सो ऽध्यक्षे तद्-उपगमादिभ्यः
so 'dhyakṣe tad-upagamādibhyaḥ
Та [прана] — В НАДЗИРАТЕЛЯ [— дживу]: «как к отъезжающему царю стягивается свита».
प्राणस् तेजसीत्य् अत्र विचारः । स सेन्द्रिय-मनाः प्राणः किं तेजसि सम्पद्यते किं वा जीवे इति वीक्षायां प्राणस् तेजसीत्य् उक्तेस् तेजस्य् एवेति प्राप्ते—
सोऽध्यक्षे तद्-उपगमादिभ्यः ॥
स प्राणोऽध्यक्षे देहेन्द्रियाद्य्-अधिष्ठातरि जीवे सम्पद्यते । कुतः ? तद् इति । बृहद्-आरण्यके—
तद् यथा राजानं प्रयियासन्तम् उग्राः प्रत्येनसः सूत-ग्रामण्यो ऽभिसमायन्त्य् एवम् एवेमम् आत्मानम् अन्त-काले सर्वे प्राणा अभिसमायन्ति यत्रैतद् ऊर्ध्वोच्छ्वासी भवति । [बृ.आ.उ 4.3.38]
इति प्राणस्य सेन्द्रियस्य जीवोपगामित्वादि श्रवणाद् इत्य् अर्थः । न चैवं प्राणस् तेजसीति श्रुति-विरोधः । जीवेन संयुज्य पश्चात् तेजसीति वक्तुं शक्यत्वात् । गङ्गया संयुज्य सागरं गच्छन्ती यमुना तं गच्छतीति शक्यते वक्तुम् ॥4॥
prāṇas tejasīty atra vicāraḥ | sa sendriya-manāḥ prāṇaḥ kiṁ tejasi sampadyate kiṁ vā jīve iti vīkṣāyāṁ prāṇas tejasīty uktes tejasy eveti prāpte—
so'dhyakṣe tad-upagamādibhyaḥ ||
sa prāṇo'dhyakṣe dehendriyādy-adhiṣṭhātari jīve sampadyate | kutaḥ ? tad iti | bṛhad-āraṇyake—
tad yathā rājānaṁ prayiyāsantam ugrāḥ pratyenasaḥ sūta-grāmaṇyo 'bhisamāyanty evam evemam ātmānam anta-kāle sarve prāṇā abhisamāyanti yatraitad ūrdhvocchvāsī bhavati | [bṛ.ā.u 4.3.38]
iti prāṇasya sendriyasya jīvopagāmitvādi śravaṇād ity arthaḥ | na caivaṁ prāṇas tejasīti śruti-virodhaḥ | jīvena saṁyujya paścāt tejasīti vaktuṁ śakyatvāt | gaṅgayā saṁyujya sāgaraṁ gacchantī yamunā taṁ gacchatīti śakyate vaktum ||4||
2ed5581c46de · 发布于 2026年7月27日 05:36:23 UTC
可用语言RU用方向键翻颂
Прана с чувствами и умом входит в жар — или В ДЖИВУ? «Сказано „в жар“». При полученном —
«Та — в надзирателя: по подходу к нему и прочему».
Прана входит в ДЖИВУ — правителя тела: «как к царю, СОБРАВШЕМУСЯ В ПУТЬ, стягиваются воеводы, пристава, возницы — так к атману в смертный час СТЯГИВАЮТСЯ ВСЕ ПРАНЫ». А «прана — в жар» не в обиде: соединясь с дживой — затем в жар: ЯМУНА, слившись с Гангой, «идёт в море».