Mahabharata
Arghyāharaṇa-parva (śiśupāla-vākya) (The Speech of Shishupala)2.34.21–23
2392 / 15823
Mahabharata · 2.34.21–23
Devanāgarī

क्लीबे दारक्रिया यादृग् अन्धे वा रूपदर्शनम् ॥
अराज्ञो राजवत् पूजा तथा ते मधुसूदन ॥
दृष्टो युधिष्ठिरो राजा दृष्टो भीष्मश् च यादृशः ॥
वासुदेवो ऽप्य् अयं दृष्टः सर्वम् एतद् यथातथम् ॥
इत्य् उक्त्वा शिशुपालस् तान् उत्थाय परमासनात् ॥
निर्ययौ सदसस् तस्मात् सहितो राजभिस् तदा ॥

Transliteration (IAST)

klībe dārakriyā yādṛg andhe vā rūpadarśanam ||
arājño rājavat pūjā tathā te madhusūdana ||
dṛṣṭo yudhiṣṭhiro rājā dṛṣṭo bhīṣmaś ca yādṛśaḥ ||
vāsudevo 'py ayaṃ dṛṣṭaḥ sarvam etad yathātatham ||
ity uktvā śiśupālas tān utthāya paramāsanāt ||
niryayau sadasas tasmāt sahito rājabhis tadā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
क्लीबे दार-क्रिया यादृग्klībe dāra-kriyā yādṛg«as for a eunuch — marriage,
अन्धे वा रूप-दर्शनम्andhe vā rūpa-darśanamor for a blind man — the viewing of a form,
अराज्ञो राजवत् पूजाarājño rājavat pūjā[so] for one who is not a king, a royal honor —
तथा ते मधुसूदनtathā te madhusūdanasuch is yours, O Madhusudana;
दृष्टो युधिष्ठिरो राजाdṛṣṭo yudhiṣṭhiro rājāKing Yudhishthira has been seen,
दृष्टो भीष्मश् च यादृशःdṛṣṭo bhīṣmaś ca yādṛśaḥand Bhishma has been seen, as he is,
वासुदेवो अपि अयं दृष्टःvāsudevo api ayaṃ dṛṣṭaḥand this Vasudeva has been seen —
सर्वम् एतद् यथातथम्sarvam etad yathātathamall this, as it truly is»;
इत्य् उक्त्वा शिशुपालस् तान्ity uktvā śiśupālas tānhaving said this, Shishupala, [leaving] them,
उत्थाय परम-आसनात्utthāya parama-āsanātrising from the high seat,
निर्ययौ सदसस् तस्मात्niryayau sadasas tasmātwent out from that assembly,
सहितो राजभिस् तदाsahito rājabhis tadātogether with the kings, then.
दारक्रियाdārakriyāoriginal form "dārakriyā", added to complete the word-by-word coverage
रूपदर्शनम्rūpadarśanamoriginal form "rūpadarśanam", added to complete the word-by-word coverage
ऽप्य्'pyoriginal form "'py", added to complete the word-by-word coverage
परमासनात्paramāsanātoriginal form "paramāsanāt", added to complete the word-by-word coverage
Translation

"As marriage is for a eunuch, or the viewing of a form for a blind man, so is a royal honor for one who is not a king — such is yours, O Madhusudana. King Yudhishthira has been seen, and Bhishma has been seen, as he is, and this Vasudeva too has been seen — all this, as it truly is." Having said this, Shishupala rose from the high seat and went out from that assembly together with the kings.

Version

1257b1df59c2 · published Jul 16, 2026, 3:40:27 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with