अतो ऽनन्तेन तथा हि लिङ्गम्
ato 'nantena tathā hi liṅgam
Оттого — БЕСКОНЕЧНЫМ [Собою Он и открывается любящим]: такова ведь примета [— «пребывает в бхакти-йоге»].
ननु प्रत्यङ् ईश्वरस् तस्य पुनर् अभिव्यक्तिर् इति इदम् अभिधानं विरुद्धम् । साक्षात्कार-साधनोक्ति-वैयर्थ्यात् प्रत्यक्त्व-प्रहाणाच् चेत्, तत्राह—
अतोऽनन्तेन तथा हि लिङ्गम् ॥
अतः प्रत्यक्त्वे ध्यातृ-गोचरत्वे च प्रमाण-लाभाद् अनन्तेनापरिच्छिन्नेन प्रतीचापि भगवता भक्ति-प्रसन्नेन स्व-भक्तेषु स्व-स्वरूपम् अभिव्यज्यते निजाचिन्त्य-कृपा-शक्ति-योगाद् इति स्वीकारणम् । इदं कुतः ? तत्राह—तथेति । विज्ञान-घन आनन्द-घनः सच्-चिद्-आनन्दैक-रसे भक्ति-योगे तिष्ठति [गो.ता.उ. 2.78] इत्य् अथर्व-श्रुति-लिङ्गाद् इत्य् अर्थः । कृपयैव भजत्सु व्यक्तिः ।
नित्याव्यक्तोऽपि भगवान् ईक्षते निज-शक्तितः ।
ताम् ऋते परमात्मानं कः पश्येतामितं प्रभुम् ॥ इति स्मृतेः ।
स्वयं चाप्य् एतद् व्यञ्जितम्—
अव्यक्तं व्यक्तिम् आपन्नं मन्यन्ते माम् अबुद्धयः ।
परं भावम् अजानन्तो ममाव्ययम् अनुत्तमम् ॥ [गीता 7.24] इति ।
प्रेम्णा गोचरेऽपि प्रत्यक्त्वं न हीयते । तस्य स्वरूप-शक्ति-वृत्तित्वात् । प्रेम-विहीनेषु त्व् आभास-रूपेणैव व्यक्तिः । नाहं प्रकाशः सर्वस्य योग-माया-समावृतः [गीता 7.25] इति तद्-उक्तेः । अत एव परमानन्दादि-रूपस्य तस्य दारुणत्वादिनावभासः । तथा च प्रेमेतर-करणाग्राह्यत्वम् एव प्रत्यक्त्वम् ॥27॥
nanu pratyaṅ īśvaras tasya punar abhivyaktir iti idam abhidhānaṁ viruddham | sākṣātkāra-sādhanokti-vaiyarthyāt pratyaktva-prahāṇāc cet, tatrāha—
ato'nantena tathā hi liṅgam ||
ataḥ pratyaktve dhyātṛ-gocaratve ca pramāṇa-lābhād anantenāparicchinnena pratīcāpi bhagavatā bhakti-prasannena sva-bhakteṣu sva-svarūpam abhivyajyate nijācintya-kṛpā-śakti-yogād iti svīkāraṇam | idaṁ kutaḥ ? tatrāha—tatheti | vijñāna-ghana ānanda-ghanaḥ sac-cid-ānandaika-rase bhakti-yoge tiṣṭhati [go.tā.u. 2.78] ity atharva-śruti-liṅgād ity arthaḥ | kṛpayaiva bhajatsu vyaktiḥ |
nityāvyakto'pi bhagavān īkṣate nija-śaktitaḥ |
tām ṛte paramātmānaṁ kaḥ paśyetāmitaṁ prabhum || iti smṛteḥ |
svayaṁ cāpy etad vyañjitam—
avyaktaṁ vyaktim āpannaṁ manyante mām abuddhayaḥ |
paraṁ bhāvam ajānanto mamāvyayam anuttamam || [gītā 7.24] iti |
premṇā gocare'pi pratyaktvaṁ na hīyate | tasya svarūpa-śakti-vṛttitvāt | prema-vihīneṣu tv ābhāsa-rūpeṇaiva vyaktiḥ | nāhaṁ prakāśaḥ sarvasya yoga-māyā-samāvṛtaḥ [gītā 7.25] iti tad-ukteḥ | ata eva paramānandādi-rūpasya tasya dāruṇatvādināvabhāsaḥ | tathā ca premetara-karaṇāgrāhyatvam eva pratyaktvam ||27||
8c88669fa1fe · publicado 27 jul 2026, 5:11:31 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Но «внутренен — и проявляется» — не противоречие ли? На это говорит:
«Оттого — Бесконечным: такова ведь примета».
Раз мерила есть о том и другом — [прими:] Бхагаваном — Бесконечным, [хоть и] внутренним, — УМИЛОСТИВЛЕННЫМ БХАКТИ, в Своих бхактах проявляется Своя сущность, связью Его непостижимой ШАКТИ МИЛОСТИ. Примета — шрути: «сгусток знания и блаженства… ПРЕБЫВАЕТ В БХАКТИ-ЙОГЕ» [Гопала-тапани]. Милостью — явление; «вечно-непроявленный зрится лишь Своею шакти: без неё кто узрит безмерного?»; и Сам: «непроявленного, проявленность принявшего, мнят Меня неразумные…» И В ЗРИМОСТИ ЛЮБВИ внутренность не утрачена: [према] — отправление сварупа-шакти; в лишённых же премы явление — лишь отблеском («не всем Я явлен: укрыт йога-майей») — потому [нечестивым] Образ блаженства отблескивает грозностью. Итак: ВНУТРЕННОСТЬ И ЕСТЬ НЕСХВАТИМОСТЬ НИЧЕМ, КРОМЕ ПРЕМЫ.