniviśākhāyamamūlabhamМагха, Криттика, Вишакха, Бхарани и Мула
अधोमुखंadhomukhaṃобращённые вниз
तुtuже
नवकंnavakaṃдевятка
भानौbhānauпри Солнце
तत्रविधीयतेtatravidhīyateтам предписывается
बिलप्रवेशगणितभूतसाधनलेखनम्bilapraveśagaṇitabhūtasādhanalekhanamвход в пещеру, счёт, укрощение духов и письмо
शिल्पकर्मकलाकूपनिक्षेपोद्धरणादिśilpakarmakalākūpanikṣepoddharaṇādiремесло, искусства, колодец, вклад и извлечение клада
यत्yatчто
मित्रेन्दुत्वाष्ट्रहस्तेन्द्राmitrendutvāṣṭrahastendrāАнурадха, Мригашира, Читра, Хаста и Джьештха
दितिभांत्याश्विवायुभम्ditibhāṃtyāśvivāyubhamПунарвасу, Ревати, Ашвини и Свати
तिर्यङ्मुखाख्यंtiryaṅmukhākhyaṃзовущаяся обращённой вбок
नवकंnavakaṃдевятка
भानौbhānauпри Солнце
तत्रtatraтам
विधीयतेvidhīyateпредписывается
हलप्रवाहगमनhalapravāhagamanaпахота, сплав и путь
गंत्रीपत्रगजोष्ट्रकम्gaṃtrīpatragajoṣṭrakamповозка, письмо, слон и верблюд
खरगोरथनौयानालुलायहयकर्मkharagorathanauyānālulāyahayakarmaосёл, вол, колесница, лодка, буйвол и конь
caи
ब्रह्मविष्णुमहेशार्यशततारावसूत्तराःbrahmaviṣṇumaheśāryaśatatārāvasūttarāḥРохини, Шравана, Ардра, Уттара-пхальгуни, Шатабхиша, Дхаништха и Уттары
ऊद्ध्वास्यंūddhvāsyaṃобращённая вверх
नवकंnavakaṃдевятка
भानांbhānāṃсозвездий
प्रोक्तमत्रproktamatraздесь названа
विधीयतेvidhīyateпредписывается
Литературный перевод

В шраване — новолуние месяца, в пхальгуне — полнолуние, в ашадхе, в картике, в джьештхе и в чайтре — полнолуние: это начала манвантар, у людей весьма благодатные в шраддхах. Когда в тринадцатую тёмную бхадрапады Луна стоит в Магхе, а Солнце в Хасте, должно знать, что настала тень слона, весьма благодатная для шраддхи. Если в один день приходятся три титхи, бывает убыль титхи; если же одна титхи растянута на три дня, она избыточна, и обе порицаемы. Та титхи, что длится в свой день до самого захода Солнца, нерассечённа, а если меньше — зовётся рассечённой. Пятнадцатая часть титхи, по порядку начиная с первой, зовётся кшаной, и половины их — мерою в половину. Солнце неподвижно, Луна подвижна, Марс жесток, Меркурий изменчив, Юпитер лёгок, Венера мягка, а сын Солнца резок. Кто умащается в день Солнца, тот будет в тяготах; в день Луны причастен красоте; в день Марса — болезнь; в день Меркурия — счастье; в день Юпитера не так; в день Венеры — убыль; в день Сатурна — всякое преуспеяние. Начало дня считается от восхода на Ланке, выше её или ниже, а у иных — по половинам надик разности долгот. Дело, совершённое при планете, дающей силу, удаётся, а при лишённой силы не удаётся даже с трудом. Дни Луны, Меркурия, Юпитера и Венеры дают плод во всех делах, прочие же дают желаемое в делах жестоких. Солнце красного цвета, Луна светла, Марс багров, Меркурий цвета травы дурва, Юпитер жёлт, Венера бела, Сатурн чёрен; в свои дни благотворны дела их цвета. Числа таковы: семь, шесть, семь, восемь, пять, три, два, четыре, два, пять, три, один, восемь, два, три, три, один, шесть и шесть. Куликас, упакуликас и сроки дней должно знать по порядку от дня Солнца, мерою в половину прахары. В какой день виден миг того дня, тот и владыка дня: первый, шестой, второй от него, от того шестой, третий, шестой, и шестой у прочих — так считаются владыки кала-хоры, по две с половиною надики днём и ночью по порядку. Дело, что должно сделать в названный день, совершают и в миг той же планеты. Владыки накшатр по порядку суть: Ашвины, Яма, Агни, Прародитель, Луна, Рудра, Адити, Юпитер, змей, предки, зовущийся Бхагой, Арьяман, Солнце, Тваштри, Маруты, Индра, Агни, Митра, Васава, Ниррити, воды, Вишведевы, Говинда, Васу, владыка вод, Аджайкапад, Ахирбудхнья и Пушан. Три Пурвы, Магха, Криттика, Вишакха, Бхарани и Мула — девятка, обращённая вниз, и при Солнце в них предписывается вход в пещеру, счёт, укрощение духов, письмо, ремесло, искусства, колодец, вклад и извлечение клада. Анурадха, Мригашира, Читра, Хаста, Джьештха, Пунарвасу, Ревати, Ашвини и Свати — девятка, зовущаяся обращённой вбок, и при Солнце в них предписываются пахота, сплав, путь, повозка, письмо, слон и верблюд, осёл, вол, колесница, лодка, буйвол и конь. Рохини, Шравана, Ардра, Уттара-пхальгуни, Шатабхиша, Дхаништха и Уттары — девятка, обращённая вверх, здесь названная.

Версия

5d5934c0bb4b · опубликовано 5 сент. 2026 г., 08:03:59 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами