आकाशस्तल्लिङ्गात्
ākāśastalliṅgāt
«Пространство» — сам Брахман: по Его признаку — быть родителем всех существ, включая эфир.
तत्रैव छान्दोग्ये श्रूयते—
अस्य लोकस्य का गतिर् इत्य् आकाश इति होवाच । सर्वाणि ह वा इमानि भूतान्य् आकाशाद् एव समुत्पद्यन्ते । आकाशं प्रत्यस्तं यन्त्य् आकाशः ... परायणम् [छा.उ. 1.9.1] इति ।
इह सन्दिह्यते । आकाश-शब्द-बोध्यं वियद् ब्रह्म वेति ? तत्राकाश-शब्दस्य वियति रूढत्वाद् आकाशाद् वायुर् इति तस्यापि भूत-हेतुत्व-श्रवणाच् च वियद् इति प्राप्तौ ॥
आकाशस् तल्-लिङ्गात् ॥
ब्रह्मैव स न वियत् । कुतः ? तल्-लिङ्गात् । सर्व-भूतोत्पादनत्वादि-लक्षण-ब्रह्म-लिङ्गाद् इत्य् अर्थः । एतद् उक्तं भवति—सर्वाणीत्य् असङ्कुचित-सर्व-शब्दाद् वियत्-सहित-सर्व-भूतोत्पत्ति-हेतुत्वम् अवगतम् । न च तद् वियत्-पक्षे सम्भवेत् स्वस्य स्व-हेतुत्वाभावात् । आकाशाद् एवेत्य् एव-कारेण हेत्व्-अन्तरं च निरस्तम् । एतद् अपि न तत्-पक्षे । मृदादेर् घटादि-हेतोर् दृष्टवान् । ब्रह्म-पक्षे तु सङ्गतिमत् तस्यैव सर्व-शक्तिमतः सर्व-स्वरूपत्वात् । यद्यप्य् आकाश-शब्दस् तत्र रूढस् तथापि श्रौत-रूढितो ब्रह्मणि प्रयुज्यते बलिष्ठत्वाद् इति ॥22॥
tatraiva chāndogye śrūyate—
asya lokasya kā gatir ity ākāśa iti hovāca | sarvāṇi ha vā imāni bhūtāny ākāśād eva samutpadyante | ākāśaṁ pratyastaṁ yanty ākāśaḥ ... parāyaṇam [chā.u. 1.9.1] iti |
iha sandihyate | ākāśa-śabda-bodhyaṁ viyad brahma veti ? tatrākāśa-śabdasya viyati rūḍhatvād ākāśād vāyur iti tasyāpi bhūta-hetutva-śravaṇāc ca viyad iti prāptau ||
ākāśas tal-liṅgāt ||
brahmaiva sa na viyat | kutaḥ ? tal-liṅgāt | sarva-bhūtotpādanatvādi-lakṣaṇa-brahma-liṅgād ity arthaḥ | etad uktaṁ bhavati—sarvāṇīty asaṅkucita-sarva-śabdād viyat-sahita-sarva-bhūtotpatti-hetutvam avagatam | na ca tad viyat-pakṣe sambhavet svasya sva-hetutvābhāvāt | ākāśād evety eva-kāreṇa hetv-antaraṁ ca nirastam | etad api na tat-pakṣe | mṛdāder ghaṭādi-hetor dṛṣṭavān | brahma-pakṣe tu saṅgatimat tasyaiva sarva-śaktimataḥ sarva-svarūpatvāt | yadyapy ākāśa-śabdas tatra rūḍhas tathāpi śrauta-rūḍhito brahmaṇi prayujyate baliṣṭhatvād iti ||22||
a7241296e97f · 发布于 2026年7月27日 03:55:00 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Там же в Чхандогье слышится: «Какова опора этого мира? — Пространство, — сказал он. — Все эти существа именно из пространства возникают, в пространство заходят; пространство — их последний приют» [1.9.1]. Здесь сомневаются: словом «акаша» постигается эфир или Брахман? Поскольку слово «акаша» устоялось за эфиром, и [по речению] «из пространства — ветер» слышана причинность и за ним, — получено: эфир. [На это:]
«Пространство — по Его признаку».
Он — сам Брахман, не эфир. Почему? По Его признаку: по признаку Брахмана — рождению всех существ и прочему. Сказано этим вот что: из ничем не стеснённого слова «ВСЕ» узнана причинность возникновения всех существ вместе с эфиром; а это невозможно на стороне эфира: своей причиной сам не бываешь. Словом «именно» («именно из акаши») отклонена и иная причина — и это тоже не [сходится] на стороне того: видано ведь, что горшкам и прочему причина — глина и прочее. На стороне же Брахмана — согласно: ибо Он, Всесильный, — природа-исток всего. Хоть слово «акаша» и устоялось за тем [эфиром], по ведийскому узусу оно прилагается к Брахману — ибо тот [узус] сильнее.