Mahabharata
Dyūta-parva (dhana-glaha) (The Loss of Wealth)2.54.24–27
2606 / 15823
Mahabharata · 2.54.24–27
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
रथानां शकटानां च हयानां चायुतानि मे ॥
युक्तानाम् एव तिष्ठन्ति वाहैर् उच्चावचैर् वृताः ॥
एवं वर्णस्य वर्णस्य समुच्चीय सहस्रशः ॥
क्षीरं पिबन्तस् तिष्ठन्ति भुञ्जानाः शालितण्डुलान् ॥
षष्टिस् तानि सहस्राणि सर्वे पृथुलवक्षसः ॥
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
वैशंपायन उवाच
एतच् छ्रुत्वा व्यवसितो निकृतिं समुपाश्रितः ॥
जितम् इत्य् एव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
rathānāṃ śakaṭānāṃ ca hayānāṃ cāyutāni me ||
yuktānām eva tiṣṭhanti vāhair uccāvacair vṛtāḥ ||
evaṃ varṇasya varṇasya samuccīya sahasraśaḥ ||
kṣīraṃ pibantas tiṣṭhanti bhuñjānāḥ śālitaṇḍulān ||
ṣaṣṭis tāni sahasrāṇi sarve pṛthulavakṣasaḥ ||
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
vaiśaṃpāyana uvāca
etac chrutvā vyavasito nikṛtiṃ samupāśritaḥ ||
jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
रथानां शकटानां चrathānāṃ śakaṭānāṃ ca"chariots, carts,
हयानां च अयुतानि मेhayānāṃ ca ayutāni meand tens of thousands of horses I have,
युक्तानाम् एव तिष्ठन्तिyuktānām eva tiṣṭhantiharnessed, standing,
वाहैर् उच्चावचैर् वृताःvāhair uccāvacair vṛtāḥsurrounded by drivers of every kind;
एवं वर्णस्य वर्णस्यevaṃ varṇasya varṇasyaand of every varna,
समुच्चीय सहस्रशःsamuccīya sahasraśaḥgathered by the thousand,
क्षीरं पिबन्तस् तिष्ठन्तिkṣīraṃ pibantas tiṣṭhantistanding, drinking milk,
भुञ्जानाः शालि-तण्डुलान्bhuñjānāḥ śāli-taṇḍulāneating shali rice,
षष्टिस् तानि सहस्राणिṣaṣṭis tāni sahasrāṇisixty thousand of them,
सर्वे पृथुल-वक्षसःsarve pṛthula-vakṣasaḥall broad-chested;
एतद् राजन् धनं मह्यंetad rājan dhanaṃ mahyaṃthis is my wealth, O king,
तेन दीव्याम्य् अहं त्वयाtena dīvyāmy ahaṃ tvayāwith it I play against you";
एतच् छ्रुत्वा व्यवसितोetac chrutvā vyavasitohearing that, resolved,
जितम् इत्य् एव शकुनिर्jitam ity eva śakunironly "Won!" Shakuni
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraoriginal form "yudhiṣṭhira", added to complete the word-by-word coverage
चायुतानिcāyutānioriginal form "cāyutāni", added to complete the word-by-word coverage
शालितण्डुलान्śālitaṇḍulānoriginal form "śālitaṇḍulān", added to complete the word-by-word coverage
पृथुलवक्षसःpṛthulavakṣasaḥoriginal form "pṛthulavakṣasaḥ", added to complete the word-by-word coverage
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
निकृतिंnikṛtiṃoriginal form "nikṛtiṃ", added to complete the word-by-word coverage
समुपाश्रितःsamupāśritaḥoriginal form "samupāśritaḥ", added to complete the word-by-word coverage
युधिष्ठिरम्yudhiṣṭhiramoriginal form "yudhiṣṭhiram", added to complete the word-by-word coverage
अभाषतabhāṣataoriginal form "abhāṣata", added to complete the word-by-word coverage
Translation

[Yudhishthira:] "Tens of thousands of harnessed chariots, carts, and horses stand with me, surrounded by drivers of every kind; and people of every varna, gathered by the thousand, stand there drinking milk and eating shali rice — sixty thousand of them, all broad-chested; this is my wealth, O king, with it I play against you." Hearing this, Shakuni, having resorted to deceit, said to Yudhishthira only: "Won!"

Version

ed0655b373bc · published Jul 16, 2026, 4:03:36 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with