श्रीराम उवाच
यथावत्पूजयित्वा तु तानुवाच महामुनिः । ममाश्रमपदे यूयं भोक्तुमर्हथ सत्तमाः
रामस्तु मुनिवाक्येन तथेत्याह कथञ्चन । अथ स्नात्वा महानद्यां कृत्वा देवादितर्पणम्
भोक्तुकामं तदा रामं वसिष्ठो वाक्यमुक्तवान् । धर्मत्यागो भवेद्राम न श्राद्धं क्रियते यदि
अमायां ग्रहणे तीर्थे व्यतीपातेऽथ संक्रमे । व्यतीतं यदि चेच्छ्राद्धं भगवन्क्रियते पुनः
नित्यश्राद्धं पुनर्नैव कुर्यादिति वचस्तव । यथा ममैव मातॄणां मरणे समुपस्थिते
आशौचे च समायाते नित्यश्राद्धं न वै कृतम् । व्यतीपातादिकालेषु कृतं तु वचनात्तव
एते हि मुनयः सर्वे तथा शम्भुरयं द्विजः । एतन्मुखादशेषेण निर्णयस्तु भविष्यति
सह सर्वे विनिश्चित्य मुनयः शम्भुमब्रुवन् । वदास्माकमशेषं त्वं द्विजवर्य महानसि
त्यक्तव्यं यच्च वै श्राद्धं पुनः कर्तव्यमेव च । सूतके समनुप्राप्ते विघ्नेषु च वदाम्यहम्
मासिकान्युदकुम्भानि श्राद्धानि सकलानि च । प्रतिसांवत्सरश्राद्धं सूतकानन्तरं विदुः
त्यक्तान्यन्यानि यावन्ति सूतके विघ्नसम्भवे । अनन्तरं हि कार्याणि सर्वाणीति न संशयः
मासिकानि समस्तानि श्राद्धं प्रत्याब्दिकं तथा । सूतकानन्तरं कार्यं विघ्नेऽन्यस्मिन्यतोऽन्यथा
एकादश्यां कृष्णपक्षे कर्तव्यं शुभमिच्छता । तत्र व्यतिक्रमे हेतावमायां क्रियते तु तत्
यथोत्तरदिनेष्वेव कर्तव्यं यद्यविघ्नतः । कृष्णपक्षे त्वमायां तु कर्तव्यं राम नो कृतम्
yathāvatpūjayitvā tu tānuvāca mahāmuniḥ | mamāśramapade yūyaṃ bhoktumarhatha sattamāḥ
rāmastu munivākyena tathetyāha kathañcana | atha snātvā mahānadyāṃ kṛtvā devāditarpaṇam
bhoktukāmaṃ tadā rāmaṃ vasiṣṭho vākyamuktavān | dharmatyāgo bhavedrāma na śrāddhaṃ kriyate yadi
amāyāṃ grahaṇe tīrthe vyatīpāte'tha saṃkrame | vyatītaṃ yadi cecchrāddhaṃ bhagavankriyate punaḥ
nityaśrāddhaṃ punarnaiva kuryāditi vacastava | yathā mamaiva mātṝṇāṃ maraṇe samupasthite
āśauce ca samāyāte nityaśrāddhaṃ na vai kṛtam | vyatīpātādikāleṣu kṛtaṃ tu vacanāttava
ete hi munayaḥ sarve tathā śambhurayaṃ dvijaḥ | etanmukhādaśeṣeṇa nirṇayastu bhaviṣyati
saha sarve viniścitya munayaḥ śambhumabruvan | vadāsmākamaśeṣaṃ tvaṃ dvijavarya mahānasi
tyaktavyaṃ yacca vai śrāddhaṃ punaḥ kartavyameva ca | sūtake samanuprāpte vighneṣu ca vadāmyaham
māsikānyudakumbhāni śrāddhāni sakalāni ca | pratisāṃvatsaraśrāddhaṃ sūtakānantaraṃ viduḥ
tyaktānyanyāni yāvanti sūtake vighnasambhave | anantaraṃ hi kāryāṇi sarvāṇīti na saṃśayaḥ
māsikāni samastāni śrāddhaṃ pratyābdikaṃ tathā | sūtakānantaraṃ kāryaṃ vighne'nyasminyato'nyathā
ekādaśyāṃ kṛṣṇapakṣe kartavyaṃ śubhamicchatā | tatra vyatikrame hetāvamāyāṃ kriyate tu tat
yathottaradineṣveva kartavyaṃ yadyavighnataḥ | kṛṣṇapakṣe tvamāyāṃ tu kartavyaṃ rāma no kṛtam
«…окружённый учениками, славный мудрец увидел Пушпаку; там, как должно почтив Раму, мощнорукого, Шиву, Нараяну и провидцев, великий мудрец сказал им: „В моей обители вы, о лучшие, вкусить благоволите“. Рама же по слову мудреца кое-как сказал: „Да будет так“. И вот, омывшись в великой реке и совершив возлияние богам и прочим, желающему вкусить Раме Васиштха сказал слово: „Отступление от дхармы да будет, о Рама, если не совершается шраддха. В новолуние, при затмении, в тиртхе, при вьятипате, при переходе солнца — если шраддха пропущена, о владыка, она совершается снова; постоянная же шраддха вновь да не совершается — таково твоё слово. Как у моих же матерей, когда наступила смерть и пришла нечистота, постоянная шраддха не совершена, а во времена вьятипаты и прочие совершена по твоему слову. Ведь эти мудрецы все и этот брахман Шамбху — из его уст полностью и будет решение“. Вместе все, решив, мудрецы сказали Шамбху: „Скажи нам всё ты, о лучший из дваждырождённых: велик ты“. — „Какую шраддху должно оставить и какую вновь совершить, когда настала родильная нечистота и при помехах, — говорю я. Месячные, кувшины с водою и все шраддхи, ежегодную шраддху знают после нечистоты; сколько иных оставлено при нечистоте и при возникновении помехи — все вслед за тем должно совершать, нет сомнения. В одиннадцатый в тёмную половину должно совершать желающему блага; там, при причине упущения, совершается то в новолуние“.»
3b57b8576bee · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:50 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
От небесного видения книга без перехода возвращается к домашнему делу: сесть за еду нельзя, пока не решён вопрос о пропущенной шраддхе. И решать зовут того же гостя — не как бога, а как знатока.