Mahabharata
Дигвиджая-парва: западный поход Накулы · Verse 2.29.4–6
2333 / 3756
Mahabharata · 2.29.4–6
Devanāgarī

ततो बहुधनं रम्यं गवाश्वधनधान्यवत् ॥
कार्त्तिकेयस्य दयितं रोहीतकम् उपाद्रवत् ॥
तत्र युद्धं महद् वृत्तं शूरैर् मत्तमयूरकैः ॥
मरुभूमिं च कार्त्स्न्येन तथैव बहुधान्यकम् ॥
शैरीषकं महेच्छं च वशे चक्रे महाद्युतिः ॥
शिबींस् त्रिगर्तान् अम्बष्ठान् मालवान् पञ्चकर्पटान् ॥

Transliteration (IAST)

tato bahudhanaṃ ramyaṃ gavāśvadhanadhānyavat ||
kārttikeyasya dayitaṃ rohītakam upādravat ||
tatra yuddhaṃ mahad vṛttaṃ śūrair mattamayūrakaiḥ ||
marubhūmiṃ ca kārtsnyena tathaiva bahudhānyakam ||
śairīṣakaṃ mahecchaṃ ca vaśe cakre mahādyutiḥ ||
śibīṃs trigartān ambaṣṭhān mālavān pañcakarpaṭān ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततो बहु-धनं रम्यंtato bahu-dhanaṃ ramyaṃзатем многобогатый, прекрасный,
गव-अश्व-धन-धान्यवत्gava-aśva-dhana-dhānyavatобильный скотом, конями, добром и зерном,
कार्त्तिकेयस्य दयितंkārttikeyasya dayitaṃлюбезный Картикее
रोहीतकम् उपाद्रवत्rohītakam upādravatРохитаку он атаковал;
तत्र युद्धं महद् वृत्तंtatra yuddhaṃ mahad vṛttaṃтам битва великая случилась
शूरैर् मत्त-मयूरकैःśūrair matta-mayūrakaiḥс храбрыми маттамаюраками;
मरुभूमिं च कार्त्स्न्येनmarubhūmiṃ ca kārtsnyenaи Марубхуми целиком,
तथैव बहुधान्यकम्tathaiva bahudhānyakamтак же и Бахудханьяку,
शैरीषकं महेच्छं चśairīṣakaṃ mahecchaṃ caШаиришаку и Махеччху
वशे चक्रे महाद्युतिःvaśe cakre mahādyutiḥподчинил многосиятельный, —
शिबींस् त्रिगर्तान् अम्बष्ठान्śibīṃs trigartān ambaṣṭhānшиби, тригартов, амбаштхов,
मालवान् पञ्चकर्पटान्mālavān pañcakarpaṭānмалавов, панчакарпатов,
Translation

Затем он атаковал Рохитаку — многобогатый, прекрасный, обильный скотом, конями, добром и зерном город, любезный Картикее. Там случилась великая битва с храбрыми маттамаюраками. И всю Марубхуми, и Бахудханьяку, Шаиришаку и Махеччху подчинил многосиятельный, — шиби, тригартов, амбаштхов, малавов, панчакарпатов,

Commentary

Рохитака — город «любезный Картикее», богу войны; и здесь, у самого его средоточия, разгорается «великая битва». Знаменательно, что и пустынные земли (Марубхуми), и тучные нивы равно входят под единую власть: дхарма не выбирает себе только богатого, не гнушается и скудного. Стих учит, что праведное владычество объемлет землю всю, какова бы она ни была — изобильную и бесплодную, людную и дикую; ибо порядок устрояется не ради добычи, а ради устроения, и потому простирается равно на все края, не различая их по выгоде.

Version

61f5a8db2b28 · published Jun 16, 2026, 2:20:00 PM UTC

Page between verses with