शरभो नाम यस् तेषां दैतेयानां महासुरः ॥
पौरवो नाम राजर्षिः स बभूव नरेष्व् इह ॥
द्वितीयः शलभस् तेषाम् असुराणां बभूव यः ॥
प्रह्रादो नाम बाह्लीकः स बभूव नराधिपः ॥
चन्द्रस् तु दितिजश्रेष्ठो लोके ताराधिपोपमः ॥
ऋषिको नाम राजर्षिर् बभूव नृपसत्तमः ॥
मृतपा इति विख्यातो य आसीद् असुरोत्तमः ॥
पश्चिमानूपकं विद्धि तं नृपं नृपसत्तम ॥
गविष्ठस् तु महातेजा यः प्रख्यातो महासुरः ॥
द्रुमसेन इति ख्यातः पृथिव्यां सो ऽभवन् नृपः ॥
मयूर इति विख्यातः श्रीमान् यस् तु महासुरः ॥
स विश्व इति विख्यातो बभूव पृथिवीपतिः ॥
सुपर्ण इति विख्यातस् तस्माद् अवरजस् तु यः ॥
कालकीर्तिर् इति ख्यातः पृथिव्यां सो ऽभवन् नृपः ॥
चन्द्रहन्तेति यस् तेषां कीर्तितः प्रवरो ऽसुरः ॥
शुनको नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः ॥
विनाशनस् तु चन्द्रस्य य आख्यातो महासुरः ॥
जानकिर् नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः ॥
दीर्घजिह्वस् तु कौरव्य य उक्तो दानवर्षभः ॥
काशिराज इति ख्यातः पृथिव्यां पृथिवीपतिः ॥
ग्रहं तु सुषुवे यं तं सिंही चन्द्रार्कमर्दनम् ॥
क्राथ इत्य् अभिविख्यातः सो ऽभवन् मनुजाधिपः ॥
अनायुषस् तु पुत्राणां चतुर्णां प्रवरो ऽसुरः ॥
विक्षरो नाम तेजस्वी वसुमित्रो ऽभवन् नृपः ॥
द्वितीयो विक्षराद्यस् तु नराधिप महासुरः ॥
पांसुराष्ट्राधिप इति विश्रुतः सो ऽभवन् नृपः ॥
बलवीर इति ख्यातो यस् त्व् आसीद् असुरोत्तमः ॥
पौण्ड्रमत्स्यक इत्य् एव स बभूव नराधिपः ॥
वृत्र इत्य् अभिविख्यातो यस् तु राजन् महासुरः ॥
मणिमान् नाम राजर्षिः स बभूव नराधिपः ॥
क्रोधहन्तेति यस् तस्य बभूवावरजो ऽसुरः ॥
दण्ड इत्य् अभिविख्यातः स आसीन् नृपतिः क्षितौ ॥
क्रोधवर्धन इत्य् एव यस् त्व् अन्यः परिकीर्तितः ॥
दण्डधार इति ख्यातः सो ऽभवन् मनुजेश्वरः ॥
śarabho nāma yas teṣāṃ daiteyānāṃ mahāsuraḥ ||
pauravo nāma rājarṣiḥ sa babhūva nareṣv iha ||
dvitīyaḥ śalabhas teṣām asurāṇāṃ babhūva yaḥ ||
prahrādo nāma bāhlīkaḥ sa babhūva narādhipaḥ ||
candras tu ditijaśreṣṭho loke tārādhipopamaḥ ||
ṛṣiko nāma rājarṣir babhūva nṛpasattamaḥ ||
mṛtapā iti vikhyāto ya āsīd asurottamaḥ ||
paścimānūpakaṃ viddhi taṃ nṛpaṃ nṛpasattama ||
gaviṣṭhas tu mahātejā yaḥ prakhyāto mahāsuraḥ ||
drumasena iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ ||
mayūra iti vikhyātaḥ śrīmān yas tu mahāsuraḥ ||
sa viśva iti vikhyāto babhūva pṛthivīpatiḥ ||
suparṇa iti vikhyātas tasmād avarajas tu yaḥ ||
kālakīrtir iti khyātaḥ pṛthivyāṃ so 'bhavan nṛpaḥ ||
candrahanteti yas teṣāṃ kīrtitaḥ pravaro 'suraḥ ||
śunako nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ ||
vināśanas tu candrasya ya ākhyāto mahāsuraḥ ||
jānakir nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ ||
dīrghajihvas tu kauravya ya ukto dānavarṣabhaḥ ||
kāśirāja iti khyātaḥ pṛthivyāṃ pṛthivīpatiḥ ||
grahaṃ tu suṣuve yaṃ taṃ siṃhī candrārkamardanam ||
krātha ity abhivikhyātaḥ so 'bhavan manujādhipaḥ ||
anāyuṣas tu putrāṇāṃ caturṇāṃ pravaro 'suraḥ ||
vikṣaro nāma tejasvī vasumitro 'bhavan nṛpaḥ ||
dvitīyo vikṣarādyas tu narādhipa mahāsuraḥ ||
pāṃsurāṣṭrādhipa iti viśrutaḥ so 'bhavan nṛpaḥ ||
balavīra iti khyāto yas tv āsīd asurottamaḥ ||
pauṇḍramatsyaka ity eva sa babhūva narādhipaḥ ||
vṛtra ity abhivikhyāto yas tu rājan mahāsuraḥ ||
maṇimān nāma rājarṣiḥ sa babhūva narādhipaḥ ||
krodhahanteti yas tasya babhūvāvarajo 'suraḥ ||
daṇḍa ity abhivikhyātaḥ sa āsīn nṛpatiḥ kṣitau ||
krodhavardhana ity eva yas tv anyaḥ parikīrtitaḥ ||
daṇḍadhāra iti khyātaḥ so 'bhavan manujeśvaraḥ ||
«[Того], кто прославлен [как] лучший из асуров, по имени Мритапа, — знай его, о лучший из царей, [как] царя западного Анупы. Гавиштха же, многосиятельный, что прославлен [как] великий асура, — он, прославленный [как] Друмасена, стал на земле царём. [Тот] славный великий асура, что прославлен [как] Маюра, — он, прославленный [как] Вишва, стал царём земли. А младший его, что прославлен [как] Супарна, — он, прославленный [как] Калакирти, стал на земле царём. [Тот], кто прославлен [как] лучший из них, асура Чандрахантри, — он стал царём-мудрецом по имени Шунака, владыкою людей. [Тот] великий асура, что прославлен [как] Винашана, [враг] Чандры, — он стал царём-мудрецом по имени Джанаки, владыкою людей. Диргхаджихва же, бык среди данавов, о Кауравья, что [был] назван, — он [стал] на земле царём, прославленным [как] царь Каши. А того [демона-]граху, мучителя луны и солнца, [что] родила Симхика, — он, прославленный [как] Кратха, стал владыкою людей. Из четырёх же сынов Анаюс лучшим [был] асура Викшара, пылкий; он стал царём Васумитрою. Второй после Викшары, что [был] великим асурою, о владыка людей, — он, прославленный [как] владыка Памсураштры, стал царём. [Тот], кто прославлен [как] лучший из асуров, по имени Балавира, — он стал владыкою людей, [по имени] Паундраматсьяка. [Тот], кто, о царь, прославлен [как] великий асура Вритра, — он стал царём-мудрецом по имени Маниман, владыкою людей. А [тот] асура, что был младшим его, [по имени] Кродхахантри, — он, прославленный [как] Данда, был на земле царём. [Тот] же иной, что прославлен [как] Кродхавардхана, — он, прославленный [как] Дандадхара, стал владыкою людей.»
e0c8c7628007 · published Jun 16, 2026, 5:00:00 AM UTC
Page between verses with
Здесь перечень воплощённых демонов-царей [приближается] [к] [концу]. Знаменательно, что [многие] [из] [этих] [царей] [—] [союзники] Дурьодханы [в] [грядущей] [войне] (Бхагадатта, Шалья, Джарасандха, [царь] Каши [и] [др.]): [они] [естественно] [тяготеют] [к] [стану] адхармы, [ибо] [таково] [их] [происхождение]. Здесь — [не] [фатализм], но [закон] [сродства]: [подобное] [тяготеет] [к] [подобному]; [демонические] души, [воплотившись], [склоняются] [к] [демоническому] [предводителю] (Дурьодхане, [сам] [—] [воплощение] Кали). Так [и] [в] [нашей] [жизни] [внутреннее] [устроение] [влечёт] [к] [подобному] [обществу]. Заметим [и] [имена]: «Кродхахантри» (Губитель-гнева), «Кродхавардхана» (Умножающий-гнев) — [демоны] [гнева], [воплощённые] [в] [царях]; так [страсти] [(гнев,] [гордыня)] [«воплощаются»] [в] [людях], [определяя] [их] [участь]. [Перечень] [демонов] [завершается] — [и] [далее] [писание] [обратится] [к] [воплощениям] [благим]: [мудрецам], богам [и], [наконец], [Самому] [Господу].