महाभारत
Śiśupāla-vadha-parva (śiśupāla-vadha, yajña-samāpti) (The Death of Shishupala and the Completion of the Sacrifice)2.42.18–20
2463 / 15823
महाभारत · 2.42.18–20
देवनागरी

मत्पूर्वां रुक्मिणीं कृष्ण संसत्सु परिकीर्तयन् ॥
विशेषतः पार्थिवेषु व्रीडां न कुरुषे कथम् ॥
मन्यमानो हि कः सत्सु पुरुषः परिकीर्तयेत् ॥
अन्यपूर्वां स्त्रियं जातु त्वद् अन्यो मधुसूदन ॥
क्षम वा यदि ते श्रद्धा मा वा कृष्ण मम क्षम ॥
क्रुद्धाद् वापि प्रसन्नाद् वा किं मे त्वत्तो भविष्यति ॥

लिप्यंतरण (IAST)

matpūrvāṃ rukmiṇīṃ kṛṣṇa saṃsatsu parikīrtayan ||
viśeṣataḥ pārthiveṣu vrīḍāṃ na kuruṣe katham ||
manyamāno hi kaḥ satsu puruṣaḥ parikīrtayet ||
anyapūrvāṃ striyaṃ jātu tvad anyo madhusūdana ||
kṣama vā yadi te śraddhā mā vā kṛṣṇa mama kṣama ||
kruddhād vāpi prasannād vā kiṃ me tvatto bhaviṣyati ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मत्-पूर्वां रुक्मिणीं कृष्णmat-pūrvāṃ rukmiṇīṃ kṛṣṇa"Rukmini, mine-before, O Krishna,
संसत्सु परिकीर्तयन्saṃsatsu parikīrtayanin assemblies proclaiming,
विशेषतः पार्थिवेषुviśeṣataḥ pārthiveṣuespecially before kings,
व्रीडां न कुरुषे कथम्vrīḍāṃ na kuruṣe kathamhow do you feel no shame?
मन्यमानो हि कः सत्सुmanyamāno hi kaḥ satsufor what [self-respecting] man among the good
पुरुषः परिकीर्तयेत्puruṣaḥ parikīrtayetwould ever proclaim
अन्य-पूर्वां स्त्रियं जातुanya-pūrvāṃ striyaṃ jātua woman previously [belonging] to another,
त्वद् अन्यो मधुसूदनtvad anyo madhusūdanaother than you, O Madhusudana?
क्षम वा यदि ते श्रद्धाkṣama vā yadi te śraddhāforgive, if you have [such] an inclination,
मा वा कृष्ण मम क्षमmā vā kṛṣṇa mama kṣamaor do not forgive me, O Krishna;
क्रुद्धाद् वा अपि प्रसन्नाद् वाkruddhād vā api prasannād vāfrom the angry or from the gracious —
किं मे त्वत्तो भविष्यतिkiṃ me tvatto bhaviṣyatiwhat will come to me from you?"
मत्पूर्वांmatpūrvāṃoriginal form "matpūrvāṃ", added to complete the word-by-word coverage
अन्यपूर्वांanyapūrvāṃoriginal form "anyapūrvāṃ", added to complete the word-by-word coverage
वापिvāpioriginal form "vāpi", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Proclaiming in assemblies, especially before kings, Rukmini — mine before, O Krishna — how do you feel no shame? For what self-respecting man among the good would ever proclaim a woman who previously belonged to another — other than you, O Madhusudana? Forgive me, if you have such an inclination, or do not forgive me, O Krishna; from the angry or from the gracious — what will come to me from you?"

संस्करण

701388b0916a · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:21 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से