Brahmā
चंद्रप्रभासर्पिडोदश्रीमाताशुक्लतीर्थजम् ॥ कात्यायन्याश्च माहात्म्यं ततः पिंडारकस्य च
ततः कनखलस्याथ चक्रमानुषतीर्थयोः ॥ कपिलाग्नितीर्थकथा तथा रक्तानुबंधजा
गणेशपार्थेश्वरयोर्यांत्रायामुज्ज्वलस्य च ॥ चंडीस्थाननागोद्भवशिवकुंडमहेशजा
कामेश्वरस्य मार्कंडेयोत्पत्तेश्च कथा ततः ॥ उद्दालकेशसिद्धेशगततीथकथा पृथक्
श्रीदेवरवातोत्पत्तिश्च व्यासगौतमतीर्थयोः ॥ कुलसंतारमाहात्म्यं रामकोट्याह्वतीर्थयोः
चंद्रोद्भेदेशानश्रृंगब्रह्मस्थानोद्भवोऽद्भुतम् ॥ त्रिपुष्कररुद्रह्रदगुहेश्वर कथा शुभा
अविमुक्तस्य माहात्म्यमुमामाहेश्वरस्य च ॥ महौजसः प्रभावश्च जंबूतीर्थस्य वर्णनम्
गंगाधरमिश्रकयोः कथा वाथफलस्तुतिः ॥ द्वारकायाश्च माहात्म्ये चंद्रशर्मकथानकम्
जागराद्यर्चनाद्याख्या व्रतमेकादशीभवम् ॥ महाद्वादशिकाख्यानं प्रह्लादर्षिसमागमः
दुर्वासस उपाख्यानं यात्रोपक्रमकीर्तनम् ॥ गोमत्युत्पत्तिकथनं तस्यां स्नानादिजं फलम्
चक्रतीर्थस्य माहात्म्यं गोमत्युदधिसंगमः ॥ सनकादिह्रदाख्यानं नृगतीर्थकथा ततः
गोप्रचारकथा पुण्या गोपीनां द्वारकागमः ॥ गोपीसरः समाख्यानं ब्रह्मतीर्थादिकीर्तनम्
पंचनद्यागमाख्यानं नानाख्यानसमन्वितम् ॥ शिवलिंगगदातीर्थकृष्णपूजादिकीर्तनम्
त्रिविक्रमस्य मूर्ताख्या दुर्वासःकृष्णसंकथा ॥ कुशदैत्यवधोञ्चारविशेषार्चनजं फलम्
गोमत्यां द्वारकायां च तीर्थागमनकीर्तनम् ॥ कृष्णमंदिरसंप्रेक्षा द्रारवत्यभिषेचनम्
तत्रतीर्थावासकथा द्वारकापुण्यकीर्तनम् ॥ इत्येष सप्तमः प्रोक्तः खंडः प्राभासिको द्विजाः
स्कांदेसर्वोत्तरकथे शिबमाहात्म्यवर्णने ॥ लिखित्वैतत्तु यो दद्याद्धेमशूलसमन्वितम्
माध्यां सत्कृत्य विप्राय स शैवे मोदते पदे
caṃdraprabhāsarpiḍodaśrīmātāśuklatīrthajam || kātyāyanyāśca māhātmyaṃ tataḥ piṃḍārakasya ca
tataḥ kanakhalasyātha cakramānuṣatīrthayoḥ || kapilāgnitīrthakathā tathā raktānubaṃdhajā
gaṇeśapārtheśvarayoryāṃtrāyāmujjvalasya ca || caṃḍīsthānanāgodbhavaśivakuṃḍamaheśajā
kāmeśvarasya mārkaṃḍeyotpatteśca kathā tataḥ || uddālakeśasiddheśagatatīthakathā pṛthak
śrīdevaravātotpattiśca vyāsagautamatīrthayoḥ || kulasaṃtāramāhātmyaṃ rāmakoṭyāhvatīrthayoḥ
caṃdrodbhedeśānaśrṛṃgabrahmasthānodbhavo'dbhutam || tripuṣkararudrahradaguheśvara kathā śubhā
avimuktasya māhātmyamumāmāheśvarasya ca || mahaujasaḥ prabhāvaśca jaṃbūtīrthasya varṇanam
gaṃgādharamiśrakayoḥ kathā vāthaphalastutiḥ || dvārakāyāśca māhātmye caṃdraśarmakathānakam
jāgarādyarcanādyākhyā vratamekādaśībhavam || mahādvādaśikākhyānaṃ prahlādarṣisamāgamaḥ
durvāsasa upākhyānaṃ yātropakramakīrtanam || gomatyutpattikathanaṃ tasyāṃ snānādijaṃ phalam
cakratīrthasya māhātmyaṃ gomatyudadhisaṃgamaḥ || sanakādihradākhyānaṃ nṛgatīrthakathā tataḥ
gopracārakathā puṇyā gopīnāṃ dvārakāgamaḥ || gopīsaraḥ samākhyānaṃ brahmatīrthādikīrtanam
paṃcanadyāgamākhyānaṃ nānākhyānasamanvitam || śivaliṃgagadātīrthakṛṣṇapūjādikīrtanam
trivikramasya mūrtākhyā durvāsaḥkṛṣṇasaṃkathā || kuśadaityavadhoñcāraviśeṣārcanajaṃ phalam
gomatyāṃ dvārakāyāṃ ca tīrthāgamanakīrtanam || kṛṣṇamaṃdirasaṃprekṣā drāravatyabhiṣecanam
tatratīrthāvāsakathā dvārakāpuṇyakīrtanam || ityeṣa saptamaḥ proktaḥ khaṃḍaḥ prābhāsiko dvijāḥ
skāṃdesarvottarakathe śibamāhātmyavarṇane || likhitvaitattu yo dadyāddhemaśūlasamanvitam
mādhyāṃ satkṛtya viprāya sa śaive modate pade
«От Чандрапрабхасы, Сарпидоды, Шриматы, Шуклатиртхи, и величие Катьяяни, затем Пиндараки, затем Канакхалы, Чакры и Манушатиртхи, повесть о Капиле и Агнитиртхе, также от Рактанубандхи; о Ганеше и Партхешваре, при странствии — об Уджджвале, и от места Чанди, явления нагов, Шивакунды, Махеши; повесть о Камешваре и о рождении Маркандеи, затем по отдельности повесть о святынях при Уддалакеше и Сиддхеше, и возникновение Шридевы и Раваты, святынь Вьясы и Гаутамы, величие переправы рода, святынь, зовомых Рамой и Коти; дивное явление Чандродбхеды, Ишаны, Шринги, места Брахмы, благая повесть о Трипушкаре, озере Рудры и Гухешваре; величие Авимукты, и Умы и Махешвары могучего, и величие и описание Джамбутиртхи; повесть о Гангадхаре и Мишраке, или затем восхваление плода. И в величии Двараки — сказание о Чандрашармане, сказание о бдении, почитании и прочем, обет экадаши, сказание о великой двадаши, встреча Прахлады с риши, сказание о Дурвасасе, изложение зачина странствия, изложение возникновения Гомати и плод от омовения и прочего в ней; величие Чакратиртхи, слияние Гомати с океаном, сказание об озере Санаки и прочих, затем повесть о Нригатиртхе; благая повесть о пастбище коров, приход пастушек в Двараку, сказание об озере пастушек, изложение Брахматиртхи и прочих; сказание о приходе к Панчанади со многими сказаниями, изложение о линге Шивы, Гадатиртхе, почитании Кришны; сказание об образе Тривикрамы, беседа Дурвасаса и Кришны, плод от убиения дайтьи Куши, особого произнесения и почитания; изложение прихода к святыням в Гомати и в Двараке, созерцание храма Кришны, омовение в Дваравати, повесть об обитании при святыне, изложение блага Двараки. Так изложена, о дваждырождённые, седьмая кханда, Прабхасика, — в Сканде, в повести обо всём последующем, в описании величия Шивы. Кто, переписав её, подаст в магху с золотым трезубцем, почтив брахмана, тот радуется в шиваитской обители».
iti śrībṛhannāradīyapurāṇe pūrvabhāge bṛhadupākhyāne caturthapāde skandapurāṇānukramaṇīvarṇanaṃ nāma caturadhikaśatatamo 'dhyāyaḥ
2e159fe5b738 · опубликовано 5 сент. 2026 г., 20:29:08 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Последняя кханда кончается Дваракой, и в самом конце шиваитской книги стоит приход пастушек к Кришне и озеро, названное их именем. Ни объяснения, ни перехода: у книги, где на каждом шагу пребывает Махадева, седьмая часть закрывается созерцанием храма Кришны и омовением в Дваравати.
Дар при книге, как и в прочих главах, выбран по её предмету — золотой трезубец, и награда та же, что и у Линги: радость в обители Шивы. Из восьмидесяти одной тысячи стихов и семи кханд перечень свёлся к одной строке о том, что за них полагается.
Всё это, если считать сначала, — семь книг в одной, из которых каждая крупнее иной пураны, и ни одна не держится своего божества до конца. Роспись не пытается их согласовать; она просто перечисляет, и в этом её честность: книга такая, какая есть, а не такая, какой её хотелось бы видеть стройной.