Mahabharata
Дьюта-парва: проигрыш богатств · Verse 2.54.4–7
2601 / 3756
Mahabharata · 2.54.4–7
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
अयं सहस्रसमितो वैयाघ्रः सुप्रवर्तितः ॥
सुचक्रोपस्करः श्रीमान् किङ्किणीजालमण्डितः ॥
संह्रादनो राजरथो य इहास्मान् उपावहत् ॥
जैत्रो रथवरः पुण्यो मेघसागरनिःस्वनः ॥
अष्टौ यं कुररच्छायाः सदश्वा राष्ट्रसंमताः ॥
वहन्ति नैषाम् उच्येत पदा भूमिम् उपस्पृशन् ॥
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
वैशंपायन उवाच
एतच् छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ॥
जितम् इत्य् एव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
ayaṃ sahasrasamito vaiyāghraḥ supravartitaḥ ||
sucakropaskaraḥ śrīmān kiṅkiṇījālamaṇḍitaḥ ||
saṃhrādano rājaratho ya ihāsmān upāvahat ||
jaitro rathavaraḥ puṇyo meghasāgaraniḥsvanaḥ ||
aṣṭau yaṃ kuraracchāyāḥ sadaśvā rāṣṭrasaṃmatāḥ ||
vahanti naiṣām ucyeta padā bhūmim upaspṛśan ||
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
vaiśaṃpāyana uvāca
etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ ||
jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अयं सहस्र-समितोayaṃ sahasra-samito«этот, ценою в тысячу,
वैयाघ्रः सुप्रवर्तितःvaiyāghraḥ supravartitaḥтигровой [шкурой крытый], отменно слаженный,
सु-चक्र-उपस्करः श्रीमान्su-cakra-upaskaraḥ śrīmānс добрыми колёсами и снастью, прекрасный,
किङ्किणी-जाल-मण्डितःkiṅkiṇī-jāla-maṇḍitaḥсетью бубенцов увешанный,
संह्रादनो राज-रथोsaṃhrādano rāja-rathoцарский колесница Самхрадана,
य इह अस्मान् उपावहत्ya iha asmān upāvahatчто доставила нас сюда,
जैत्रो रथ-वरः पुण्योjaitro ratha-varaḥ puṇyoпобедоносный, лучший, благой,
मेघ-सागर-निःस्वनःmegha-sāgara-niḥsvanaḥгремящий, [как] туча и океан;
अष्टौ यं कुरर-च्छायाःaṣṭau yaṃ kurara-cchāyāḥкоторую восемь, цвета скопы,
सद्-अश्वा राष्ट्र-संमताःsad-aśvā rāṣṭra-saṃmatāḥдобрых коней, в царстве чтимых,
वहन्ति न एषाम् उच्येतvahanti na eṣām ucyetaвезут — не сказать о них,
पदा भूमिम् उपस्पृशन्padā bhūmim upaspṛśanчтобы ногою касались земли»;
एतच् छ्रुत्वा व्यवसितोetac chrutvā vyavasitoуслышав то, вознамерившийся,
निकृतिं समुपाश्रितःnikṛtiṃ samupāśritaḥк обману прибегший,
जितम् इत्य् एव शकुनिर्jitam ity eva śakunirлишь «выиграно!» Шакуни
युधिष्ठिरम् अभाषतyudhiṣṭhiram abhāṣataЮдхиштхире сказал.
Translation

[Юдхиштхира:] «Этот мой царский победоносный колесница Самхрадана, ценою в тысячу, крытый тигровой [шкурой], отменно слаженный, с добрыми колёсами и снастью, прекрасный, увешанный сетью бубенцов, гремящий, как туча и океан, что доставил нас сюда, — которого везут восемь добрых коней цвета скопы, чтимых в [нашем] царстве, [так быстро], что и не сказать, будто они касаются ногою земли». Услышав то, Шакуni, вознамерившийся [и] прибегший к обману, сказал Юдхиштхире лишь: «Выиграно!»

Commentary

Юдхиштхира ставит самую колесницу, что привезла его на игру: орудие пути обращается в проигрыш. Знаменательно, сколь обстоятельно он перечисляет её достоинства — праведный и расставаясь, чтит ценимое, не швыряет небрежно. Стих учит, что игрок проигрывает по частям то самое, чем дорожил: ставится не лишнее, а лучшее. И сказитель уже не таит: «прибегший к обману» — крапленые кости названы прямо. Так за блеском описаний скрыта голая неправда: сколько ни хвали ставку, исход подстроен. Колесница, что доставила к беде, первой и поглощена бедою; путь к погибели сам становится её добычей.

Version

5c78bc3f6a27 · published Jun 16, 2026, 4:25:00 PM UTC

Page between verses with