व्रजतस् तान् विदित्वा तु पौराः शोकाभिपीडिताः ॥
गर्हयन्तो ऽसकृद् भीष्मविदुरद्रोणगौतमान् ॥
ऊचुर् विगतसंत्रासाः समागम्य परस्परम् ॥
नेदम् अस्ति कुलं सर्वं न वयं न च नो गृहाः ॥
यत्र दुर्योधनः पापः सौबलेयेन पालितः ॥
कर्णदुःशासनाभ्यां च राज्यम् एतच् चिकीर्षति ॥
नो चेत् कुलं न चाचारो न धर्मो ऽर्थः कुतः सुखम् ॥
यत्र पापसहायो ऽयं पापो राज्यं बुभूषते ॥
दुर्योधनो गुरुद्वेषी त्यक्ताचारसुहृज्जनः ॥
अर्थलुब्धो ऽभिमानी च नीचः प्रकृतिनिर्घृणः ॥
नेयम् अस्ति मही कृत्स्ना यत्र दुर्योधनो नृपः ॥
साधु गच्छामहे सर्वे यत्र गच्छन्ति पाण्डवाः ॥
सानुक्रोशा महात्मानो विजितेन्द्रियशत्रवः ॥
ह्रीमन्तः कीर्तिमन्तश् च धर्माचारपरायणाः ॥
vrajatas tān viditvā tu paurāḥ śokābhipīḍitāḥ ||
garhayanto 'sakṛd bhīṣmaviduradroṇagautamān ||
ūcur vigatasaṃtrāsāḥ samāgamya parasparam ||
nedam asti kulaṃ sarvaṃ na vayaṃ na ca no gṛhāḥ ||
yatra duryodhanaḥ pāpaḥ saubaleyena pālitaḥ ||
karṇaduḥśāsanābhyāṃ ca rājyam etac cikīrṣati ||
no cet kulaṃ na cācāro na dharmo 'rthaḥ kutaḥ sukham ||
yatra pāpasahāyo 'yaṃ pāpo rājyaṃ bubhūṣate ||
duryodhano gurudveṣī tyaktācārasuhṛjjanaḥ ||
arthalubdho 'bhimānī ca nīcaḥ prakṛtinirghṛṇaḥ ||
neyam asti mahī kṛtsnā yatra duryodhano nṛpaḥ ||
sādhu gacchāmahe sarve yatra gacchanti pāṇḍavāḥ ||
sānukrośā mahātmāno vijitendriyaśatravaḥ ||
hrīmantaḥ kīrtimantaś ca dharmācāraparāyaṇāḥ ||
Горожане, узнав, что Пандавы уходят, собрались вместе, охваченные горем, и снова и снова укоряли Бхишму, Видуру, Дрону и Крипу. Они говорили без страха: «Нет нам ни рода, ни дома там, где грешный Дурьодхана, поддержанный сыном Субалы, Карной и Духшасаной, хочет править царством. Где дурной человек с дурными помощниками жаждет власти, там нет ни рода, ни доброго обычая, ни дхармы, ни пользы, а значит, откуда быть счастью? Дурьодхана ненавидит старших, отбросил добрых друзей и обычай, алчен, горд, низок и жесток по природе. Земля не может быть нашей там, где он царь. Лучше пойдём туда, куда идут Пандавы: они сострадательны, велики духом, победили внутренних врагов, скромны, славны и преданы дхарме».
9ad3bdbbe428 · published Jun 18, 2026, 3:10:20 AM UTC
Page between verses with
Народ здесь судит не по силе трона, а по качеству правителя. Власть Дурьодханы уже выглядит пустой: город остаётся, но сердце людей уходит за теми, кто хранит праведность. Это важный политический урок Махабхараты: царство держится не страхом, а доверием к дхарме.