अनेन सर्व-गतत्वम् आयाम-शब्दादिभ्यः
anena sarva-gatatvam āyāma-śabdādibhyaḥ
Этим [средним обликом] — вездесущесть: по словам «протяжение» [«всё пронизав, стоит Нараяна»].
अथोपास्य-सान्निध्यं वक्तुं तस्य व्याप्तिर् निरूप्यते । अन्यथा सन्निहिते तस्मिन्न् अनुत्साहाद् भक्तेः शैथिल्यं स्यात् । एको वशी सर्वगः कृष्ण ईड्यः [गो.ता.उ. 1.19] इत्य् अदि श्रूयते । तत्र ध्येयो हरिः परिच्छिन्नो व्यापको वेति संशये मध्यमाकारतयानुभवात् प्रपञ्चान्यस्य तस्य तद्-व्यावृत्तत्वावश्यम्-भावाच् च परिच्छिन्न इति प्राप्ते—
अनेन सर्व-गतत्वम् आयाम-शब्दादिभ्यः ॥
अनेन परेण पुंसा मध्यमाकारेणापि सर्वगतत्वम् अवाप्तम् । मध्यमाकार एव सर्व-व्यापीति । कुतः ? आयामेति । आयाम-शब्दो व्याप्ति-वाची । आदि-शब्दाद् अविचिन्त्यत्व-धर्म-योगस् तद्-बोधिका युक्तिश् च । तत्र एको वशी सर्वगः कृष्ण ईड्यः [गो.ता.उ. 1.19] इत्य् उत्तर-वाक्यात्,
यच् च किञ्चित् जगत् सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपि वा ।
अन्तर् बहिश् च तत् सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः ॥
इति तैत्तिरीय-वाक्याच् च मध्यमस्यैव विभुत्वम् । मध्यमाकारस्यैव मम सर्वस्मात् परस्य सर्व-व्यापित्वम् अचिन्त्यैश्वर्य-शक्ति-योगाद् इति स्वयम् उक्तम् ।
मया ततम् इदं सर्वं जगद् अव्यक्त-मूर्तिना ।
मत्-स्थानि सर्व-भूतानि न चाहं तेष्व् अवस्थितः ।
न च मत्-स्थानि भूतानि पश्य मे योगम् ऐश्वरम् । [गीता 9.4-5] इति ।
न च प्रपञ्चान्यस्य तत्-प्रदेश-वृत्तेः परिच्छेदः । बहिर् अन्तश् च व्याप्ति-श्रुतेः । अतस् तिलेषु तैलं दधिनीव सर्पिर् इति निदर्शितम् । तस्माद् उपास्यो हरिः सर्वग इति सिद्धम् । निरूपितं चेत्थं दामोदर-चरिते । तादृशस्यापि तथात्वे युक्तिश् च पुराभिहिता । अर्भकौकस्त्वाद् इत्य् अस्य व्याख्याने ॥38॥
--ओ)0(ओ--
athopāsya-sānnidhyaṁ vaktuṁ tasya vyāptir nirūpyate | anyathā sannihite tasminn anutsāhād bhakteḥ śaithilyaṁ syāt | eko vaśī sarvagaḥ kṛṣṇa īḍyaḥ [go.tā.u. 1.19] ity adi śrūyate | tatra dhyeyo hariḥ paricchinno vyāpako veti saṁśaye madhyamākāratayānubhavāt prapañcānyasya tasya tad-vyāvṛttatvāvaśyam-bhāvāc ca paricchinna iti prāpte—
anena sarva-gatatvam āyāma-śabdādibhyaḥ ||
anena pareṇa puṁsā madhyamākāreṇāpi sarvagatatvam avāptam | madhyamākāra eva sarva-vyāpīti | kutaḥ ? āyāmeti | āyāma-śabdo vyāpti-vācī | ādi-śabdād avicintyatva-dharma-yogas tad-bodhikā yuktiś ca | tatra eko vaśī sarvagaḥ kṛṣṇa īḍyaḥ [go.tā.u. 1.19] ity uttara-vākyāt,
yac ca kiñcit jagat sarvaṁ dṛśyate śrūyate'pi vā |
antar bahiś ca tat sarvaṁ vyāpya nārāyaṇaḥ sthitaḥ ||
iti taittirīya-vākyāc ca madhyamasyaiva vibhutvam | madhyamākārasyaiva mama sarvasmāt parasya sarva-vyāpitvam acintyaiśvarya-śakti-yogād iti svayam uktam |
mayā tatam idaṁ sarvaṁ jagad avyakta-mūrtinā |
mat-sthāni sarva-bhūtāni na cāhaṁ teṣv avasthitaḥ |
na ca mat-sthāni bhūtāni paśya me yogam aiśvaram | [gītā 9.4-5] iti |
na ca prapañcānyasya tat-pradeśa-vṛtteḥ paricchedaḥ | bahir antaś ca vyāpti-śruteḥ | atas tileṣu tailaṁ dadhinīva sarpir iti nidarśitam | tasmād upāsyo hariḥ sarvaga iti siddham | nirūpitaṁ cetthaṁ dāmodara-carite | tādṛśasyāpi tathātve yuktiś ca purābhihitā | arbhakaukastvād ity asya vyākhyāne ||38||
--o)0(o--
5efe66766f7a · publicado 27 jul 2026, 5:11:31 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Теперь, чтобы сказать БЛИЗОСТЬ Почитаемого, выписывается всепроникновение: не [зная Его] близким, бхакти ослабла бы. «Один Владетель, ВЕЗДЕСУЩИЙ Кришна славим» — но созерцается Он в среднем [человеческом] облике: ограничен? При полученном —
«Этим — вездесущесть: по словам „протяжение“ и прочим».
Этим Пурушей И В СРЕДНЕМ ОБЛИКЕ вездесущесть обретена: сам средний облик — всепроникающ («протяжение» — слово объятия; «и прочее» — свойство непостижимости): «что ни есть мир — внутри и вне всего, ПРОНИЗАВ, СТОИТ НАРАЯНА»; и Сам: «МНОЮ ПРОТЯНУТО всё это в непроявленном образе; во Мне стоят все существа — а Я не стою в них; и не стоят во Мне существа: узри Мою владычную йогу!» [Гита 9.4–5]. Пребывание Иного миру в точке — не ограниченность («вне и внутри»): «как масло в кунжуте, как масло в простокваше». Хари вездесущ; и так выписано в повести о ДАМОДАРЕ — довод же таковости Малого сказан в толковании «по детской обители…» [1.2.7].