स मदर्चां कारयित्वा काञ्चनीं लक्षणान्विताम् । प्रतिष्ठापनाय वै तस्याश्चिन्तयामास सुव्रतः
कृतमायतनं श्रेष्ठं तेनेयं प्रतिमा कृता । को वै प्रतिष्ठापयिता देवमर्कं शुभालये
एवं सञ्चिन्तयित्वा तु जगाम शरणं मम । भक्तिं तस्य च सञ्चिन्त्य खगाहं पार्थिवस्य तु
गतोऽहं दर्शनं तस्य उक्तञ्चापि मया खग । किं चिन्तयसि राजेन्द्र कुतश्चिंता समागता
ब्रूहि यत्ते हृदि प्रौढं चिन्ताकारणमागतम् । संपादयिष्ये तत्सर्वं विमना भव मा नृप
अत्यर्थं दुष्करमपि करिष्ये नात्र संशयः । इत्युक्तः स मया राजा इदं वचनमब्रवीत्
द्वीपेऽस्मिन्देवदेवस्य कृतमायतनं तव । मया भक्त्या जगन्नाथ तथेयं प्रतिमा कृता
प्रतिष्ठां कारयेद्यस्तु तव देवालये खग । यत्र सन्ति त्रयो वर्णा द्वीपेस्मिन्क्षत्रियादयः
ते मयोक्ता न कुर्वन्ति प्रतिष्ठां तव कृत्स्नशः । न चाप्यर्चां जगन्नाथ ब्राह्मणश्चात्र विद्यते
तेनेयमागता चिन्ता हृदि शल्यं तयार्पितम् । ततो मयोक्तो राजाऽसौ वैनतेय वचः शुभम्
एवमेतन्न संदेहो यथात्थ त्वं नराधिपः । क्षत्रियादित्रयो वर्णा द्वीपेऽस्मिन्नात्र संशयः
ते च नार्हन्ति मे पूजां न प्रतिष्ठां कदाचन । तस्मात्ते श्रेयसे राजन्प्रतिष्ठामात्मनस्तथा
सृजामि प्रथमं वर्णं भग(मग?)संज्ञमनौपमम् । इत्युक्त्वा तमहं वीर राजानं खगसत्तम
sa madarcāṃ kārayitvā kāñcanīṃ lakṣaṇānvitām | pratiṣṭhāpanāya vai tasyāścintayāmāsa suvrataḥ
kṛtamāyatanaṃ śreṣṭhaṃ teneyaṃ pratimā kṛtā | ko vai pratiṣṭhāpayitā devamarkaṃ śubhālaye
evaṃ sañcintayitvā tu jagāma śaraṇaṃ mama | bhaktiṃ tasya ca sañcintya khagāhaṃ pārthivasya tu
gato'haṃ darśanaṃ tasya uktañcāpi mayā khaga | kiṃ cintayasi rājendra kutaściṃtā samāgatā
brūhi yatte hṛdi prauḍhaṃ cintākāraṇamāgatam | saṃpādayiṣye tatsarvaṃ vimanā bhava mā nṛpa
atyarthaṃ duṣkaramapi kariṣye nātra saṃśayaḥ | ityuktaḥ sa mayā rājā idaṃ vacanamabravīt
dvīpe'smindevadevasya kṛtamāyatanaṃ tava | mayā bhaktyā jagannātha tatheyaṃ pratimā kṛtā
pratiṣṭhāṃ kārayedyastu tava devālaye khaga | yatra santi trayo varṇā dvīpesminkṣatriyādayaḥ
te mayoktā na kurvanti pratiṣṭhāṃ tava kṛtsnaśaḥ | na cāpyarcāṃ jagannātha brāhmaṇaścātra vidyate
teneyamāgatā cintā hṛdi śalyaṃ tayārpitam | tato mayokto rājā'sau vainateya vacaḥ śubham
evametanna saṃdeho yathāttha tvaṃ narādhipaḥ | kṣatriyāditrayo varṇā dvīpe'sminnātra saṃśayaḥ
te ca nārhanti me pūjāṃ na pratiṣṭhāṃ kadācana | tasmātte śreyase rājanpratiṣṭhāmātmanastathā
sṛjāmi prathamaṃ varṇaṃ bhaga(maga?)saṃjñamanaupamam | ityuktvā tamahaṃ vīra rājānaṃ khagasattama
«„Он, сотворив моё изваяние — золотое, наделённое [должными] признаками, — стал размышлять о его поставлении, крепкий в обете: «Обитель наилучшая сотворена, изваяние это мною сделано; кто же будет ставителем бога Солнца в прекрасной обители?» Так поразмыслив, прибег он ко мне под защиту; и, помыслив о преданности того царя, о птица, пошёл я к нему на глаза, и сказано было мною: «О чём ты думаешь, владыка царей? Откуда пришла забота? Скажи, что созрело у тебя на сердце, какая причина заботы пришла; всё то я исполню — не будь безрадостен, о царь. И весьма неисполнимое исполню, сомнения здесь нет». Так мною сказанный, царь молвил такое слово: «На этом острове мною с преданностью сотворена обитель тебе, богу богов, о Владыка мира, и так же сделано это изваяние. Но кто совершит поставление в твоей божьей обители, о птица, — где суть три варны на этом острове, кшатрии и прочие? Они, мною прошенные, не совершают поставления твоего вовсе, и почитания не творят, о Владыка мира, и брахмана здесь не находится. Оттого пришла эта забота: ею вложено в сердце жало». Тогда сказано было мною тому царю, о сын Винаты, слово благое: «Так это, и нет сомнения, как ты говоришь, о владыка людей: кшатрии и прочие — три варны на этом острове, нет здесь сомнения. И они не достойны ни почитания меня, ни поставления никогда. Потому ради блага твоего, о царь, и ради собственного поставления творю первую варну, зовущуюся бхагою [магою?], несравненную»“».
d42f2a1ef5b5 · 发布于 2026年8月19日 13:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Ко ваи пратиштхапаита — «кто же будет ставителем?» Затруднение чисто обрядовое: храм есть, изваяние есть, а поставить некому. Затруднение чисто обрядовое: храм есть, изваяние есть, а поставить некому.
Ким чинтаяси раджендра — «о чём ты думаешь, царь?» Бог приходит сам и спрашивает первым. Порядок обратный обычному. Бог приходит сам и спрашивает первым — порядок обратный обычному.
Ятра санти траё варна — «где суть три варны». На Шака-двипе нет брахманов вовсе, и этим книга объясняет, откуда взялось особое жречество. Отсутствием брахманов на острове книга объясняет, откуда взялось особое жречество.
Шальям тайарпитам — «жало вложено». Забота названа занозою в сердце. Слово выбрано телесное. Забота названа занозою в сердце: слово выбрано телесное.
Сриджами пратхамам варнам — «творю первую варну». Не пятую и не низшую, а первую: новое жречество поставлено разом выше всех. Новое жречество поставлено разом выше всех — оно названо первой варной.
Бхага-самгьям — печатная передача сама колеблется и ставит рядом помету «мага?». Пятьдесят третий стих объяснит имя через «мага», и это решает дело в пользу магов. Разнобой имени решается пятьдесят третьим стихом, где имя объяснено через «мага».