Mahabharata
Saṃbhava-parva (drupada-nigraha; guru-dakṣiṇā) (The Capture of Drupada (The Teacher's Fee))1.128.16–18
784 / 15823
Mahabharata · 1.128.16–18
Devanāgarī

द्रोणेन वैरं द्रुपदः संस्मरन् न शशाम ह ॥
क्षात्रेण च बलेनास्य नापश्यत् स पराजयम् ॥
हीनं विदित्वा चात्मानं ब्राह्मणेन बलेन च ॥
पुत्रजन्म परीप्सन् वै स राजा तद् अधारयत् ॥
अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणः समभिपद्यत ॥
एवं राजन्न् अहिच्छत्रा पुरी जनपदायुता ॥
युधि निर्जित्य पार्थेन द्रोणाय प्रतिपादिता ॥

Transliteration (IAST)

droṇena vairaṃ drupadaḥ saṃsmaran na śaśāma ha ||
kṣātreṇa ca balenāsya nāpaśyat sa parājayam ||
hīnaṃ viditvā cātmānaṃ brāhmaṇena balena ca ||
putrajanma parīpsan vai sa rājā tad adhārayat ||
ahicchatraṃ ca viṣayaṃ droṇaḥ samabhipadyata ||
evaṃ rājann ahicchatrā purī janapadāyutā ||
yudhi nirjitya pārthena droṇāya pratipāditā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
द्रोणेन वैरं द्रुपदः संस्मरन् न शशाम हdroṇena vairaṃ drupadaḥ saṃsmaran na śaśāma haDrupada, remembering his enmity with Drona, could not lay it to rest;
क्षात्रेण च बलेन अस्य न अपश्यत् सः पराजयम्kṣātreṇa ca balena asya na apaśyat saḥ parājayamand by kshatriya strength he saw no defeat of him (Drona)
हीनं विदित्वा च आत्मानं ब्राह्मणेन बलेन चhīnaṃ viditvā ca ātmānaṃ brāhmaṇena balena caand, having recognized himself as inferior [to Drona] in brahminical power as well,
पुत्रजन्म परीप्सन् वै सः राजा तत् अधारयत्putrajanma parīpsan vai saḥ rājā tat adhārayatdesiring the birth of a son [capable of it], that king held [this in mind]
अहिच्छत्रं च विषयं द्रोणः समभिपद्यतahicchatraṃ ca viṣayaṃ droṇaḥ samabhipadyataand the region of Ahichchhatra Drona obtained [for himself]
एवं राजन् अहिच्छत्रा पुरी जनपदायुताevaṃ rājan ahicchatrā purī janapadāyutāthus, O king, the city of Ahichchhatra together with [its] territory,
युधि निर्जित्य पार्थेन द्रोणाय प्रतिपादिताyudhi nirjitya pārthena droṇāya pratipāditāhaving been conquered in battle by Partha (Arjuna), was given over to Drona
बलेनास्यbalenāsyaoriginal form "balenāsya", added to complete the word-by-word coverage
नापश्यत्nāpaśyatoriginal form "nāpaśyat", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
चात्मानंcātmānaṃoriginal form "cātmānaṃ", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
तद्tadoriginal form "tad", added to complete the word-by-word coverage
राजन्न्rājannoriginal form "rājann", added to complete the word-by-word coverage
Translation

'Remembering his enmity with Drona, Drupada could not lay it to rest; and by kshatriya strength he saw no way to defeat him. Having recognized himself as inferior to Drona in brahminical power as well, that king, desiring the birth of a son capable of it, held this in mind. And the region of Ahichchhatra Drona obtained for himself. Thus, O king, the city of Ahichchhatra together with its territory, having been conquered in battle by Partha (Arjuna), was given over to Drona.'

Version

a34cf267e8ee · published Jul 12, 2026, 4:53:33 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with