Mahabharata
Dyūta-parva (dhana-glaha) (The Loss of Wealth)2.54.8–11
2602 / 15823
Mahabharata · 2.54.8–11
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
सहस्रसंख्या नागा मे मत्तास् तिष्ठन्ति सौबल ॥
हेमकक्षाः कृतापीडाः पद्मिनो हेममालिनः ॥
सुदान्ता राजवहनाः सर्वशब्दक्षमा युधि ॥
ईषादन्ता महाकायाः सर्वे चाष्टकरेणवः ॥
सर्वे च पुरभेत्तारो नगमेघनिभा गजाः ॥
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
वैशंपायन उवाच
तम् एवंवादिनं पार्थं प्रहसन्न् इव सौबलः ॥
जितम् इत्य् एव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
sahasrasaṃkhyā nāgā me mattās tiṣṭhanti saubala ||
hemakakṣāḥ kṛtāpīḍāḥ padmino hemamālinaḥ ||
sudāntā rājavahanāḥ sarvaśabdakṣamā yudhi ||
īṣādantā mahākāyāḥ sarve cāṣṭakareṇavaḥ ||
sarve ca purabhettāro nagameghanibhā gajāḥ ||
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tam evaṃvādinaṃ pārthaṃ prahasann iva saubalaḥ ||
jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सहस्र-संख्या नागा मेsahasra-saṃkhyā nāgā me"my elephants, a thousand in number,
मत्तास् तिष्ठन्ति सौबलmattās tiṣṭhanti saubalain must, standing, O Saubala,
हेम-कक्षाः कृतापीडाःhema-kakṣāḥ kṛtāpīḍāḥgold-girdled, with head-ornaments,
पद्मिनो हेम-मालिनःpadmino hema-mālinaḥlotus-marked, gold-garlanded,
सु-दान्ता राज-वहनाःsu-dāntā rāja-vahanāḥwell-trained, royal mounts,
सर्व-शब्द-क्षमा युधिsarva-śabda-kṣamā yudhienduring every noise in battle,
ईषा-दन्ता महा-कायाःīṣā-dantā mahā-kāyāḥtusked, great-bodied,
सर्वे च अष्ट-करेणवःsarve ca aṣṭa-kareṇavaḥand each with eight cow-elephants,
सर्वे च पुर-भेत्तारोsarve ca pura-bhettāroall breakers of fortresses,
नग-मेघ-निभा गजाःnaga-megha-nibhā gajāḥelephants like mountains and clouds;
एतद् राजन् धनं मह्यंetad rājan dhanaṃ mahyaṃthis is my wealth, O king,
तेन दीव्याम्य् अहं त्वयाtena dīvyāmy ahaṃ tvayāwith it I play against you";
तम् एवं-वादिनं पार्थंtam evaṃ-vādinaṃ pārthaṃhim, speaking thus, the son of Pritha,
प्रहसन्न् इव सौबलःprahasann iva saubalaḥas if laughing, Saubala,
जितम् इत्य् एव शकुनिर्jitam ity eva śakunironly "Won!" Shakuni
युधिष्ठिरम् अभाषतyudhiṣṭhiram abhāṣatasaid to Yudhishthira.
युधिष्ठिरyudhiṣṭhiraoriginal form "yudhiṣṭhira", added to complete the word-by-word coverage
सहस्रसंख्याsahasrasaṃkhyāoriginal form "sahasrasaṃkhyā", added to complete the word-by-word coverage
हेमकक्षाःhemakakṣāḥoriginal form "hemakakṣāḥ", added to complete the word-by-word coverage
हेममालिनःhemamālinaḥoriginal form "hemamālinaḥ", added to complete the word-by-word coverage
सुदान्ताsudāntāoriginal form "sudāntā", added to complete the word-by-word coverage
राजवहनाःrājavahanāḥoriginal form "rājavahanāḥ", added to complete the word-by-word coverage
सर्वशब्दक्षमाsarvaśabdakṣamāoriginal form "sarvaśabdakṣamā", added to complete the word-by-word coverage
ईषादन्ताīṣādantāoriginal form "īṣādantā", added to complete the word-by-word coverage
महाकायाःmahākāyāḥoriginal form "mahākāyāḥ", added to complete the word-by-word coverage
चाष्टकरेणवःcāṣṭakareṇavaḥoriginal form "cāṣṭakareṇavaḥ", added to complete the word-by-word coverage
पुरभेत्तारोpurabhettārooriginal form "purabhettāro", added to complete the word-by-word coverage
नगमेघनिभाnagameghanibhāoriginal form "nagameghanibhā", added to complete the word-by-word coverage
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
एवंवादिनंevaṃvādinaṃoriginal form "evaṃvādinaṃ", added to complete the word-by-word coverage
Translation

[Yudhishthira:] "A thousand in number stand my elephants, flowing with must, O Saubala — gold-girdled, with head-ornaments, lotus-marked, gold-garlanded, well-trained, royal mounts, enduring every noise of battle, tusked, great-bodied, each with eight cow-elephants, all breakers of fortresses, like mountains and clouds; this is my wealth, O king, with it I play against you." And Shakuni, as if laughing at the son of Pritha speaking so, said to Yudhishthira only: "Won!"

Version

d3f9123d4618 · published Jul 16, 2026, 4:03:36 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with