Śrīmad-Bhāgavatam
Not a Servant but a Merchant7.10.1-6
4023 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 7.10.1-6

śrīnārada uvāca

Devanāgarī

भक्तियोगस्य तत् सर्वमन्तरायतयार्भकः
मन्यमानो हृषीकेशं स्मयमान उवाच ह
मा मां प्रलोभयोत्पत्त्या सक्तंकामेषु तैर्वरैः
तत्सङ्गभीतो निर्विण्णो मुमुक्षुस्त्वामुपाश्रितः
भृत्यलक्षणजिज्ञासुर्भक्तं कामेष्वचोदयत्
भवान् संसारबीजेषु हृदयग्रन्थिषु प्रभो
नान्यथा ते ऽखिलगुरो घटेत करुणात्मनः
यस्त आशिष आशास्ते न स भृत्यः स वै वणिक्
आशासानो न वै भृत्यः स्वामिन्याशिष आत्मनः
न स्वामी भृत्यतः स्वाम्यमिच्छन् यो राति चाशिषः
अहं त्वकामस्त्वद्भक्तस्त्वं च स्वाम्यनपाश्रयः
नान्यथेहावयोरर्थो राजसेवकयोरिव

Transliteration (IAST)

bhaktiyogasya tat sarvamantarāyatayārbhakaḥ
manyamāno hṛṣīkeśaṃ smayamāna uvāca ha
mā māṃ pralobhayotpattyā saktaṃkāmeṣu tairvaraiḥ
tatsaṅgabhīto nirviṇṇo mumukṣustvāmupāśritaḥ
bhṛtyalakṣaṇajijñāsurbhaktaṃ kāmeṣvacodayat
bhavān saṃsārabījeṣu hṛdayagranthiṣu prabho
nānyathā te 'khilaguro ghaṭeta karuṇātmanaḥ
yasta āśiṣa āśāste na sa bhṛtyaḥ sa vai vaṇik
āśāsāno na vai bhṛtyaḥ svāminyāśiṣa ātmanaḥ
na svāmī bhṛtyataḥ svāmyamicchan yo rāti cāśiṣaḥ
ahaṃ tvakāmastvadbhaktastvaṃ ca svāmyanapāśrayaḥ
nānyathehāvayorartho rājasevakayoriva

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भक्ति-योगस्य तत् सर्वम् अन्तरायतया अर्भकःbhakti-yogasya tat sarvam antarāyatayā arbhakaḥсчитая всё то помехою сопряжению преданности, мальчик; у преданности сопряжения то всё помехою мальчик
मन्यमानः हृषीकेशम् स्मयमानः उवाच हmanyamānaḥ hṛṣīkeśam smayamānaḥ uvāca haмнящий, улыбаясь, сказал Хришикеше; мнящий Хришикеше улыбающийся сказал
मा माम् प्रलोभय उत्पत्त्या सक्तम् कामेषु तैः वरैःmā mām pralobhaya utpattyā saktam kāmeṣu taiḥ varaiḥне соблазняй меня, по рождению привязанного к желаниям, теми дарами; не меня соблазняй рождением привязанного при желаниях теми дарами
तत्-सङ्ग-भीतः निर्विण्णः मुमुक्षुः त्वाम् उपाश्रितःtat-saṅga-bhītaḥ nirviṇṇaḥ mumukṣuḥ tvām upāśritaḥубоявшись общения с ними, пресытившийся, желая свободы, я прибёг к Тебе; того общения убоявшийся, пресыщенный, свободы желающий, к тебе прибегший
भृत्य-लक्षण-जिज्ञासुः भक्तम् कामेषु अचोदयत्bhṛtya-lakṣaṇa-jijñāsuḥ bhaktam kāmeṣu acodayatжелая узнать примету слуги, Ты побудил преданного к желаниям; слуги примету узнать желающий преданного при желаниях побудил
भवान् संसार-बीजेषु हृदय-ग्रन्थिषु प्रभोbhavān saṃsāra-bījeṣu hṛdaya-granthiṣu prabho[к желаниям —] семенам круговорота, узлам сердца, о владыка; ты при круговорота семенах, при сердца узлах, о владыка
यः ते आशिषः आशास्ते न सः भृत्यः सः वै वणिक्yaḥ te āśiṣaḥ āśāste na saḥ bhṛtyaḥ saḥ vai vaṇikкто чает от Тебя даров, тот не слуга — тот купец; какой у тебя чаяния чает, не он слуга, он поистине купец
अहम् तु अ-कामः त्वत्-भक्तः त्वम् च स्वामी अन्-अपाश्रयःaham tu a-kāmaḥ tvat-bhaktaḥ tvam ca svāmī an-apāśrayaḥа я — без желаний, преданный Тебе; и Ты — господин, не имеющий опоры [ни в ком]; я же безжеланный, тебе преданный, ты же господин, не имеющий опоры
Translation

«Считая всё то помехою сопряжению преданности, мальчик, улыбаясь, сказал Хришикеше: „Не соблазняй меня, по рождению привязанного к желаниям, теми дарами; убоявшись общения с ними, пресытившийся, желая свободы, я прибёг к Тебе. Желая узнать примету слуги, Ты побудил преданного к желаниям — семенам круговорота, узлам сердца, о владыка. Иначе у Тебя, учителя всего, чья суть сострадание, [это] не сходится. Кто чает от Тебя даров, тот не слуга — тот купец. Чающий у господина даров для себя — не слуга; и не господин тот, кто, желая господства от слуги, даёт дары. А я — без желаний, преданный Тебе; и Ты — господин, не имеющий опоры [ни в ком]. Не иначе здесь дело у нас двоих — как у царя и слуги“».

Version

874a48f8c95e · published Aug 14, 2026, 10:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with