Brahmā
गोमती वामनं कुंडो विष्णोर्नामसहस्रकम् ॥ वीरेश्वरसरः कालभैरवस्य च तीर्थकम्
महिमा नागपंचम्या नृसिंहस्य जयंतिका ॥ कुटुम्बेश्वरयात्रा च देवसाधककीर्तनम्
कर्कराजाख्यतीर्थं च विघ्नेशादिसुरोहनम् ॥ रुंद्रकुंडप्रभृतिषु बहुतीर्थनिरूपणम्
यात्राष्टतीर्थजा पुण्या रेवामाहात्म्यमुच्यते ॥ धर्मपुत्रस्य वैराग्यो मार्कंडेयेन संगमः
प्राग्रीयानुभवाख्यानममृतापरिकीर्त्तनम् ॥ कल्पे कल्पे पृथङ् नाम नर्मदायाः प्रकीर्तितम्
स्तवमार्षं नामेदं च कालरात्रिकथा ततः ॥ महादेवस्तुतिः पश्चात्पृथक्कल्पकथाद्भुता
विशल्याख्यानकं पश्चाज्जालेश्वरकथा तथा ॥ गोरीव्रत समाख्यानं त्रिपुरज्वालनं ततः
देहपातविधानं च कावेरीसंगमस्ततः ॥ दारुतीर्थं ब्रह्मावर्तं यत्रेश्वरकथानकम्
अग्नितीर्थं रवितीर्थं मेघनादादिदारुकम् ॥ देवतीर्थं नर्मदेशं कपिलाख्यं करंजकम्
कुंडलेशं पिप्पलादं विमलेशं च शूलभित् ॥ शचीहरणमाख्या नमभ्रकस्य वधस्ततः
शूलभेदोद्भवो यत्र दानधर्माः पृथग्विधाः ॥ आख्यानं दीर्घतपस ऋष्यश्रृंगकथा ततः
चित्रसेनकथापुण्या काशिराज्यस्य लक्षणम् ॥ ततो देवशिलाख्यानं शबरीतीर्थकान्वितम्
व्याधाख्यानं ततः पुण्यं पुष्करिण्यर्कतीर्थकम् ॥ आप्रेत्येश्वरतीर्थं च शक्रतीर्थं करोटिकम्
कुमारेशमगस्त्येशमानंदेशं च मातृजम् ॥ लोकेशं धनदेशं च मंगलेशं च कामजम्
नागेशं चापि गोपारं गौतमं शंखचूडकम् ॥ नारदेशं नंदिकेशं वरुणेश्वरतीर्थकम्
gomatī vāmanaṃ kuṃḍo viṣṇornāmasahasrakam || vīreśvarasaraḥ kālabhairavasya ca tīrthakam
mahimā nāgapaṃcamyā nṛsiṃhasya jayaṃtikā || kuṭumbeśvarayātrā ca devasādhakakīrtanam
karkarājākhyatīrthaṃ ca vighneśādisurohanam || ruṃdrakuṃḍaprabhṛtiṣu bahutīrthanirūpaṇam
yātrāṣṭatīrthajā puṇyā revāmāhātmyamucyate || dharmaputrasya vairāgyo mārkaṃḍeyena saṃgamaḥ
prāgrīyānubhavākhyānamamṛtāparikīrttanam || kalpe kalpe pṛthaṅ nāma narmadāyāḥ prakīrtitam
stavamārṣaṃ nāmedaṃ ca kālarātrikathā tataḥ || mahādevastutiḥ paścātpṛthakkalpakathādbhutā
viśalyākhyānakaṃ paścājjāleśvarakathā tathā || gorīvrata samākhyānaṃ tripurajvālanaṃ tataḥ
dehapātavidhānaṃ ca kāverīsaṃgamastataḥ || dārutīrthaṃ brahmāvartaṃ yatreśvarakathānakam
agnitīrthaṃ ravitīrthaṃ meghanādādidārukam || devatīrthaṃ narmadeśaṃ kapilākhyaṃ karaṃjakam
kuṃḍaleśaṃ pippalādaṃ vimaleśaṃ ca śūlabhit || śacīharaṇamākhyā namabhrakasya vadhastataḥ
śūlabhedodbhavo yatra dānadharmāḥ pṛthagvidhāḥ || ākhyānaṃ dīrghatapasa ṛṣyaśrṛṃgakathā tataḥ
citrasenakathāpuṇyā kāśirājyasya lakṣaṇam || tato devaśilākhyānaṃ śabarītīrthakānvitam
vyādhākhyānaṃ tataḥ puṇyaṃ puṣkariṇyarkatīrthakam || āpretyeśvaratīrthaṃ ca śakratīrthaṃ karoṭikam
kumāreśamagastyeśamānaṃdeśaṃ ca mātṛjam || lokeśaṃ dhanadeśaṃ ca maṃgaleśaṃ ca kāmajam
nāgeśaṃ cāpi gopāraṃ gautamaṃ śaṃkhacūḍakam || nāradeśaṃ naṃdikeśaṃ varuṇeśvaratīrthakam
«Гомати, Вамана, пруд, тысяча имён Вишну, озеро Вирешвары и святыня Калабхайравы; величие Нага-панчами, Джаянтика Нрисимхи, странствие к Кутумбешваре и изложение о боге и садхаке; святыня, зовомая Каркараджа, и восхождение к Вигхнеше и прочим, изложение многих святынь в Рундракунде и прочих. Благая, от странствия к восьми святыням, излагается величие Ревы: отрешённость сына Дхармы, встреча с Маркандеей, сказание о прежнем опыте, изложение Амриты; изложено, что в кальпе за кальпой у Нармады отдельное имя; славословие риши и это имя, повесть о Каларатри, затем славословие Махадеве, затем дивная повесть об отдельных кальпах; сказание о Вишалье, затем повесть о Джалешваре, также сказание об обете Гаури, затем сожжение Трипуры; и устав оставления тела, затем слияние Кавери, Дарутиртха, Брахмаварта, сказание об Ятрешваре; Агнитиртха, Равитиртха, Мегханада и прочие, Дарука, Деватиртха, Нармадеша, зовомая Капилой, Каранджака, Кундалеша, Пиппалада, Вималеша и Шулабхит; сказание о похищении Шачи и затем убиение Абхраки, явление Шулабхеды, где разного рода дхармы даяния; сказание о Диргхатапасе, затем повесть о Ришьяшринге, благая повесть о Читрасене, признак царства Каши, затем сказание о Девашиле со святынею Шабари; затем благое сказание об охотнике, Пушкарини и святыня Арки, святыня Апретьешвары, и Шакратиртха, Каротика, Кумареша, Агастьеша, Анандеша и святыня от Матерей, Локеша, Дханадеша, и Мангалеша, и от Камы, Нагеша, и также Гопара, Гаутама, Шанкхачудака, Нарадеша, Нандикеша, святыня Варунешвары».
563dc83f3826 · опубликовано 5 сент. 2026 г., 20:29:08 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
О Нармаде сказано, что в каждой кальпе у неё своё, отдельное имя. Река при этом одна и та же; меняется только то, как её зовут в очередном веке мира, — и сама смена имён внесена в перечень как предмет, о котором книга рассказывает.
В ряду с этим стоит «устав оставления тела». Речь о старом обычае, записанном в книгах о святынях: умереть в определённом месте считалось само по себе действенным, и потому для такого ухода составлялся чин. Роспись заносит его без похвалы и без осуждения — как одну строку между сожжением Трипуры и слиянием Кавери.
Дальше идёт то, что мало похоже на святыни: сказание об охотнике, повесть о Ришьяшринге, признак царства Каши. Список давно перестал быть списком мест и вобрал в себя всё, что к этим местам когда-либо рассказывали.