गरुड़ पुराण
The Aetiology of Haemorrhoids1.156.51-59
605 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 1.156.51-59
देवनागरी

बाधिर्यातिशिरः श्वासशिरोरुक्काशपीनसाः? । मनोविकारस्तृट्श्वासपित्तगुल्मोदरादयः
एते च वातजा रोगा जायन्ते भृशदारुणाः । दुर्नामामृत्यूदावर्तपरमो ऽयमुपद्रवः
वाताभिभूतकोष्ठानां तैर्विनापि विजायते । सहजानि तु दोषाणि यानि चाभ्यन्तरे वलौ
स्थितानि तान्यसाध्यानि याप्यन्ते ऽग्निबलादिभिः । द्वन्द्वजानि द्वितीयायां वला यान्याश्रितानि च
कृच्छ्रसाध्यानि तान्याहुः परिसंवत्सराणि च । बाह्यायां तु वलौ जातान्येकदोषोल्बणानि च
अर्शांसि सुखसाध्यानि न चिरोत्पत्तिकानि च । मेढ्रादिष्वपि वक्ष्यन्ते यथास्वं नाभिजानि तु
गण्डूपदस्य रूपाणि पिच्छिलानि मृदूनि च । व्यानो गृहीत्वा श्लेष्माणं करोत्यर्शस्त्वचो बहिः
कीलोपमं स्थिरखरं चर्मकीलं च तद्विदुः । वातेन तोदः पारुष्यं पित्तादसितवक्त्रता
श्लेष्मणः स्निग्धता तस्य ग्रथितत्वं सवर्णता । अर्शसां प्रशमे यत्नमाशु कुर्वीत बुद्धिमान् । तान्याशु हि गदन्धा (कार्) य्य कुर्युर्बद्धगुदोदरम्

लिप्यंतरण (IAST)

bādhiryātiśiraḥ śvāsaśirorukkāśapīnasāḥ? / manovikārastṛṭśvāsapittagulmodarādayaḥ
ete ca vātajā rogā jāyante bhṛśadāruṇāḥ / durnāmāmṛtyūdāvartaparamo 'yamupadravaḥ
vātābhibhūtakoṣṭhānāṃ tairvināpi vijāyate / sahajāni tu doṣāṇi yāni cābhyantare valau
sthitāni tānyasādhyāni yāpyante 'gnibalādibhiḥ / dvandvajāni dvitīyāyāṃ valā yānyāśritāni ca
kṛcchrasādhyāni tānyāhuḥ parisaṃvatsarāṇi ca / bāhyāyāṃ tu valau jātānyekadoṣolbaṇāni ca
arśāṃsi sukhasādhyāni na cirotpattikāni ca / meḍhrādiṣvapi vakṣyante yathāsvaṃ nābhijāni tu
gaṇḍūpadasya rūpāṇi picchilāni mṛdūni ca / vyāno gṛhītvā śleṣmāṇaṃ karotyarśastvaco bahiḥ
kīlopamaṃ sthirakharaṃ carmakīlaṃ ca tadviduḥ / vātena todaḥ pāruṣyaṃ pittādasitavaktratā
śleṣmaṇaḥ snigdhatā tasya grathitatvaṃ savarṇatā / arśasāṃ praśame yatnamāśu kurvīta buddhimān / tānyāśu hi gadandhā (kār) yya kuryurbaddhagudodaram

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
बाधिर्यbādhiryaглухота
तिशिरःtiśiraḥсильная головная
श्वासśvāsaодышка
शिरोśiroголовы
रुक्rukболь
काशkāśaкашель
पीनसाःpīnasāḥнасморк
मनोmanoума
विकारस्vikārasрасстройство
तृट्tṛṭжажда
पित्तpittaжёлчная
गुल्म्gulmопухоль
ओदर्odarводянка
आदयःādayaḥи прочее
एतेeteэти
caи
वातजाvātajāот ветра рождённые
रोगाrogāнедуги
जायन्तेjāyanteвозникают
भृशbhṛśaвесьма
दारुणाःdāruṇāḥсвирепые
दुर्नामाdurnāmā«дурноимённая»
मृत्यूmṛtyūсмерти
दावर्तdāvartaзаворот
परमोparamoвысшее
यम्yamэто
उपद्रवःupadravaḥосложнение
वातvātaветром
अभिभूतabhibhūtaодолённой
कोष्ठानांkoṣṭhānāṃу утробы
तैर्tairтеми
विनापिvināpiдаже без
विजायतेvijāyateвозникает
सहजानिsahajāniврождённые
तुtuже
दोषाणिdoṣāṇiпорчи
यानिyāniкоторые
चाभ्यन्तरेcābhyantareи внутри
वलौvalauв складке
स्थितानिsthitāniстоящие
तान्य्tānyони
असाध्यानिasādhyāniнеисцелимы
याप्यन्तेyāpyanteподдерживаются
ग्निgniогня
बल्balсилою
आदिभिःādibhiḥи прочим
द्वन्द्वजानिdvandvajāniот двоицы рождённые
द्वितीयायांdvitīyāyāṃво второй
वलाvalāскладке
यान्य्yānyкоторые
आश्रितानिāśritāniпребывающие
कृच्छ्रkṛcchraтрудно
साध्यानिsādhyāniисцелимы
आहुःāhuḥназывают
परिसंवत्सराणिparisaṃvatsarāṇiгодичные
बाह्यायांbāhyāyāṃво внешней
जातान्य्jātānyрождённые
एकदोष्ekadoṣодной дошей
ओल्बणानिolbaṇāniобильные
अर्शांसिarśāṃsiаршас
सुखsukhaлегко
naне
चिर्cirдолго
ओत्पत्तिकानिotpattikāniвозникшие
मेढ्र्meḍhrна уде
आदिष्व्ādiṣvи прочем
अपिapiже
वक्ष्यन्तेvakṣyanteбудут изречены
यथास्वंyathāsvaṃпо-своему
नाभिnābhiпупа
जानिjāniрождённые
गण्डूपदस्यgaṇḍūpadasyaдождевого червя
रूपाणिrūpāṇiоблики
पिच्छिलानिpicchilāniслизистые
मृदूनिmṛdūniмягкие
व्यानोvyānoвьяна
गृहीत्वाgṛhītvāзахватив
श्लेष्माणंśleṣmāṇaṃслизь
करोत्य्karotyтворит
अर्शस्arśasаршас
त्वचोtvacoкожи
बहिःbahiḥснаружи
कील्kīlколышку
ओपमंopamaṃподобное
स्थिरsthiraтвёрдое
खरंkharaṃшершавое
चर्मकीलंcarmakīlaṃ«кожный колышек»
तद्tadто
विदुःviduḥзнают
वातेनvātenaветром
तोदःtodaḥколотьё
पारुष्यंpāruṣyaṃшершавость
पित्ताद्pittādот жёлчи
असितasitaтёмное
वक्त्रताvaktratāустье
श्लेष्मणःśleṣmaṇaḥот слизи
स्निग्धताsnigdhatāсальность
तस्यtasyaу него
ग्रथितत्वंgrathitatvaṃкомковатость
सवर्णताsavarṇatāодноцветность
अर्शसांarśasāṃгеморроя
प्रशमेpraśameк утишению
यत्नम्yatnamусилие
आशुāśuбыстро
कुर्वीतkurvītaда творит
बुद्धिमान्buddhimānразумный
हिhiведь
गदन्gadanнедуги
कुर्युर्kuryurтворят
बद्धbaddhaзапертым
गुदgudaзаднего прохода
उदरम्udaramживот
अनुवाद

Глухота, сильная головная боль, одышка, кашель и насморк, расстройство ума, жажда, одышка, жёлчная опухоль, водянка и прочее — эти недуги, рождённые ветром, возникают весьма свирепыми. «Дурноимённая» — смерть, заворот: вот высшее её осложнение; у тех, чья утроба одолена ветром, оно возникает и без них. Врождённые же порчи, что стоят внутри, в складке, неисцелимы и лишь поддерживаются силою огня и прочим. Рождённые двоицею, пребывающие во второй складке, называют трудноисцелимыми и годичными. А рождённые во внешней складке и обильные одною дошей — тот аршас легко исцелим, если возник недавно. О тех, что на уде и прочем, будет изречено по-своему, как и о рождённых у пупа. Облики дождевого червя — слизистые и мягкие. Вьяна, захватив слизь, творит аршас снаружи кожи: подобное колышку, твёрдое и шершавое, — то знают как «кожный колышек». От ветра — колотьё и шершавость, от жёлчи — тёмное устье, от слизи — сальность, комковатость и одноцветность его. К утишению геморроя разумный да творит усилие быстро: ведь эти недуги делают живот запертым у заднего прохода.

अध्याय का पुष्पिका-वाक्य

iti śrīgāruḍe mahāpurāṇe pūrvakhaṇḍe prathamāṃśākhye ācārakāṇḍe 'rśonidānaṃ nāma ṣaṭpañcāśaduttaraśatatamo 'dhyāyaḥ

संस्करण

db1e4383e1db · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 3:47:13 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से