जलाज्जलं समानीय शौचं कुर्याद्विचक्षणः । पादं जलेषु वै दत्त्वा न शौचं कुरुते बुधः
दक्षिणाभिमुखो रात्रौ कुर्यात्प्राज्ञो बहिःक्रियाम् । शिरः प्रावृत्य वस्त्रेण ततः शौचं समाचरेत्
मृत्तिकैका प्रदातव्या लिङ्गे तिस्रस्तु वै गुदे । सप्त सव्ये करे प्राज्ञैर्हस्तयोरुभयोर्दश
पादयोः षट्प्रदातव्या मृत्तिका च विचक्षणैः । कृतशौचक्रियः प्राज्ञः कुर्याद्दन्तस्य धावनम्
जिह्वापमार्जनं चैव दशनाच्छादनादिभिः । दक्षिणाभिमुखो भूत्वा पश्चिमाभिमुखस्तथा
न दन्तधावनं कुर्यात्कुर्याच्चेन्नारकी भवेत् । मध्यमानामिकाभ्यां च वृद्धाङ्गुष्ठेन च द्विज
दन्तस्य धावनं कुर्यान्न तर्जन्या कदाचन । अश्वत्थवटवृक्षाणां धात्र्या कैथिकया बुधः
jalājjalaṃ samānīya śaucaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ | pādaṃ jaleṣu vai dattvā na śaucaṃ kurute budhaḥ
dakṣiṇābhimukho rātrau kuryātprājño bahiḥkriyām | śiraḥ prāvṛtya vastreṇa tataḥ śaucaṃ samācaret
mṛttikaikā pradātavyā liṅge tisrastu vai gude | sapta savye kare prājñairhastayorubhayordaśa
pādayoḥ ṣaṭpradātavyā mṛttikā ca vicakṣaṇaiḥ | kṛtaśaucakriyaḥ prājñaḥ kuryāddantasya dhāvanam
jihvāpamārjanaṃ caiva daśanācchādanādibhiḥ | dakṣiṇābhimukho bhūtvā paścimābhimukhastathā
na dantadhāvanaṃ kuryātkuryāccennārakī bhavet | madhyamānāmikābhyāṃ ca vṛddhāṅguṣṭhena ca dvija
dantasya dhāvanaṃ kuryānna tarjanyā kadācana | aśvatthavaṭavṛkṣāṇāṃ dhātryā kaithikayā budhaḥ
Разумный пусть совершает очищение, принеся воду из водоёма, а не поставив ногу в самые воды. Ночью, обратившись к югу, пусть разумный совершает внешнее действие; укрыв голову тканью, пусть затем совершит очищение. Одну горсть земли следует приложить к уду, три — к заднему проходу, семь — к левой руке, десять — для обеих рук, шесть — для ног; так предписано сведущими. Совершив обряд очищения, пусть разумный приступит к чищению зубов и очищению языка, снимая налёт с зубов и прочее. Обратившись лицом к югу или к западу, чистить зубы не следует; кто сделает так, станет обитателем ада. Средним и безымянным пальцами и большим, о дваждырождённый, пусть чистит он зубы, но никогда указательным. Мудрый берёт для этого ветви ашваттхи и ваты, амалаки и капиттхи.
f1cbd41db1d7 · published Sep 3, 2026, 4:14:08 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Счёт горстей земли — не суеверие, а способ сделать очищение измеримым. Там, где вместо меры оставляют «сколько сочтёшь нужным», нечистота остаётся на усмотрение того, кто уже привык к себе.
Запрет на указательный палец приметен. Именно им указывают, обвиняют, приказывают; в обряде он исключён. Обычай отводит для служения те руки и те пальцы, которые не участвуют в самоутверждении.
Породам дерева тоже отведено место: ашваттха, вата, амалаки, капиттха. Ничто из применяемого не берётся наугад — даже прутик для зубов имеет своё имя. Такая подробность приучает к мысли, что в служении случайного не бывает вовсе.