Govinda-bhāṣya
Пада 1.41.4.3
110 / 558
Govinda-bhāṣya · 1.4.3
Devanāgarī

तद्-अधीनत्वाद् अर्थवत्

Transliteración (IAST)

tad-adhīnatvād arthavat

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तत्-अधीनत्वात्tat-adhīnatvātиз-за зависимости от Того; tad + adhīna «подвластный» + -tva, отложительный падеж; материя жива Его взором
अर्थवत्arthavatосмысленно; artha «смысл» + -vat; тонкая природа не самостоятельна — она орудие
Traducción

[Прадхана] осмысленна — зависимостью от Того: «майю знай пракрити, Владыку майи — Махешварой».

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
Devanāgarī

तद्-अधीनत्वाद् अर्थवत् ॥

परम-कारण-ब्रह्माधीनत्वाद् अर्थवत् प्रधानं स्व-कार्योत्पादन-फलवद् इत्य् अर्थः । तद्-ईक्षणेनैव प्रधानं वर्तते, न तु स्वतः जाड्यात् । श्रुतिश् च श्वेताश्वतराणां—मायां तु प्रकृतिं विद्यान् मायिनं तु महेश्वरम् [श्वे.उ. 4.10], अस्मान् मायी सृजते विश्वम् एतत् [श्वे.उ. 4.9], य एकोऽवर्णो बहुधा शक्ति-योगात् वर्णान् अनेकान् निहितार्थो दधाति [श्वे.उ. 4.1] इत्य् आद्या । स्मृतिश् च—

स एव भूयो निज-वीर्य-चोदितां

स्व-जीव-मायां प्रकृतिं सिसृक्षतीम् ।

अनाम-रूपात्मनि रूप-नामनी

विधित्समानोऽनुससार शास्त्र-कृत् ॥ [भा.पु. 1.10.22]

प्रधान-पुरुषौ चापि प्रविश्यात्मेच्छया हरिः ।

क्षोभयामास सम्प्राप्ते सर्ग-काले व्ययाव्ययौ ॥ [वि.पु. 1.2.29]

मयाध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते स-चराचरम् ।

हेतुनानेन कौन्तेय जगद् विपरिवर्तते ॥ [गीता 9.10] इत्य् आद्या ।

एवम् अभ्युपगमान् नास्माकं साङ्ख्य-मते प्रवेशः । स्वतन्त्रम् एव प्रधानं कारणम् इति तत्राभ्युपगमात् ॥3॥

Transliteración (IAST)

tad-adhīnatvād arthavat ||

parama-kāraṇa-brahmādhīnatvād arthavat pradhānaṁ sva-kāryotpādana-phalavad ity arthaḥ | tad-īkṣaṇenaiva pradhānaṁ vartate, na tu svataḥ jāḍyāt | śrutiś ca śvetāśvatarāṇāṁ—māyāṁ tu prakṛtiṁ vidyān māyinaṁ tu maheśvaram [śve.u. 4.10], asmān māyī sṛjate viśvam etat [śve.u. 4.9], ya eko'varṇo bahudhā śakti-yogāt varṇān anekān nihitārtho dadhāti [śve.u. 4.1] ity ādyā | smṛtiś ca—

sa eva bhūyo nija-vīrya-coditāṁ

sva-jīva-māyāṁ prakṛtiṁ sisṛkṣatīm |

anāma-rūpātmani rūpa-nāmanī

vidhitsamāno'nusasāra śāstra-kṛt || [bhā.pu. 1.10.22]

pradhāna-puruṣau cāpi praviśyātmecchayā hariḥ |

kṣobhayāmāsa samprāpte sarga-kāle vyayāvyayau || [vi.pu. 1.2.29]

mayādhyakṣeṇa prakṛtiḥ sūyate sa-carācaram |

hetunānena kaunteya jagad viparivartate || [gītā 9.10] ity ādyā |

evam abhyupagamān nāsmākaṁ sāṅkhya-mate praveśaḥ | svatantram eva pradhānaṁ kāraṇam iti tatrābhyupagamāt ||3||

Palabra por palabra
SánscritoIASTSignificado
तत्-अधीनत्वात् अर्थवत्tat-adhīnatvāt arthavat«по зависимости от Того — осмысленна»; сутра 1.4.3
परम-कारण-ब्रह्म-अधीनत्वात्parama-kāraṇa-brahma-adhīnatvātпо зависимости от Брахмана — высшей причины; adhīna
अर्थवत् प्रधानम्arthavat pradhānamпрадхана осмысленна; arthavat
स्व-कार्य-उत्पादन-फलवत् इति अर्थःsva-kārya-utpādana-phalavat iti arthaḥплодоносна порождением своих следствий; таков смысл; utpādana
तत्-ईक्षणेन एव प्रधानम् वर्ततेtat-īkṣaṇena eva pradhānam vartateлишь Его взором прадхана действует; īkṣaṇa
न तु स्वतः जाड्यात्na tu svataḥ jāḍyātне сама — по косности; jāḍya
श्रुतिः च श्वेताश्वतराणाम्śrutiḥ ca śvetāśvatarāṇāmи шрути шветашватаров; род.
मायाम् तु प्रकृतिम् विद्यात्māyām tu prakṛtim vidyāt«майю же знай пракрити»; Шветашватара 4.10
मायिनम् तु महेश्वरम्māyinam tu maheśvaram«а Владыку майи — Махешварой»; māyin!
अस्मात् मायी सृजते विश्वम् एतत्asmāt māyī sṛjate viśvam etat«из неё Волшебник творит эту вселенную»; Шветашватара 4.9
यः एकः अवर्णः बहुधा शक्ति-योगात्yaḥ ekaḥ avarṇaḥ bahudhā śakti-yogāt«кто один, без цвета, многообразно — связью с шакти»; Шветашватара 4.1
वर्णान् अनेकान् निहित-अर्थः दधातिvarṇān anekān nihita-arthaḥ dadhāti«цвета́ многие держит, храня цель»; nihita-artha
इति आद्याःiti ādyāḥэти и подобные; ādyā
स्मृतिः चsmṛtiḥ caи смрити; цитаты
सः एव भूयः निज-वीर्य-चोदिताम्saḥ eva bhūyaḥ nija-vīrya-coditām«Он вновь — Своею мощью побуждённую»; Бхагавата 1.10.22 (по чтению э-текста)
स्व-जीव-मायाम् प्रकृतिम् सिसृक्षतीम्sva-jīva-māyām prakṛtim sisṛkṣatīm«свою джива-майю, пракрити, творить готовую»; sisṛkṣatī
अनाम-रूप-आत्मनि रूप-नामनीanāma-rūpa-ātmani rūpa-nāmanī«в безымянно-безóбразном — форму и имя»; ātman
विधित्समानः अनुससार शास्त्र-कृत्vidhitsamānaḥ anusasāra śāstra-kṛt«желая устроить, направил Творец-по-писанию»; anusasāra
प्रधान-पुरुषौ च अपि प्रविश्यpradhāna-puruṣau ca api praviśya«и в прадхану и в пурушу войдя»; Вишну-пурана 1.2.29
आत्म-इच्छया हरिःātma-icchayā hariḥ«Хари по Своей воле»; icchā
क्षोभयामास सम्प्राप्ते सर्ग-कालेkṣobhayāmāsa samprāpte sarga-kāle«всколебал, когда настало время творения»; kṣobha!
व्यय-अव्ययौvyaya-avyayau«[их —] тленного и нетленного»; vyaya
मया अध्यक्षेण प्रकृतिःmayā adhyakṣeṇa prakṛtiḥ«под Моим надзором пракрити»; Гита 9.10
सूयते स-चर-अचरम्sūyate sa-cara-acaram«рождает движимое и недвижное»; sūyate
हेतुना अनेन कौन्तेयhetunā anena kaunteya«по этой причине, о Каунтея»; hetu
जगत् विपरिवर्ततेjagat viparivartate«вращается мир»; viparivartate
इति आद्याःiti ādyāḥэти и подобные; ādyā
एवम् अभ्युपगमात् न अस्माकम् साङ्ख्य-मते प्रवेशःevam abhyupagamāt na asmākam sāṅkhya-mate praveśaḥпри таком признании мы не входим в учение санкхьи; praveśa (OCR исправлен)
स्वतन्त्रम् एव प्रधानम् कारणम् इति तत्र अभ्युपगमात्svatantram eva pradhānam kāraṇam iti tatra abhyupagamātибо там признана причиной независимая прадхана; svatantra
Traducción del comentario

«По зависимости от Того — осмысленна».

По зависимости от Брахмана — высшей причины — прадхана осмысленна: плодоносна порождением своих следствий; таков смысл. Лишь Его взором прадхана действует, не сама — по косности. И шрути шветашватаров: «Майю же знай пракрити, а Владыку майи — Махешварой»; «из неё Волшебник творит эту вселенную»; «кто один, без цвета, многообразно — связью с шакти — цвета́ многие держит, храня цель» — эти и подобные. И смрити: «Он вновь — Своею мощью побуждённую свою джива-майю, пракрити, творить готовую, — желая устроить в безымянно-безóбразном форму и имя, направил Творец-по-писанию» [Бхагавата 1.10.22]; «и в прадхану и в пурушу войдя, Хари по Своей воле всколебал [их], когда настало время творения» [Вишну-пурана 1.2.29]; «под Моим надзором пракрити рождает движимое и недвижное: по этой причине, о Каунтея, вращается мир» [Гита 9.10] — эти и подобные. При таком признании мы не входим в учение санкхьи: там причиной признана независимая прадхана.

Versión

146ab3befdd1 · publicado 27 jul 2026, 4:22:00 UTC

Disponible enRU

Pasa de verso en verso con