सदाशिव उवाच
तपस्तपन्तः सुमहदीश्वरं पर्युपासते । अथ विष्णुर्महातेजाश्चिन्तामाप सिसृक्षया
ध्यानयोगपरो भूत्वा न किञ्चित्पर्यपश्यत । अथ दुःखेन महता रुरोदोच्चैः पुनः पुनः
दृष्ट्वा च हरिणा भीत्या लोचने च निमीलिते । एतस्मिन्नन्तरे दीप्तिः काचिल्लोकविलक्षणा
आगम्यमानो गोक्षीरसमतेजाः सुगात्रवान् । संग्रथ्य कोटिब्रह्माण्डदामयुग्मं करद्वये
दधानमुरसा धामकोटिब्रह्माण्डकल्पितम् । ब्रह्माण्डमेकं निपतदुत्पतच्च करद्वये
सर्वाभरणसंयुक्तं तथाभूतं तमव्ययम् । विष्णुस्तुष्टाव च दृष्ट्वा दर्शनाय च तस्य वै
नमस्ते देवदेवेश नमस्ते शाश्वताव्यय । न जानेऽहं भवन्तं भोस्त्वं च वेत्सि नमो नमः
जानामि न च ते भावं दुर्निरीक्ष्या च ते द्युतिः । माणिक्यकुण्डलं हेमदामजालविभूषितम्
रत्नाङ्गुलीयं सुभगं बाहुकोष्ठविभूषणम् । तनुरक्तोष्ठमाकर्णदीर्घायतविलोचनम्
बाणलोचनसङ्काशं भाललोचनमव्ययम् । कन्दर्पकार्मुकभ्रान्तिजनकभ्रुवमीश्वरम्
स्निग्धोन्नतसुचार्वङ्गनासमच्छकपोलकम् । मन्दस्मितं प्रसन्नास्यं विभुं बालेन्दुदर्शनम्
विज्ञानरक्तवसनवेदकल्पितभूषणम् । शरणं त्वां प्रपन्नोऽस्मि चक्षुर्मे दीयतां विभो
दीनान्धकृपणाज्ञाननष्टस्य शरणं भव । अथ दिव्यं ददौ चक्षुः स्वात्मदर्शनशक्तिमत्
अथ दृष्ट्वा हरिः शम्भुं त्रिनेत्रं पुरतः स्थितम् । प्रणामं केवलं कर्तुं शक्तोऽस्मि न हि वेदितुम्
तव ज्ञानं प्रदास्यामि कुरु स्नानं च वारुणम् । भस्मस्नानं ततः पश्चात्ततो ज्ञानं वदाम्यहम्
मत्स्नानयोग्यं सलिलं न च तिष्ठति कुत्रचित् । इत्युक्तोऽथ निषण्णस्तु ब्रह्माण्डासक्तविग्रहः
tapastapantaḥ sumahadīśvaraṃ paryupāsate | atha viṣṇurmahātejāścintāmāpa sisṛkṣayā
dhyānayogaparo bhūtvā na kiñcitparyapaśyata | atha duḥkhena mahatā rurodoccaiḥ punaḥ punaḥ
dṛṣṭvā ca hariṇā bhītyā locane ca nimīlite | etasminnantare dīptiḥ kācillokavilakṣaṇā
āgamyamāno gokṣīrasamatejāḥ sugātravān | saṃgrathya koṭibrahmāṇḍadāmayugmaṃ karadvaye
dadhānamurasā dhāmakoṭibrahmāṇḍakalpitam | brahmāṇḍamekaṃ nipatadutpatacca karadvaye
sarvābharaṇasaṃyuktaṃ tathābhūtaṃ tamavyayam | viṣṇustuṣṭāva ca dṛṣṭvā darśanāya ca tasya vai
namaste devadeveśa namaste śāśvatāvyaya | na jāne'haṃ bhavantaṃ bhostvaṃ ca vetsi namo namaḥ
jānāmi na ca te bhāvaṃ durnirīkṣyā ca te dyutiḥ | māṇikyakuṇḍalaṃ hemadāmajālavibhūṣitam
ratnāṅgulīyaṃ subhagaṃ bāhukoṣṭhavibhūṣaṇam | tanuraktoṣṭhamākarṇadīrghāyatavilocanam
bāṇalocanasaṅkāśaṃ bhālalocanamavyayam | kandarpakārmukabhrāntijanakabhruvamīśvaram
snigdhonnatasucārvaṅganāsamacchakapolakam | mandasmitaṃ prasannāsyaṃ vibhuṃ bālendudarśanam
vijñānaraktavasanavedakalpitabhūṣaṇam | śaraṇaṃ tvāṃ prapanno'smi cakṣurme dīyatāṃ vibho
dīnāndhakṛpaṇājñānanaṣṭasya śaraṇaṃ bhava | atha divyaṃ dadau cakṣuḥ svātmadarśanaśaktimat
atha dṛṣṭvā hariḥ śambhuṃ trinetraṃ purataḥ sthitam | praṇāmaṃ kevalaṃ kartuṃ śakto'smi na hi veditum
tava jñānaṃ pradāsyāmi kuru snānaṃ ca vāruṇam | bhasmasnānaṃ tataḥ paścāttato jñānaṃ vadāmyaham
matsnānayogyaṃ salilaṃ na ca tiṣṭhati kutracit | ityukto'tha niṣaṇṇastu brahmāṇḍāsaktavigrahaḥ
«Некогда, в страшном едином океане, при светопреставлении Брахмы, Великий Вишну, владыка, возлежал в водах растворения. Достигнув двух его боков, две сотни яиц Брахмы, и двадцать у стоп, двадцать в области головы; в виде носовой жемчужины носил владыка яйцо Брахмы. В круге его пупа некоторые владыки мудрецов, Ромаша и прочие, творя весьма великий подвиг, служат владыке. И вот Вишну, весьма могучий, впал в раздумье, желая творить; став преданным созерцанию, ничего не усмотрел, и вот с великою скорбью зарыдал громко снова и снова. И увидев, Хари от страха сомкнул глаза; в этот промежуток — сияние, некое, необычайное для мира. Приближающегося, равного блеском коровьему молоку, прекрасного телом, сплётшего в двух руках пару гирлянд из миллионов яиц Брахмы, носящего на груди обиталище, устроенное из миллионов яиц Брахмы, одно яйцо Брахмы, падающее и взлетающее в двух руках, со всеми украшениями, такого, нетленного, — Вишну восславил, увидев, и ради видения его: „Поклон тебе, владыка богов богов; поклон тебе, вечный, нетленный. Не знаю я тебя, о, а ты знаешь; поклон, поклон. Не знаю и твоей природы, и на твой блеск трудно смотреть. В алой одежде знания, с украшением, устроенным из Вед, — к тебе я прибегаю за прибежищем: око мне да будет дано, о Всесильный; бедного, слепого, жалкого, погибшего неведением, — прибежищем будь“. И вот дал он дивное око, имеющее силу видеть его самого.»
4b8080802fda · опубликовано 3 сент. 2026 г., 04:13:50 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Величие описано не размером, а обыденностью обращения с ним: гирлянды из миллионов вселенных, и одно яйцо, которое подбрасывают в руках. И просьба у видящего это — не о власти, а о глазах.