Mahabharata
Майтреягамана-парва: предупреждение Майтреи · Verse 3.11.1–6
2824 / 3756
Mahabharata · 3.11.1–6
Devanāgarī

धृतराष्ट्र उवाच
एवम् एतन् महाप्राज्ञ यथा वदसि नो मुने ॥
अहं चैव विजानामि सर्वे चेमे नराधिपाः ॥
भवांस् तु मन्यते साधु यत् कुरूणां सुखोदयम् ॥
तद् एव विदुरो ऽप्य् आह भीष्मो द्रोणश् च मां मुने ॥
यदि त्व् अहम् अनुग्राह्यः कौरवेषु दया यदि ॥
अनुशाधि दुरात्मानं पुत्रं दुर्योधनं मम ॥
व्यास उवाच
अयम् आयाति वै राजन् मैत्रेयो भगवान् ऋषिः ॥
अन्वीय पाण्डवान् भ्रातॄन् इहैवास्मद् दिदृक्षया ॥
एष दुर्योधनं पुत्रं तव राजन् महान् ऋषिः ॥
अनुशास्ता यथान्यायं शमायास्य कुलस्य ते ॥
ब्रूयाद् यद् एष राजेन्द्र तत् कार्यम् अविशङ्कया ॥
अक्रियायां हि कार्यस्य पुत्रं ते शप्स्यते रुषा ॥

Transliteration (IAST)

dhṛtarāṣṭra uvāca
evam etan mahāprājña yathā vadasi no mune ||
ahaṃ caiva vijānāmi sarve ceme narādhipāḥ ||
bhavāṃs tu manyate sādhu yat kurūṇāṃ sukhodayam ||
tad eva viduro 'py āha bhīṣmo droṇaś ca māṃ mune ||
yadi tv aham anugrāhyaḥ kauraveṣu dayā yadi ||
anuśādhi durātmānaṃ putraṃ duryodhanaṃ mama ||
vyāsa uvāca
ayam āyāti vai rājan maitreyo bhagavān ṛṣiḥ ||
anvīya pāṇḍavān bhrātṝn ihaivāsmad didṛkṣayā ||
eṣa duryodhanaṃ putraṃ tava rājan mahān ṛṣiḥ ||
anuśāstā yathānyāyaṃ śamāyāsya kulasya te ||
brūyād yad eṣa rājendra tat kāryam aviśaṅkayā ||
akriyāyāṃ hi kāryasya putraṃ te śapsyate ruṣā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
धृतराष्ट्र उवाचdhṛtarāṣṭra uvācaДхритараштра сказал
एवम् एतत् महाप्राज्ञ यथा वदसि नः मुनेevam etat mahāprājña yathā vadasi naḥ muneвсё это так, о великомудрый, как ты говоришь нам, о мудрец
अहं च एव विजानामि सर्वे च इमे नराधिपाःahaṃ ca eva vijānāmi sarve ca ime narādhipāḥи я это знаю, и все эти владыки людей
भवान् तु मन्यते साधु यत् कुरूणां सुखोदयम्bhavān tu manyate sādhu yat kurūṇāṃ sukhodayamты считаешь благим то, от чего возникнет счастье Куру
तद् एव विदुरः अपि आह भीष्मः द्रोणः च मां मुनेtad eva viduraḥ api āha bhīṣmaḥ droṇaḥ ca māṃ muneто же самое мне говорят Видура, Бхишма и Дрона, о мудрец
यदि तु अहम् अनुग्राह्यः कौरवेषु दया यदिyadi tu aham anugrāhyaḥ kauraveṣu dayā yadiесли же я достоин милости и если есть сострадание к Кауравам
अनुशाधि दुरात्मानं पुत्रं दुर्योधनं ममanuśādhi durātmānaṃ putraṃ duryodhanaṃ mamaнаставь моего дурного сына Дурьодхану
व्यास उवाचvyāsa uvācaВьяса сказал
अयम् आयाति वै राजन् मैत्रेयः भगवान् ऋषिःayam āyāti vai rājan maitreyaḥ bhagavān ṛṣiḥсюда идёт, о царь, почтенный риши Майтрея
अन्वीय पाण्डवान् भ्रातॄन् इह एव अस्मत् दिदृक्षयाanvīya pāṇḍavān bhrātṝn iha eva asmat didṛkṣayāпосетив братьев Пандавов, он идёт сюда, желая увидеть нас
एष दुर्योधनं पुत्रं तव राजन् महान् ऋषिःeṣa duryodhanaṃ putraṃ tava rājan mahān ṛṣiḥэтот великий риши, о царь, твоего сына Дурьодхану
अनुशास्ता यथान्यायं शमाय अस्य कुलस्य तेanuśāstā yathānyāyaṃ śamāya asya kulasya teнаставит должным образом ради мира этого твоего рода
ब्रूयात् यद् एष राजेन्द्र तत् कार्यम् अविशङ्कयाbrūyāt yad eṣa rājendra tat kāryam aviśaṅkayāчто он скажет, о царь царей, то следует исполнить без сомнения
अक्रियायां हि कार्यस्य पुत्रं ते शप्स्यते रुषाakriyāyāṃ hi kāryasya putraṃ te śapsyate ruṣāведь если должное не будет сделано, он в гневе проклянёт твоего сына
Translation

Дхритараштра сказал: «Всё это так, о великомудрый, как ты говоришь нам, о мудрец. Я сам это понимаю, и все эти владыки людей тоже. Ты считаешь благим то, от чего придёт счастье Куру; то же говорят мне Видура, Бхишма и Дрона. Если я достоин милости и если у тебя есть сострадание к Кауравам, наставь моего дурного сына Дурьодхану». Вьяса ответил: «Сюда идёт почтенный риши Майтрея. Он посетил братьев Пандавов и теперь хочет увидеть нас. Этот великий риши должным образом наставит твоего сына Дурьодхану ради мира в твоём роду. Что он скажет, то исполни без сомнений: если должное не будет сделано, он в гневе проклянёт твоего сына».

Commentary

Дхритараштра признаёт истину, но всё ещё пытается переложить действие на другого. Вьяса не спорит с ним, а указывает на приближающееся слово Майтреи: когда внутренней решимости нет, милость иногда приходит как строгое предупреждение извне.

Version

4a2768047ccc · published Jun 18, 2026, 3:37:22 AM UTC

Page between verses with