वायुम् अब्दाद् अविशेष-विशेषाभ्याम्
vāyum abdād aviśeṣa-viśeṣābhyām
ВЕТЕР [вставь] ПОСЛЕ ГОДА [перед солнцем]: по неоговорённому и оговорённому [чтениям].
इदानीं वाक्यान्तर-पठितस्य वाय्व्-आदेर् अर्चिर्-मार्गे सन्निवेशः स्याद् इत्य् एतत् प्रदर्शयितुम् आरम्भः । स एतं देव-यानं पन्थानम् आसाद्याग्नि-लोकम् आगच्छति स वायु-लोकं [कौ.ब्रा. 1.3] इत्य् अत्र श्रूयमाणो वायुर् अर्चिर्-आदि-पथे सन्निवेश्यो न वेति वीक्षायां क्रमाश्रवणात् कल्पकाभावाच् च नेति प्राप्ते—
वायुम् अब्दाद् अविशेष-विशेषाभ्याम् ॥
अर्चिषम् इत्य् आदाव् अब्दात् संवत्सरात् परमादित्यात् पूर्वं वायुं निवेशयन्ति । कुतः ? अविशेषेति । स वायु-लोकम् इत्य् अविशेषेणोपदिष्टस्य, यदा वै पुरुषोऽस्माल् लोकात् प्रैति [बृ.आ.उ 5.10.1] इत्य् आदौ, स वायुम् आगच्छति [बृ.आ.उ 5.10.1] इति सूर्यात् पूर्व-वर्तित्वेन विशेषेणोपदेशाद् इत्य् अर्थः । एवं सति मासेभ्यो देव-लोकं देव-लोकाद् आदित्यम् इति बृहद्-आरण्यकोक्तो देव-लोकोऽपि वायुर् एव ज्ञेयः । योऽयं पवन एष एव देवानां गृह इति देव-निवास-स्थानत्वेनोक्तेः । अपरे त्व् आहुः देव-लोकोऽपि वर्त्म-पर्व-विशेषः । स च संवत्सरात् परत्र पूर्वत्र च वायोर् निवेश्यः । न तु मास-संवत्सरयोर् मध्ये तयोः सम्बन्ध-प्रसिद्धेः । तथा च संवत्सरादित्ययोर् मध्ये देव-लोक-वायु-लोकौ सन्निवेश्याव् इति ॥2॥
idānīṁ vākyāntara-paṭhitasya vāyv-āder arcir-mārge sanniveśaḥ syād ity etat pradarśayitum ārambhaḥ | sa etaṁ deva-yānaṁ panthānam āsādyāgni-lokam āgacchati sa vāyu-lokaṁ [kau.brā. 1.3] ity atra śrūyamāṇo vāyur arcir-ādi-pathe sanniveśyo na veti vīkṣāyāṁ kramāśravaṇāt kalpakābhāvāc ca neti prāpte—
vāyum abdād aviśeṣa-viśeṣābhyām ||
arciṣam ity ādāv abdāt saṁvatsarāt paramādityāt pūrvaṁ vāyuṁ niveśayanti | kutaḥ ? aviśeṣeti | sa vāyu-lokam ity aviśeṣeṇopadiṣṭasya, yadā vai puruṣo'smāl lokāt praiti [bṛ.ā.u 5.10.1] ity ādau, sa vāyum āgacchati [bṛ.ā.u 5.10.1] iti sūryāt pūrva-vartitvena viśeṣeṇopadeśād ity arthaḥ | evaṁ sati māsebhyo deva-lokaṁ deva-lokād ādityam iti bṛhad-āraṇyakokto deva-loko'pi vāyur eva jñeyaḥ | yo'yaṁ pavana eṣa eva devānāṁ gṛha iti deva-nivāsa-sthānatvenokteḥ | apare tv āhuḥ deva-loko'pi vartma-parva-viśeṣaḥ | sa ca saṁvatsarāt paratra pūrvatra ca vāyor niveśyaḥ | na tu māsa-saṁvatsarayor madhye tayoḥ sambandha-prasiddheḥ | tathā ca saṁvatsarādityayor madhye deva-loka-vāyu-lokau sanniveśyāv iti ||2||
1d066feb10ad · publicado 27 jul 2026, 5:38:32 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Теперь — встроение звеньев: куда ветер? При полученном «череда не слышна» —
«Ветер — после года: по неоговорённому и оговорённому».
Ветер встраивается ПОСЛЕ ГОДА, ПЕРЕД СОЛНЦЕМ: у каушитаки «в мир ветра» — без оговорки, а в Брихадараньяке — с оговоркой: «приходит к ветру [и сквозь отверстие колеса] — к солнцу». И «мир богов» [той шрути] — тот же ветер: «сей веющий — ДОМ БОГОВ».