Mahabharata
Дьюта-парва: проигрыш богатств · Verse 2.54.8–11
2602 / 3756
Mahabharata · 2.54.8–11
Devanāgarī

युधिष्ठिर उवाच
सहस्रसंख्या नागा मे मत्तास् तिष्ठन्ति सौबल ॥
हेमकक्षाः कृतापीडाः पद्मिनो हेममालिनः ॥
सुदान्ता राजवहनाः सर्वशब्दक्षमा युधि ॥
ईषादन्ता महाकायाः सर्वे चाष्टकरेणवः ॥
सर्वे च पुरभेत्तारो नगमेघनिभा गजाः ॥
एतद् राजन् धनं मह्यं तेन दीव्याम्य् अहं त्वया ॥
वैशंपायन उवाच
तम् एवंवादिनं पार्थं प्रहसन्न् इव सौबलः ॥
जितम् इत्य् एव शकुनिर् युधिष्ठिरम् अभाषत ॥

Transliteration (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
sahasrasaṃkhyā nāgā me mattās tiṣṭhanti saubala ||
hemakakṣāḥ kṛtāpīḍāḥ padmino hemamālinaḥ ||
sudāntā rājavahanāḥ sarvaśabdakṣamā yudhi ||
īṣādantā mahākāyāḥ sarve cāṣṭakareṇavaḥ ||
sarve ca purabhettāro nagameghanibhā gajāḥ ||
etad rājan dhanaṃ mahyaṃ tena dīvyāmy ahaṃ tvayā ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tam evaṃvādinaṃ pārthaṃ prahasann iva saubalaḥ ||
jitam ity eva śakunir yudhiṣṭhiram abhāṣata ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सहस्र-संख्या नागा मेsahasra-saṃkhyā nāgā me«тысячею числом мои слоны,
मत्तास् तिष्ठन्ति सौबलmattās tiṣṭhanti saubalaрутью текущие, стоят, о Саубала,
हेम-कक्षाः कृतापीडाःhema-kakṣāḥ kṛtāpīḍāḥзлатопоясные, с налобниками,
पद्मिनो हेम-मालिनःpadmino hema-mālinaḥлотосознаменные, златовенчанные,
सु-दान्ता राज-वहनाःsu-dāntā rāja-vahanāḥхорошо объезженные, царские носители,
सर्व-शब्द-क्षमा युधिsarva-śabda-kṣamā yudhiвсякий шум в битве терпящие,
ईषा-दन्ता महा-कायाःīṣā-dantā mahā-kāyāḥбивнистые, великотелые,
सर्वे च अष्ट-करेणवःsarve ca aṣṭa-kareṇavaḥи все — о восьми слонихах [каждый],
सर्वे च पुर-भेत्तारोsarve ca pura-bhettāroвсе — крушители твердынь,
नग-मेघ-निभा गजाःnaga-megha-nibhā gajāḥгорам и тучам подобные слоны;
एतद् राजन् धनं मह्यंetad rājan dhanaṃ mahyaṃэто моё богатство, о царь,
तेन दीव्याम्य् अहं त्वयाtena dīvyāmy ahaṃ tvayāим я играю с тобою»;
तम् एवं-वादिनं पार्थंtam evaṃ-vādinaṃ pārthaṃего, так говорящего, Партху,
प्रहसन्न् इव सौबलःprahasann iva saubalaḥсловно смеясь, Саубала,
जितम् इत्य् एव शकुनिर्jitam ity eva śakunirлишь «выиграно!» Шакуни
युधिष्ठिरम् अभाषतyudhiṣṭhiram abhāṣataЮдхиштхире сказал.
Translation

[Юдхиштхира:] «Тысячею числом стоят мои слоны, текущие рутью, о Саубала, — златопоясные, с налобниками, лотосознаменные, златовенчанные, хорошо объезженные, царские носители, терпящие всякий шум в битве, бивнистые, великотелые, и каждый — с восемью слонихами, все крушители твердынь, подобные горам и тучам; это моё богатство, о царь, им играю я с тобою». А Шакуни, словно смеясь над так говорящим Партхой, сказал Юдхиштхире лишь: «Выиграно!»

Commentary

Обман уже не таится — Шакуни отвечает «словно смеясь»: к торжеству плута примешалась насмешка над жертвой. Знаменательно, что бесчестному мало выигрыша, ему сладко и глумление: он не только обирает, но и забавляется проигрывающим. Стих учит, что в зле есть своя жестокая радость — наслаждение чужою бедою. И смех над Юдхиштхирою, перечисляющим утрачиваемое, — низость сверх грабежа: оскорбить достоинство сверх отнятого добра. Так являет себя полнота неправды: она не довольствуется добычей, но жаждет и унизить. Кто смеётся над тем, кого обирает, тот выдаёт не торжество силы, а мелкость души.

Version

d8c17138ef24 · published Jun 16, 2026, 4:25:00 PM UTC

Page between verses with