Падма-пурана
Пять великих жертв и величие шраддхи1.50.63-77
794 / 5781
LinuxЛистать
Падма-пурана · 1.50.63-77

विप्र उवाच

Деванагари

अतिथेर्वचनं श्रुत्वा गृहान्निःसृत्य संभ्रमात् । दृष्ट्वा द्विजसती तत्र द्वारदेशे स्थिता भवत्
तां च दृष्ट्वा द्विजश्रेष्ठ उवाच वचनं मुदा । प्रियं मम हितं ब्रूहि यथादृष्टं त्वमेव हि
सांप्रतं पत्युरर्चास्ति न चास्माकं स्वतंत्रता । पश्चात्कार्यं करिष्यामि गृहाणातिथ्यमद्य वै
मम देहे क्षुधानास्ति पिपासाद्य न च श्रमः । अभीष्टं वद कल्याणि नोचेच्छापं ददामि ते
तमुवाच तदा सापि न बकोऽहं द्विजोत्तम । गच्छ धर्मतुलाधारं पृच्छ तं ते हितं द्विज
इत्युक्त्वा सा महाभागा प्रययौ च गृहोदरम् । तत्रापश्यद्द्विजोविप्रं यथा चांडालवेश्मनि
विमृश्य विस्मयापन्नस्तेन सार्धं ययौ द्विजः । तिष्ठंतं च द्विजं तं च सोपश्यदधृष्टमानसम्
स चोवाच मुदा विप्रं दृष्ट्वा तं तां सतीं च सः । देशांतरे च यद्वृत्तं तया च कथितं किल
कथं जानाति मद्वृत्तं चांडालोऽपि पतिव्रता । अतो मे विस्मयस्तात किमाश्चर्यं परं महत्
ज्ञायते कारणं तात सर्वेषां भूतभावनैः । अतिपुण्यात्सदाचाराद्यतस्त्वं विस्मयं गतः
किमुक्तश्च तया त्वं च वद तत्सांप्रतं मुने । प्रष्टुं धर्मतुलाधारं सा च मां समुपादिशत्
आगच्छ मुनिशार्दूल अहं गच्छामि तं प्रति । गच्छतं च हरिं प्राह तुलाधारः क्व तिष्ठति
जनानां निकरो यत्र बहुद्रव्यसु विक्रये । विक्रीणाति च क्रीणाति तुलाधारस्ततस्ततः
जनो यवान् रसं स्नेहं कूटमन्नस्य संचयम् । सर्वं तस्य मुखादेव गृह्णाति च ददात्यपि
सत्यं त्यक्त्वानृतं किंचित्प्राणांते समुपस्थिते । नोक्तं नरवरश्रेष्ठस्तेन धर्मतुलाधरः

Транслитерация (IAST)

atithervacanaṃ śrutvā gṛhānniḥsṛtya saṃbhramāt | dṛṣṭvā dvijasatī tatra dvāradeśe sthitā bhavat
tāṃ ca dṛṣṭvā dvijaśreṣṭha uvāca vacanaṃ mudā | priyaṃ mama hitaṃ brūhi yathādṛṣṭaṃ tvameva hi
sāṃprataṃ patyurarcāsti na cāsmākaṃ svataṃtratā | paścātkāryaṃ kariṣyāmi gṛhāṇātithyamadya vai
mama dehe kṣudhānāsti pipāsādya na ca śramaḥ | abhīṣṭaṃ vada kalyāṇi nocecchāpaṃ dadāmi te
tamuvāca tadā sāpi na bako'haṃ dvijottama | gaccha dharmatulādhāraṃ pṛccha taṃ te hitaṃ dvija
ityuktvā sā mahābhāgā prayayau ca gṛhodaram | tatrāpaśyaddvijovipraṃ yathā cāṃḍālaveśmani
vimṛśya vismayāpannastena sārdhaṃ yayau dvijaḥ | tiṣṭhaṃtaṃ ca dvijaṃ taṃ ca sopaśyadadhṛṣṭamānasam
sa covāca mudā vipraṃ dṛṣṭvā taṃ tāṃ satīṃ ca saḥ | deśāṃtare ca yadvṛttaṃ tayā ca kathitaṃ kila
kathaṃ jānāti madvṛttaṃ cāṃḍālo'pi pativratā | ato me vismayastāta kimāścaryaṃ paraṃ mahat
jñāyate kāraṇaṃ tāta sarveṣāṃ bhūtabhāvanaiḥ | atipuṇyātsadācārādyatastvaṃ vismayaṃ gataḥ
kimuktaśca tayā tvaṃ ca vada tatsāṃprataṃ mune | praṣṭuṃ dharmatulādhāraṃ sā ca māṃ samupādiśat
āgaccha muniśārdūla ahaṃ gacchāmi taṃ prati | gacchataṃ ca hariṃ prāha tulādhāraḥ kva tiṣṭhati
janānāṃ nikaro yatra bahudravyasu vikraye | vikrīṇāti ca krīṇāti tulādhārastatastataḥ
jano yavān rasaṃ snehaṃ kūṭamannasya saṃcayam | sarvaṃ tasya mukhādeva gṛhṇāti ca dadātyapi
satyaṃ tyaktvānṛtaṃ kiṃcitprāṇāṃte samupasthite | noktaṃ naravaraśreṣṭhastena dharmatulādharaḥ

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
अतिथेःatitheḥгостя
वचनंvacanaṃслово
श्रुत्वाśrutvāуслышав
गृहात्gṛhātиз дома
निःसृत्यniḥsṛtyaвыйдя
संभ्रमात्saṃbhramātпоспешно
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
द्विज-सतीdvija-satīверная жена дваждырождённого
तत्रtatraтам
द्वार-देशेdvāra-deśeу двери
स्थिताsthitāстоящей
भवत्bhavatстала
तांtāṃеё
caи
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
द्विज-श्रेष्ठःdvija-śreṣṭhaḥлучший из дваждырождённых
उवाचuvācaсказал
वचनंvacanaṃслово
मुदाmudāрадостно
प्रियंpriyaṃприятное
ममmamaмне
हितंhitaṃблагое
ब्रूहिbrūhiскажи
यथा-दृष्टंyathā-dṛṣṭaṃкак видено
त्वम् एवtvam evaты же
हिhiже
सांप्रतंsāṃprataṃныне
पत्युःpatyuḥмужа
अर्चाarcāпочитание
अस्तिastiесть
naне
caи
अस्माकंasmākaṃу нас
स्वतंत्रताsvataṃtratāсамостоятельности
पश्चात्paścātпосле
कार्यंkāryaṃдело
करिष्यामिkariṣyāmiсделаю
गृहाणgṛhāṇaприми
आतिथ्यम्ātithyamгостеприимство
अद्यadyaныне
वैvaiже
ममmamaмоём
देहेdeheв теле
क्षुधाkṣudhāголода
न अस्तिna astiнет
पिपासाpipāsāжажды
अद्यadyaныне
न चna caи не
श्रमःśramaḥусталости
अभीष्टंabhīṣṭaṃжелаемое
वदvadaскажи
कल्याणिkalyāṇiо благая
नो चेत्no cetа если нет
शापंśāpaṃпроклятие
ददामिdadāmiдам
तेteтебе
तम्tamему
उवाचuvācaсказала
तदाtadāтогда
सा अपिsā apiи она
naне
बकःbakaḥцапля
अहंahaṃя
द्विज-उत्तमdvija-uttamaо лучший из дваждырождённых
गच्छgacchaиди
धर्म-तुलाधारंdharma-tulādhāraṃк праведному Туладхаре
पृच्छpṛcchaспроси
तंtaṃего
ते हितंte hitaṃо твоём благе
द्विजdvijaо дваждырождённый
इतिitiтак
उक्त्वाuktvāсказав
साона
महा-भागाmahā-bhāgāвеликая участью
प्रययौprayayauушла
गृह-उदरम्gṛha-udaramвнутрь дома
तत्रtatraтам
अपश्यत्apaśyatувидел
द्विजःdvijaḥдваждырождённый
विप्रंvipraṃвипру
यथाyathāкак
चांडाल-वेश्मनिcāṃḍāla-veśmaniв доме чандалы
विमृश्यvimṛśyaподумав
विस्मय-आपन्नःvismaya-āpannaḥизумлённый
तेन सार्धंtena sārdhaṃвместе с ним
ययौyayauпошёл
तिष्ठंतंtiṣṭhaṃtaṃстоящего
तंtaṃего
सःsaḥон
अपश्यत्apaśyatувидел
अधृष्ट-मानसम्adhṛṣṭa-mānasamс несмущённым умом
सःsaḥон
caи
उवाचuvācaсказал
मुदाmudāрадостно
विप्रंvipraṃвипре
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
तांtāṃту
सतींsatīṃправедницу
देश-अंतरेdeśa-aṃtareв иной стране
यत्yatчто
वृत्तंvṛttaṃслучилось
तयाtayāею
कथितंkathitaṃрассказано
किलkilaведь
कथंkathaṃкак
जानातिjānātiзнает
मद्-वृत्तंmad-vṛttaṃо моём деле
चांडालः अपिcāṃḍālaḥ apiи чандала
पतिव्रताpativratāверная жена
अतःataḥоттого
मेmeу меня
विस्मयःvismayaḥизумление
तातtātaотец
किम्kimкакое
आश्चर्यंāścaryaṃчудо
परंparaṃвысшее
महत्mahatвеликое
ज्ञायतेjñāyateпознаётся
कारणंkāraṇaṃпричина
सर्वेषांsarveṣāṃвсех
भूत-भावनैःbhūta-bhāvanaiḥтворящими существа
अति-पुण्यात्ati-puṇyātот великой заслуги
सत्-आचारात्sat-ācārātот доброго обихода
यतःyataḥотчего
त्वंtvaṃты
विस्मयंvismayaṃв изумление
गतःgataḥпришёл
किम्kimчто
उक्तःuktaḥсказано
तयाtayāею
त्वंtvaṃтебе
वदvadaскажи
तत्tatто
सांप्रतंsāṃprataṃныне
मुनेmuneо мудрец
प्रष्टुंpraṣṭuṃспросить
धर्म-तुलाधारंdharma-tulādhāraṃправедного Туладхару
साона
मांmāṃменя
समुपादिशत्samupādiśatнаправила
आगच्छāgacchaидём
मुनि-शार्दूलmuni-śārdūlaо тигр среди мудрецов
अहंahaṃя
गच्छामिgacchāmiиду
तं प्रतिtaṃ pratiк нему
गच्छंतंgacchaṃtaṃидущему
हरिंhariṃХари
प्राहprāhaсказал
तुलाधारःtulādhāraḥТуладхара
क्वkvaгде
तिष्ठतिtiṣṭhatiпребывает
जनानांjanānāṃлюдей
निकरःnikaraḥтолпа
यत्रyatraгде
बहु-द्रव्यसुbahu-dravyasuпри многих товарах
विक्रयेvikrayeв продаже
विक्रीणातिvikrīṇātiпродаёт
क्रीणातिkrīṇātiпокупает
ततः ततःtataḥ tataḥто там, то тут
जनःjanaḥчеловек
यवान्yavānячмень
रसंrasaṃсок
स्नेहंsnehaṃмасло
कूटम्kūṭamмеру
अन्नस्यannasyaзерна
संचयम्saṃcayamзапас
सर्वंsarvaṃвсё
तस्यtasyaего
मुखात् एवmukhāt evaс одних слов
गृह्णातिgṛhṇātiберёт
ददातिdadātiдаёт
अपिapiже
सत्यंsatyaṃистину
त्यक्त्वाtyaktvāоставив
अनृतंanṛtaṃложь
किंचित्kiṃcitхоть немного
प्राण-अंतेprāṇa-aṃteпри исходе жизни
समुपस्थितेsamupasthiteподступившем
न उक्तंna uktaṃне сказано
नर-वर-श्रेष्ठःnara-vara-śreṣṭhaḥлучший из лучших людей
तेनtenaпотому
धर्म-तुलाधरःdharma-tulādharaḥПраведный Весодержец
Литературный перевод

Услышав слово гостя, она поспешно вышла из дома; и, увидев, верная жена дваждырождённого стала там у двери. Увидев её, лучший из дваждырождённых радостно сказал: «Скажи мне приятное и благое — так, как ты сама видела».

«Ныне у меня почитание мужа, и нет у нас самостоятельности; дело сделаю потом, а ныне прими гостеприимство». — «В теле моём нет ни голода, ни жажды, ни усталости. Скажи желаемое, о благая; а если нет — прокляну тебя».

И она сказала ему тогда: «Я не цапля, о лучший из дваждырождённых. Иди к праведному Туладхаре и спроси его о твоём благе, о дваждырождённый». Сказав так, великая участью ушла внутрь дома.

И там дваждырождённый увидел випру — как и в доме чандалы. Подумав, изумлённый, он пошёл вместе с ним; и увидел его стоящим с несмущённым умом. И, увидев ту праведницу, он радостно сказал випре: «То, что случилось в иной стране, ею рассказано! Как знает о моём деле и чандала, и верная жена? Оттого у меня изумление, отец: какое чудо может быть больше?»

«Причина всех познаётся творящими существа — от великой заслуги и доброго обихода, оттого ты и пришёл в изумление. Что сказано тебе ею? Скажи то ныне, о мудрец». — «Она направила меня спросить праведного Туладхару». — «Идём, о тигр среди мудрецов, я иду к нему».

И, идя, он сказал Хари: «Где пребывает Туладхара?» — «Там, где толпа людей при многих товарах в продаже: он то там, то тут продаёт и покупает. Ячмень, сок, масло, меру зерна, запас — всё человек берёт у него и даёт ему с одних его слов. Истины он не оставил и лжи не сказал ни в чём — даже при подступившем исходе жизни; потому этот лучший из лучших людей и зовётся Праведным Весодержцем».

Версия

f44691cac168 · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:29 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами