Mahabharata
Кирмиравады-парва: Бхима убивает Кирмиру · Verse 3.12.69–75
2836 / 3756
Mahabharata · 3.12.69–75
Devanāgarī

एवं विनिहतः संख्ये किर्मीरो मनुजाधिप ॥
भीमेन वचनात् तस्य धर्मराजस्य कौरव ॥
ततो निष्कण्टकं कृत्वा वनं तद् अपराजितः ॥
द्रौपद्या सह धर्मज्ञो वसतिं ताम् उवास ह ॥
समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाः ॥
प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रशशंसुर् वृकोदरम् ॥
भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततः ॥
विविशुस् तद् वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम् ॥
स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णो भयावहः ॥
वने महति दुष्टात्मा दृष्टो भीमबलाद् धतः ॥
तत्राश्रौषम् अहं चैतत् कर्म भीमस्य भारत ॥
ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्रासन् समागताः ॥
वैशंपायन उवाच
एवं विनिहतं संख्ये किर्मीरं राक्षसोत्तमम् ॥
श्रुत्वा ध्यानपरो राजा निशश्वासार्तवत् तदा ॥

Transliteration (IAST)

evaṃ vinihataḥ saṃkhye kirmīro manujādhipa ||
bhīmena vacanāt tasya dharmarājasya kaurava ||
tato niṣkaṇṭakaṃ kṛtvā vanaṃ tad aparājitaḥ ||
draupadyā saha dharmajño vasatiṃ tām uvāsa ha ||
samāśvāsya ca te sarve draupadīṃ bharatarṣabhāḥ ||
prahṛṣṭamanasaḥ prītyā praśaśaṃsur vṛkodaram ||
bhīmabāhubalotpiṣṭe vinaṣṭe rākṣase tataḥ ||
viviśus tad vanaṃ vīrāḥ kṣemaṃ nihatakaṇṭakam ||
sa mayā gacchatā mārge vinikīrṇo bhayāvahaḥ ||
vane mahati duṣṭātmā dṛṣṭo bhīmabalād dhataḥ ||
tatrāśrauṣam ahaṃ caitat karma bhīmasya bhārata ||
brāhmaṇānāṃ kathayatāṃ ye tatrāsan samāgatāḥ ||
vaiśaṃpāyana uvāca
evaṃ vinihataṃ saṃkhye kirmīraṃ rākṣasottamam ||
śrutvā dhyānaparo rājā niśaśvāsārtavat tadā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवं विनिहतः संख्ये किर्मीरः मनुजाधिपevaṃ vinihataḥ saṃkhye kirmīraḥ manujādhipaтак Кирмира был убит в бою, о владыка людей
भीमेन वचनात् तस्य धर्मराजस्य कौरवbhīmena vacanāt tasya dharmarājasya kauravaБхимой по слову Дхармараджи, о Каурав
ततः निष्कण्टकं कृत्वा वनं तद् अपराजितःtataḥ niṣkaṇṭakaṃ kṛtvā vanaṃ tad aparājitaḥзатем непобедимый, сделав тот лес свободным от шипа
द्रौपद्या सह धर्मज्ञः वसतिं ताम् उवास हdraupadyā saha dharmajñaḥ vasatiṃ tām uvāsa haзнаток дхармы вместе с Драупади поселился там
समाश्वास्य च ते सर्वे द्रौपदीं भरतर्षभाःsamāśvāsya ca te sarve draupadīṃ bharatarṣabhāḥи все те лучшие из Бхаратов, успокоив Драупади
प्रहृष्टमनसः प्रीत्या प्रशशंसुः वृकोदरम्prahṛṣṭamanasaḥ prītyā praśaśaṃsuḥ vṛkodaramс радостным сердцем и любовью прославили Врикодару
भीमबाहुबलोत्पिष्टे विनष्टे राक्षसे ततःbhīmabāhubalotpiṣṭe vinaṣṭe rākṣase tataḥкогда ракшас был уничтожен, раздавленный силой рук Бхимы
विविशुः तद् वनं वीराः क्षेमं निहतकण्टकम्viviśuḥ tad vanaṃ vīrāḥ kṣemaṃ nihatakaṇṭakamгерои вошли в тот лес, безопасный, с уничтоженным шипом
स मया गच्छता मार्गे विनिकीर्णः भयावहःsa mayā gacchatā mārge vinikīrṇaḥ bhayāvahaḥон был мной увиден на пути, разбросанный и страшный
वने महति दुष्टात्मा दृष्टः भीमबलात् हतःvane mahati duṣṭātmā dṛṣṭaḥ bhīmabalāt hataḥв великом лесу этот дурной душой был виден убитым силой Бхимы
तत्र अश्रौषम् अहं च एतत् कर्म भीमस्य भारतtatra aśrauṣam ahaṃ ca etat karma bhīmasya bhārataтам я услышал это деяние Бхимы, о Бхарата
ब्राह्मणानां कथयतां ये तत्र आसन् समागताःbrāhmaṇānāṃ kathayatāṃ ye tatra āsan samāgatāḥот брахманов, которые там собрались и рассказывали
वैशंपायन उवाचvaiśaṃpāyana uvācaВайшампаяна сказал
एवं विनिहतं संख्ये किर्मीरं राक्षसोत्तमम्evaṃ vinihataṃ saṃkhye kirmīraṃ rākṣasottamamуслышав, что лучший из ракшасов Кирмира так был убит в бою
श्रुत्वा ध्यानपरः राजा निशश्वास आर्तवत् तदाśrutvā dhyānaparaḥ rājā niśaśvāsa ārtavat tadāцарь, погружённый в размышление, тогда вздохнул, как страдающий
Translation

Видура сказал: «Так Кирмира был убит в бою Бхимой по слову Дхармараджи. Затем непобедимый знаток дхармы, сделав лес свободным от этого шипа, поселился там вместе с Драупади. Все лучшие из Бхаратов, успокоив Драупади, с радостью и любовью прославили Врикодару. Когда ракшас был уничтожен силой рук Бхимы, герои вошли в безопасный лес, где шип уже был вырван. Позже, идя тем путём, я видел в великом лесу страшное тело этого дурного духом, убитого силой Бхимы. Там я услышал этот рассказ о деянии Бхимы от собравшихся брахманов». Вайшампаяна сказал: «Услышав, что великий ракшас Кирмира был так убит в бою, царь, погружённый в размышление, вздохнул, как страдающий».

Commentary

Итог рассказа важен для Дхритараштры: лес стал безопасным там, где Бхима вырвал шип. Но в Хастинапуре шип остаётся внутри рода. Вздох царя показывает, что он понял угрозу, но понимание ещё не стало решением.

Version

e694dafb7ea0 · published Jun 18, 2026, 3:37:22 AM UTC

Page between verses with