अग्न्य्-आदि-गति-श्रुतेर् इति चेन् न भाक्तत्वात्
agny-ādi-gati-śruter iti cen na bhāktatvāt
Если скажут: слышно, [что органы] уходят в Агни [и богов], — нет: то переносно [— «покровители отпустили»].
अग्न्य्-आदि-गति-श्रुतेर् इति चेन्, न, भाक्तत्वात् ॥
ननु,
यत्रास्य पुरुषस्य मृतस्याग्निं वाग् अप्य् एति, वातं प्राणश्, चक्षुर् आदित्यं, मनश् चन्द्रं, दिशः श्रोत्रं, पृथिवी शरीरम्, आकाशम् आत्मौषधीर् लोमानि, वनस्पतीन् केशा, अप्सु लोहितं च रेतश् च निधीयते [बृ.आ.उ. 3.2.13] इति ।
तत्रैव वाग्-आदीनाम् अग्न्य्-आदीन् प्रति गति-श्रुतेर् न तेषां जीवेन सह गतिः । अत उक्त-श्रुतिर् अन्यथैव नेया, इति चेत्, न । कुतः ? भाक्तत्वात् । औषधीर् लोमनि वनस्पतीन् केशा इत्य् आदिना श्रुताया लोमादि-गतेः प्रत्यक्षेण बाधात् भाक्तेयम् अग्न्य्-आदि-गति-श्रुतिः । तत्-सहपाठात् न स्वार्थ-परेत्य् अर्थः । न हि लोमान्य् उत्प्लुत्यौषधीर् गच्छन्तीत्य् आदि दृष्टम् । ततश् च मृति-काले वाग्-आदीनाम् उपकार-निवृत्ति-मात्रापेक्षया तथोक्तिर् गतेर् अपि श्रुतत्वात् ॥4॥
agny-ādi-gati-śruter iti cen, na, bhāktatvāt ||
nanu,
yatrāsya puruṣasya mṛtasyāgniṁ vāg apy eti, vātaṁ prāṇaś, cakṣur ādityaṁ, manaś candraṁ, diśaḥ śrotraṁ, pṛthivī śarīram, ākāśam ātmauṣadhīr lomāni, vanaspatīn keśā, apsu lohitaṁ ca retaś ca nidhīyate [bṛ.ā.u. 3.2.13] iti |
tatraiva vāg-ādīnām agny-ādīn prati gati-śruter na teṣāṁ jīvena saha gatiḥ | ata ukta-śrutir anyathaiva neyā, iti cet, na | kutaḥ ? bhāktatvāt | auṣadhīr lomani vanaspatīn keśā ity ādinā śrutāyā lomādi-gateḥ pratyakṣeṇa bādhāt bhākteyam agny-ādi-gati-śrutiḥ | tat-sahapāṭhāt na svārtha-parety arthaḥ | na hi lomāny utplutyauṣadhīr gacchantīty ādi dṛṣṭam | tataś ca mṛti-kāle vāg-ādīnām upakāra-nivṛtti-mātrāpekṣayā tathoktir gater api śrutatvāt ||4||
eda7057f5ad6 · 发布于 2026年7月27日 05:00:51 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Но [возразят]: «у умершего речь отходит в Агни, прана — в ветер, глаз — в солнце… волоски — в травы, волосы — в дерева́» — органы уходят к богам, не с дживой. Нет: переносно. Слышимый [рядом] уход волосков в травы отменён восприятием — не видано, чтобы волоски, вспорхнув, улетали в травы; по со-чтению переносна и шрути об Агни: в час смерти так сказано лишь о ПРЕКРАЩЕНИИ [боговой] поддержки органов; ход же [органов с дживой] — слышан.