सन्न्यासी चै सन्नयासश्चतुराश्रम एव च । ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थश्च भिक्षुकः
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यः (740)शूद्रो वर्णस्तथैव च । शीलदः शीलसम्पन्नो दुः शीलपरिवर्जितः
मोक्षो ऽध्यात्मसमाविष्टः स्तुतिः स्तोता च पूजकः । पूज्यो(750)वाक् करणं चैव वाच्यं चैव तु वाचकः
वेत्ता व्याकरणं चैव वाक्यं चैव च वाक्यवित् । वाक्यगम्यस्तीर्थवासी(760) तीर्थस्तीर्थो च तीर्थवित्
तीर्थादिभूतः सांख्यश्च निरुक्तं त्वधिदैवतम् । प्रणवः प्रणवेशश्च प्रणवेन प्रवन्दितः(770)
प्रणवेन च लक्ष्यो वै गायत्री च गदाधरः । शालग्रामनिवासी च (780)शालग्रामस्तथैव च
जलशायी योगशायी शेषशायी कुशेशयः । महीभर्ता च (790) कार्यं च कारणं पृथिवीधरः
प्रजापतिः शाश्वतश्च काम्यः कामयिता विराट् । सम्राट् पूषा(800) तथा स्वर्गो रथस्थः सारथिर्बलम्
sannyāsī cai sannayāsaścaturāśrama eva ca / brahmacārī gṛhasthaśca vānaprasthaśca bhikṣukaḥ
brāhmaṇaḥ kṣatriyo vaiśyaḥ (740)śūdro varṇastathaiva ca / śīladaḥ śīlasampanno duḥ śīlaparivarjitaḥ
mokṣo 'dhyātmasamāviṣṭaḥ stutiḥ stotā ca pūjakaḥ / pūjyo(750)vāk karaṇaṃ caiva vācyaṃ caiva tu vācakaḥ
vettā vyākaraṇaṃ caiva vākyaṃ caiva ca vākyavit / vākyagamyastīrthavāsī(760) tīrthastīrtho ca tīrthavit
tīrthādibhūtaḥ sāṃkhyaśca niruktaṃ tvadhidaivatam / praṇavaḥ praṇaveśaśca praṇavena pravanditaḥ(770)
praṇavena ca lakṣyo vai gāyatrī ca gadādharaḥ / śālagrāmanivāsī ca (780)śālagrāmastathaiva ca
jalaśāyī yogaśāyī śeṣaśāyī kuśeśayaḥ / mahībhartā ca (790) kāryaṃ ca kāraṇaṃ pṛthivīdharaḥ
prajāpatiḥ śāśvataśca kāmyaḥ kāmayitā virāṭ / samrāṭ pūṣā(800) tathā svargo rathasthaḥ sārathirbalam
«Санньяси и отречение, и четыре ашрама; брахмачарин, домохозяин, ушедший в лес, нищенствующий; брахман, кшатрий, вайшья, шудра и само сословие; дающий нрав, наделённый нравом, лишённый дурного нрава; Освобождение, погружённый в высшее о духе, Хвала, Славящий, Чтущий; Чтимый, Речь, Орудие, Изрекаемое и Изрекающий; Знаток, Грамматика, Речение, знающий речения; постижимый речением, живущий у брода, Брод, знающий броды; ставший первым из бродов, Санкхья, Нирукта, верховное божество; Пранава, владыка пранавы, пранавою прославляемый; пранавою указуемый, Гаятри, Держащий палицу; обитающий в шалаграме и сама Шалаграма; Спящий на водах, спящий в йоге, спящий на Шеше, Лотос; Кормилец земли, Совершаемое и Причина, держащий землю; Праджапати, Вечный, Желанный, Желающий, Вират; Самрат, Пушан, Небо, стоящий на колеснице, Возничий, Сила».
08218d1c3f28 · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 4:34:47 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Все четыре сословия и все четыре уклада жизни названы Его именами. Ни одно место в устройстве общества не оставлено вне Его.
«Славящий» и «Чтимый» стоят в одном стихе. Хвала, славящий и тот, кому она обращена, — всё это одно имя.
Он назван и обитающим в шалаграме, и самим камнем. Разница между жилищем и жильцом здесь снимается, как раньше снималась разница между Ведою и её знатоком.