वैशंपायन उवाच
ततो युधिष्ठिरो राजा शिशुपालम् उपाद्रवत् ॥
उवाच चैनं मधुरं सान्त्वपूर्वम् इदं वचः ॥
नेदं युक्तं महीपाल यादृशं वै त्वम् उक्तवान् ॥
अधर्मश् च परो राजन् पारुष्यं च निरर्थकम् ॥
न हि धर्मं परं जातु नावबुध्येत पार्थिव ॥
भीष्मः शांतनवस् त्व् एनं मावमंस्था अतो ऽन्यथा ॥
पश्य चेमान् महीपालांस् त्वत्तो वृद्धतमान् बहून् ॥
मृष्यन्ते चार्हणां कृष्णे तद्वत् त्वं क्षन्तुम् अर्हसि ॥
वेद तत्त्वेन कृष्णं हि भीष्मश् चेदिपते भृशम् ॥
न ह्य् एनं त्वं तथा वेत्थ यथैनं वेद कौरवः ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
tato yudhiṣṭhiro rājā śiśupālam upādravat ||
uvāca cainaṃ madhuraṃ sāntvapūrvam idaṃ vacaḥ ||
nedaṃ yuktaṃ mahīpāla yādṛśaṃ vai tvam uktavān ||
adharmaś ca paro rājan pāruṣyaṃ ca nirarthakam ||
na hi dharmaṃ paraṃ jātu nāvabudhyeta pārthiva ||
bhīṣmaḥ śāṃtanavas tv enaṃ māvamaṃsthā ato 'nyathā ||
paśya cemān mahīpālāṃs tvatto vṛddhatamān bahūn ||
mṛṣyante cārhaṇāṃ kṛṣṇe tadvat tvaṃ kṣantum arhasi ||
veda tattvena kṛṣṇaṃ hi bhīṣmaś cedipate bhṛśam ||
na hy enaṃ tvaṃ tathā vettha yathainaṃ veda kauravaḥ ||
Затем царь Юдхиштхира подошёл к Шишупале и сказал ему сладкое, ласковое слово: «Не подобает, о владыка земли, то, что ты сказал; это высшее беззаконие, о царь, и грубость твоя бесполезна. Ибо высшей дхармы никак не может не разуметь, о государь, Бхишма, сын Шантану; не суди же о нём иначе. Взгляни на этих владык земли, что многие старше тебя: они терпят почесть Кришне — так и тебе следует потерпеть. Ибо Бхишма знает Кришну истинно, о владыка Чеди; не так ты его знаешь, как знает его Кауравья».
5ee6ed12598a · published Jun 16, 2026, 2:50:00 PM UTC
Page between verses with
Юдхиштхира отвечает на брань не бранью, а «сладким, ласковым словом»: праведник и обидчику говорит мягко, ища вразумить, а не уязвить. Знаменательно его довод — не «послушай меня», а «взгляни на старших, что терпят»: смирение учит смирению примером. И корень спора он указывает верно: «не так ты его знаешь» — вся хула Шишупалы от незнания, кто пред ним. Стих учит, что кротость есть первый ответ мудрого на дерзость; и что разногласие о почитании Господа разрешается не силою довода, а исцелением слепоты — ибо узнавший Кришну уже не станет хулить.