Govinda-bhāṣya
Пада 4.44.4.11
547 / 558
Govinda-bhāṣya · 4.4.11
Devanāgarī

भावं जैमिनिर् विकल्पामननात्

Transliteration (IAST)

bhāvaṁ jaiminir vikalpāmananāt

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भावम्bhāvamналичие; bhāva, винительный падеж; тело есть
जैमिनिःjaiminiḥДжаймини; имя учителя; его чтение
विकल्प-आम्नानात्vikalpa-āmnānātиз передачи выбора; vikalpa «многообразие» + āmnāna, отложительный падеж; «бывает одним, бывает трояким» — формы по воле
Translation

[Джаймини:] тело ЕСТЬ: по преданию о МНОГООБРАЗИИ — «бывает одним, тройным, пятерным, семерным…».

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
Devanāgarī

भावं जैमिनिर् विकल्पामननात् ॥

मुक्तस्य विग्रहादि-भावं जैमिनिर् मन्यते । कुतः ? विकल्प- इति । स एकधा भवति, त्रिधा भवति, पञ्चधा सप्तधा नवधा चैव, पुनश् चैकादशः स्मृतः, शतं च दश चैकश् च सहस्राणि च विंशतिः [छा.उ. 7.26.2] इति भूम-विद्यायां तस्य विविध-कल्प-श्रवणात् । न हि विविध-विग्रहताम् अन्तरा बहुत्वम् अणु-परिमाणस्य तस्याञ्जसम् अवकल्प्येत । न चैतद् अवास्तवम् इति शक्यं शङ्कितुं, मोक्ष-प्रकरणस्थत्वात् । एवं सत्यं शरीरम् इति त्व् अदृष्ट-विग्रहाद्य्-अभाव-परम्, वक्ष्यमाण-स्मृतेश् च ॥11॥

Transliteration (IAST)

bhāvaṁ jaiminir vikalpāmananāt ||

muktasya vigrahādi-bhāvaṁ jaiminir manyate | kutaḥ ? vikalpa- iti | sa ekadhā bhavati, tridhā bhavati, pañcadhā saptadhā navadhā caiva, punaś caikādaśaḥ smṛtaḥ, śataṁ ca daśa caikaś ca sahasrāṇi ca viṁśatiḥ [chā.u. 7.26.2] iti bhūma-vidyāyāṁ tasya vividha-kalpa-śravaṇāt | na hi vividha-vigrahatām antarā bahutvam aṇu-parimāṇasya tasyāñjasam avakalpyeta | na caitad avāstavam iti śakyaṁ śaṅkituṁ, mokṣa-prakaraṇasthatvāt | evaṁ satyaṁ śarīram iti tv adṛṣṭa-vigrahādy-abhāva-param, vakṣyamāṇa-smṛteś ca ||11||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भावम् जैमिनिः विकल्प-आमननात्bhāvam jaiminiḥ vikalpa-āmananāt«наличие — Джаймини: по преданию выбора»; сутра 4.4.11 (у Мадхвы: -āmnānāt)
मुक्तस्य विग्रह-आदि-भावम् जैमिनिः मन्यतेmuktasya vigraha-ādi-bhāvam jaiminiḥ manyateтело у свободного ЕСТЬ: мыслит ДЖАЙМИНИ; Jaimini
कुतः विकल्प इतिkutaḥ vikalpa itiпочему? — «выбор»; vikalpa
सः एकधा भवतिsaḥ ekadhā bhavati«он бывает ОДНИМ,»; ekadhā!
त्रिधा भवतिtridhā bhavati«бывает ТРОЙНЫМ,»; tridhā
पञ्चधा सप्तधा नवधा च एवpañcadhā saptadhā navadhā ca eva«пятерным, семерным, девятерным,»; pañcadhā!
पुनः च एकादश स्मृतःpunaḥ ca ekādaśa smṛtaḥ«и вновь — одиннадцатью,»; ekādaśa
शतम् च दश च एकः चśatam ca daśa ca ekaḥ ca«СТА ОДИННАДЦАТЬЮ»; śata
सहस्राणि च विंशतिः इतिsahasrāṇi ca viṁśatiḥ iti«и ДВАДЦАТЬЮ ТЫСЯЧАМИ»; sahasra!! (Чхандогья 7.26.2)
भूम-विद्यायाम् तस्य विविध-कल्प-श्रवणात्bhūma-vidyāyām tasya vividha-kalpa-śravaṇāt— в бхума-видье слышно его МНОГООБРАЗИЕ; vividha!
न हिna hiне ведь; na hi
विविध-विग्रहताम् अन्तराvividha-vigrahatām antarāБЕЗ МНОГИХ ТЕЛ; antarā
बहुत्वम् अणु-परिमाणस्य तस्य अञ्जसा अवकल्प्येतbahutvam aṇu-parimāṇasya tasya añjasā avakalpyetaмалому [дживе] множественности прямо не собрать; aṇu!
न च एतत् अवास्तवम् इति शक्यम् शङ्कितुम्na ca etat avāstavam iti śakyam śaṅkitumи «то не взаправду» не заподозрить:; na avāstava
मोक्ष-प्रकरण-स्थत्वात्mokṣa-prakaraṇa-sthatvātстоит В РАЗДЕЛЕ О МОКШЕ; prakaraṇa
एवम् सतिevam satiа раз так,; evam
अशरीरम् इति तुaśarīram iti tu«бестелесный» —; aśarīra
अदृष्ट-विग्रह-आदि-अभाव-परम्adṛṣṭa-vigraha-ādi-abhāva-paramоб отсутствии тел ИЗ КАРМЫ,; adṛṣṭa!
वक्ष्यमाण-स्मृतेः चvakṣyamāṇa-smṛteḥ caи по смрити, что приведётся; smṛti
Commentary translation

«Наличие — Джаймини: по преданию выбора».

Тело ЕСТЬ: «он бывает ОДНИМ, ТРОЙНЫМ, пятерным, семерным… СТА ОДИННАДЦАТЬЮ и ДВАДЦАТЬЮ ТЫСЯЧАМИ» — в разделе о мокше, не понарошку; малому дживе без многих тел множественности не собрать. «Бестелесный» же — об отсутствии тел ИЗ КАРМЫ.

Version

af5320a652d2 · published Jul 27, 2026, 5:41:38 AM UTC

Available inRU

Page between verses with