Mahabharata
Saṃbhava-parva (The Birth of Nakula and Sahadeva)1.115.7–8
669 / 15823
Mahabharata · 1.115.7–8
Devanāgarī

पाण्डुर् उवाच
ममाप्य् एष सदा माद्रि हृद्य् अर्थः परिवर्तते ॥
न तु त्वां प्रसहे वक्तुम् इष्टानिष्टविवक्षया ॥
तव त्व् इदं मतं ज्ञात्वा प्रयतिष्याम्य् अतः परम् ॥
मन्ये ध्रुवं मयोक्ता सा वचो मे प्रतिपत्स्यते ॥

Transliteration (IAST)

pāṇḍur uvāca
mamāpy eṣa sadā mādri hṛdy arthaḥ parivartate ||
na tu tvāṃ prasahe vaktum iṣṭāniṣṭavivakṣayā ||
tava tv idaṃ mataṃ jñātvā prayatiṣyāmy ataḥ param ||
manye dhruvaṃ mayoktā sā vaco me pratipatsyate ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
मम अपि एषः सदा माद्रि हृदि अर्थः परिवर्ततेmama api eṣaḥ sadā mādri hṛdi arthaḥ parivartateThis thought too, O Madri, always turns in my heart,
न तु त्वां प्रसहे वक्तुम् इष्ट-अनिष्ट-विवक्षयाna tu tvāṃ prasahe vaktum iṣṭa-aniṣṭa-vivakṣayābut I did not dare say it to you, not knowing whether it would be welcome or unwelcome;
तव तु इदं मतं ज्ञात्वा प्रयतिष्यामि अतः परम्tava tu idaṃ mataṃ jñātvā prayatiṣyāmi ataḥ parambut now, knowing your wish, I will endeavor from this time on;
मन्ये ध्रुवं मया उक्ता सा वचः मे प्रतिपत्स्यतेmanye dhruvaṃ mayā uktā sā vacaḥ me pratipatsyateI think that, entreated by me, she will surely accept my word."
पाण्डुर्pāṇḍuroriginal form "pāṇḍur", added to complete the word-by-word coverage
ममाप्य्mamāpyoriginal form "mamāpy", added to complete the word-by-word coverage
एषeṣaoriginal form "eṣa", added to complete the word-by-word coverage
हृद्य्hṛdyoriginal form "hṛdy", added to complete the word-by-word coverage
इष्टानिष्टविवक्षयाiṣṭāniṣṭavivakṣayāoriginal form "iṣṭāniṣṭavivakṣayā", added to complete the word-by-word coverage
त्व्tvoriginal form "tv", added to complete the word-by-word coverage
प्रयतिष्याम्य्prayatiṣyāmyoriginal form "prayatiṣyāmy", added to complete the word-by-word coverage
मयोक्ताmayoktāoriginal form "mayoktā", added to complete the word-by-word coverage
वचोvacooriginal form "vaco", added to complete the word-by-word coverage
Translation

Pandu said: "This thought too, O Madri, has always turned in my heart, but I did not dare speak it to you, not knowing whether it would be welcome to you or not. But now, knowing your wish, I will endeavor from this time on; I think that, entreated by me, she will surely accept my word."

Version

d68973d92e36 · published Jul 12, 2026, 4:41:49 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with