अन्तर्याम्य् अधिदैवादिषु तद्-धर्म-व्यपदेशात्
antaryāmy adhidaivādiṣu tad-dharma-vyapadeśāt
Внутренний Правитель в божественном и прочем — Высший Владыка: ибо речены Его свойства.
बृहद्-आरण्यके श्रूयते—यः पृथिव्यां तिष्ठन् पृथिव्या अन्तरो यं पृथिवी न वेद यस्य पृथिवी शरीरं यः पृथिवीम् अन्तरो यमयत्य् एष त आत्मान्तर्याम्य् अमृतः [बृ.आ.उ. 3.7.3] इति । अत्र पृथिव्य्-आद्य्-अन्तः-स्थो यमयिता प्रतीतः, स किं प्रधानं जीवः परो वेति संशये प्रधानम् इति तावत् प्राप्तं, तद्-अन्तः-स्थत्वादेस् तत्र सम्भवात् । कारणं हि कार्येऽनुस्यूतं तस्य नियन्तृ च भवति । प्रीति-प्रदत्वाद् आत्मत्वं तत्रोपचरितं व्याप्ति-योगाद् वा नित्यत्वाद् अमृतं च तद् इति । जीवो वा कश्चिद् योगी स स्यात् सर्वान्तः-प्रवेशनान्तर्धान-शक्तिभ्यां नियन्तृत्वादृष्टत्वादेस् तत्र योगात् । आत्मत्वामृतत्वे च तस्य मुख्ये तस्मात् प्रधान-जीवयोर् एकतरः स इति प्राप्ते—
अन्तर्याम्य् अधिदैवादिषु तद्-धर्म-व्यपदेशात् ॥
योऽयम् अधिदैवादिषु वाक्येषु अन्तर्यामी श्रुतः, स परेश एव । कुतः? तद् इति । पृथिव्यादि-सर्वान्तःस्थत्व-तद्-अवेद्यत्व-तन्-नियन्तृत्व-विभु-विज्ञानानन्दत्वामृतत्वादीनां तद्-धर्माणाम् इहोक्तेः ॥18॥
bṛhad-āraṇyake śrūyate—yaḥ pṛthivyāṁ tiṣṭhan pṛthivyā antaro yaṁ pṛthivī na veda yasya pṛthivī śarīraṁ yaḥ pṛthivīm antaro yamayaty eṣa ta ātmāntaryāmy amṛtaḥ [bṛ.ā.u. 3.7.3] iti | atra pṛthivy-ādy-antaḥ-stho yamayitā pratītaḥ, sa kiṁ pradhānaṁ jīvaḥ paro veti saṁśaye pradhānam iti tāvat prāptaṁ, tad-antaḥ-sthatvādes tatra sambhavāt | kāraṇaṁ hi kārye'nusyūtaṁ tasya niyantṛ ca bhavati | prīti-pradatvād ātmatvaṁ tatropacaritaṁ vyāpti-yogād vā nityatvād amṛtaṁ ca tad iti | jīvo vā kaścid yogī sa syāt sarvāntaḥ-praveśanāntardhāna-śaktibhyāṁ niyantṛtvādṛṣṭatvādes tatra yogāt | ātmatvāmṛtatve ca tasya mukhye tasmāt pradhāna-jīvayor ekataraḥ sa iti prāpte—
antaryāmy adhidaivādiṣu tad-dharma-vyapadeśāt ||
yo'yam adhidaivādiṣu vākyeṣu antaryāmī śrutaḥ, sa pareśa eva | kutaḥ? tad iti | pṛthivyādi-sarvāntaḥsthatva-tad-avedyatva-tan-niyantṛtva-vibhu-vijñānānandatvāmṛtatvādīnāṁ tad-dharmāṇām ihokteḥ ||18||
163bf1efd7ba · published Jul 27, 2026, 4:03:47 AM UTC
Available inRUPage between verses with
В Брихадараньяке слышится: «Кто, пребывая в земле, — иной, чем земля, кого земля не знает, чьё тело — земля, кто правит землёй изнутри, — это твой Атман, Внутренний Правитель, бессмертный» [3.7.3]. Здесь узнаётся правитель, стоящий внутри земли и прочего. Он — прадхана, джива или Высший? При [таком] сомнении получено пока: прадхана — ибо стояние внутри того и прочее в ней возможно: причина ведь проткана в следствии и бывает его управителем; атманство же там фигурально — по дарению отрады или по всепроникновению, а по вечности она и «бессмертное». Или пусть он — некий джива-йогин: силами вхождения во всё и исчезновения в нём сходятся правительство, незримость и прочее, а атманство и бессмертие у него прямые. Итак, он — один из двух. При таком полученном —
«Внутренний Правитель в божественном и прочем — из-за речения Его свойств».
Тот антарьями, что слышится в речениях о божественном и прочем, — сам Высший Владыка. Почему? Из «Его [свойств]»: пребывание внутри всего — земли и прочего, — неведомость им, правление ими, вездесущее знание-блаженство, бессмертие и прочие Его свойства здесь речены.