Mahabharata
Майтреягамана-парва: предупреждение Майтреи · Verse 3.11.36–39
2829 / 3756
Mahabharata · 3.11.36–39
Devanāgarī

मैत्रेय उवाच
शमं यास्यति चेत् पुत्रस् तव राजन् यथा तथा ॥
शापो न भविता तात विपरीते भविष्यति ॥
वैशंपायन उवाच
स विलक्षस् तु राजेन्द्र दुर्योधनपिता तदा ॥
मैत्रेयं प्राह किर्मीरः कथं भीमेन पातितः ॥
मैत्रेय उवाच
नाहं वक्ष्याम्य् असूया ते न ते शुश्रूषते सुतः ॥
एष ते विदुरः सर्वम् आख्यास्यति गते मयि ॥
वैशंपायन उवाच
इत्य् एवम् उक्त्वा मैत्रेयः प्रातिष्ठत यथागतम् ॥
किर्मीरवधसंविग्नो बहिर् दुर्योधनो ऽगमत् ॥

Transliteration (IAST)

maitreya uvāca
śamaṃ yāsyati cet putras tava rājan yathā tathā ||
śāpo na bhavitā tāta viparīte bhaviṣyati ||
vaiśaṃpāyana uvāca
sa vilakṣas tu rājendra duryodhanapitā tadā ||
maitreyaṃ prāha kirmīraḥ kathaṃ bhīmena pātitaḥ ||
maitreya uvāca
nāhaṃ vakṣyāmy asūyā te na te śuśrūṣate sutaḥ ||
eṣa te viduraḥ sarvam ākhyāsyati gate mayi ||
vaiśaṃpāyana uvāca
ity evam uktvā maitreyaḥ prātiṣṭhata yathāgatam ||
kirmīravadhasaṃvigno bahir duryodhano 'gamat ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
मैत्रेय उवाचmaitreya uvācaМайтрея сказал
शमं यास्यति चेत् पुत्रः तव राजन् यथा तथाśamaṃ yāsyati cet putraḥ tava rājan yathā tathāесли твой сын, о царь, так или иначе придёт к миру
शापः न भविता तात विपरीते भविष्यतिśāpaḥ na bhavitā tāta viparīte bhaviṣyatiпроклятия не будет, дорогой; при обратном оно исполнится
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал
स विलक्षः तु राजेन्द्र दुर्योधनपिता तदाsa vilakṣaḥ tu rājendra duryodhanapitā tadāтогда смущённый отец Дурьодханы, о царь царей
मैत्रेयं प्राह किर्मीरः कथं भीमेन पातितःmaitreyaṃ prāha kirmīraḥ kathaṃ bhīmena pātitaḥсказал Майтрее: как Кирмира был повержен Бхимой
मैत्रेय उवाचmaitreya uvācaМайтрея сказал
न अहं वक्ष्यामि असूया ते न ते शुश्रूषते सुतःna ahaṃ vakṣyāmi asūyā te na te śuśrūṣate sutaḥя не стану говорить: у тебя зависть, и твой сын не хочет слушать
एष ते विदुरः सर्वम् आख्यास्यति गते मयिeṣa te viduraḥ sarvam ākhyāsyati gate mayiвот Видура расскажет тебе всё, когда я уйду
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал
इति एवम् उक्त्वा मैत्रेयः प्रातिष्ठत यथागतम्iti evam uktvā maitreyaḥ prātiṣṭhata yathāgatamсказав так, Майтрея отправился обратно, как пришёл
किर्मीरवधसंविग्नः बहिः दुर्योधनः अगमत्kirmīravadhasaṃvignaḥ bahiḥ duryodhanaḥ agamatа Дурьодхана, встревоженный убийством Кирмиры, вышел наружу
Translation

Майтрея сказал: «Если твой сын так или иначе придёт к миру, о царь, проклятия не будет; если же поступит иначе, оно исполнится». Вайшампаяна сказал: «Смущённый Дхритараштра, отец Дурьодханы, спросил Майтрею: „Как Кирмира был повержен Бхимой?“ Майтрея ответил: „Я не стану рассказывать: у тебя зависть, а твой сын не желает слушать. Видура расскажет тебе всё после моего ухода“. Сказав так, Майтрея отправился обратно тем же путём, а Дурьодхана, встревоженный убийством Кирмиры, вышел наружу».

Commentary

Даже проклятие оставляет Дурьодхане путь: если будет мир, оно не исполнится. Но там, где нет готовности слушать, откровение закрывается. Майтрея уходит, и теперь рассказ о Кирмире должен прийти через Видуру — через того, чьё слово уже отвергали.

Version

a49e22ba1dea · published Jun 18, 2026, 3:37:22 AM UTC

Page between verses with