जनमेजय उवाच
एवं द्यूतजिताः पार्थाः कोपिताश् च दुरात्मभिः ॥
धार्तराष्ट्रैः सहामात्यैर् निकृत्या द्विजसत्तम ॥
श्राविताः परुषा वाचः सृजद्भिर् वैरम् उत्तमम् ॥
किम् अकुर्वन्त कौरव्या मम पूर्वपितामहाः ॥
कथं चैश्वर्यविभ्रष्टाः सहसा दुःखम् एयुषः ॥
वने विजह्रिरे पार्थाः शक्रप्रतिमतेजसः ॥
के चैनान् अन्ववर्तन्त प्राप्तान् व्यसनम् उत्तमम् ॥
किमाहाराः किमाचाराः क्व च वासो महात्मनाम् ॥
कथं द्वादश वर्षाणि वने तेषां महात्मनाम् ॥
व्यतीयुर् ब्राह्मणश्रेष्ठ शूराणाम् अरिघातिनाम् ॥
कथं च राजपुत्री सा प्रवरा सर्वयोषिताम् ॥
पतिव्रता महाभागा सततं सत्यवादिनी ॥
वनवासम् अदुःखार्हा दारुणं प्रत्यपद्यत ॥
एतद् आचक्ष्व मे सर्वं विस्तरेण तपोधन ॥
श्रोतुम् इच्छामि चरितं भूरिद्रविणतेजसाम् ॥
कथ्यमानं त्वया विप्र परं कौतूहलं हि मे ॥
janamejaya uvāca
evaṃ dyūtajitāḥ pārthāḥ kopitāś ca durātmabhiḥ ||
dhārtarāṣṭraiḥ sahāmātyair nikṛtyā dvijasattama ||
śrāvitāḥ paruṣā vācaḥ sṛjadbhir vairam uttamam ||
kim akurvanta kauravyā mama pūrvapitāmahāḥ ||
kathaṃ caiśvaryavibhraṣṭāḥ sahasā duḥkham eyuṣaḥ ||
vane vijahrire pārthāḥ śakrapratimatejasaḥ ||
ke cainān anvavartanta prāptān vyasanam uttamam ||
kimāhārāḥ kimācārāḥ kva ca vāso mahātmanām ||
kathaṃ dvādaśa varṣāṇi vane teṣāṃ mahātmanām ||
vyatīyur brāhmaṇaśreṣṭha śūrāṇām arighātinām ||
kathaṃ ca rājaputrī sā pravarā sarvayoṣitām ||
pativratā mahābhāgā satataṃ satyavādinī ||
vanavāsam aduḥkhārhā dāruṇaṃ pratyapadyata ||
etad ācakṣva me sarvaṃ vistareṇa tapodhana ||
śrotum icchāmi caritaṃ bhūridraviṇatejasām ||
kathyamānaṃ tvayā vipra paraṃ kautūhalaṃ hi me ||
Джанамеджая сказал: «О лучший из брахманов, когда Партхи были обманом побеждены в кости, оскорблены жестокими речами и доведены сыновьями Дхритараштры с их советниками до великой вражды, что сделали мои предки Кауравы? Как эти герои, подобные Индре по блеску, внезапно лишённые царского величия, жили в лесу? Кто последовал за ними, чем они питались, как держались и где обитали? Как прошли двенадцать лет у этих великих душ, победителей врагов? И как царевна Драупади, лучшая из женщин, верная мужьям, правдивая и достойная счастья, приняла суровое лесное изгнание? Расскажи мне всё подробно: мне очень хочется услышать о жизни этих могучих и щедрых героев».
0e2dad1e83b7 · published Jun 18, 2026, 3:10:20 AM UTC
Page between verses with
Вопрос Джанамеджаи задаёт тон всей Вана-парве: внешне речь о поражении, но внутренне — о том, как дхарма живёт после потери власти. Лес становится не концом истории, а местом испытания: там видно, кто держится истины без трона, богатства и публичной славы.