पूर्तनिर्णयवर्णनम् ॥ सूत उवाच ॥ ॥ शोधयेत्प्रथमं भूमिं मितां कृत्वा ततो द्विजाः ॥ दशहस्तेन दण्डेन पञ्चहस्तेन वा पुनः
वाहयेत्सदा वृषभैस्तडागार्थेऽपि भूमिकाम् ॥ देवागारस्य या भूमिः श्वेतैश्च वृषभैरपि
या भूमिर्ग्रहयागार्थे तन्न वाहैरपि स्पृशेत् ॥ आरामार्थे कृष्णवृषैः कृषार्थखननैरपि
वाहयेत्त्रिदिनं विप्राः पञ्चव्रीहींश्च वापयेत् ॥ देवपक्षे सप्तगुण आरामकरणे गुणः
मुद्गमाषौ धान्य तिलाः श्यामाकश्चेति पञ्चमः ॥ मसूरश्च कलायश्च सप्तव्रीहिगणः स्मृतः
सर्षपश्च कलायश्च मुद्गो माषश्चतुर्थकः ॥ व्रीहित्रयं माषमुद्गौ श्यामाको महिषो गणः
pūrtanirṇayavarṇanam || sūta uvāca || || śodhayetprathamaṃ bhūmiṃ mitāṃ kṛtvā tato dvijāḥ || daśahastena daṇḍena pañcahastena vā punaḥ
vāhayetsadā vṛṣabhaistaḍāgārthe'pi bhūmikām || devāgārasya yā bhūmiḥ śvetaiśca vṛṣabhairapi
yā bhūmirgrahayāgārthe tanna vāhairapi spṛśet || ārāmārthe kṛṣṇavṛṣaiḥ kṛṣārthakhananairapi
vāhayettridinaṃ viprāḥ pañcavrīhīṃśca vāpayet || devapakṣe saptaguṇa ārāmakaraṇe guṇaḥ
mudgamāṣau dhānya tilāḥ śyāmākaśceti pañcamaḥ || masūraśca kalāyaśca saptavrīhigaṇaḥ smṛtaḥ
sarṣapaśca kalāyaśca mudgo māṣaścaturthakaḥ || vrīhitrayaṃ māṣamudgau śyāmāko mahiṣo gaṇaḥ
«Сута сказал: „Сперва да очистит землю, отмерив её, о дваждырождённые, — шестом в десять локтей или же в пять. Да пашет всегда быками и землю под пруд; а земля божьего дома — белыми быками. Земли же для жертвы планетам и упряжью не касается; для сада — чёрными быками, и копанием ради пахоты. Три дня да пашет, о брахманы, и пять хлебов да посеет; в божьей доле — семикратно, в делании сада — достоинство. Мудга и маша, зерно и сезам, а шьямака пятый; масура и калая — то помянуто седмерицею хлебов“».
85914a38c81a · 发布于 2026年8月20日 02:00:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Шодхаед пратхамам бхумим — «сперва да очистит землю». Дело начинают не с обряда, а с расчистки и обмера. Дело начинают не с обряда, а с расчистки и обмера.
Даша-хастена дандена — «шестом в десять локтей». Дана и мерная рейка: работа настоящая, землемерная. Дана и мерная рейка: работа настоящая, землемерная.
Шветаиш ча вришабхаир апи — «белыми быками». Под храм пашут белыми, под сад — чёрными: даже масть скота вменена в счёт. Под храм пашут белыми, под сад — чёрными.
Тан на вахаир апи спришет — «и упряжью не касается». А иную землю вовсе не пашут: её не трогают. Иную землю вовсе не пашут: её не трогают.
Вахает три-динам — «три дня да пашет». Пахота названа сроком, а не «сколько надо»: устав хозяйский. Пахота названа сроком: устав хозяйский.
Паньча-врихимш ча вапаед — «пять хлебов да посеет». Землю сперва засевают, а уж потом строят: проверяют, родит ли. Землю сперва засевают, а уж потом строят: проверяют, родит ли.