महाभारत
Dyūta-parva (dhṛtarāṣṭra-anunaya, duryodhana-amarṣa) (Dhritarashtra's Persuasion and Unquenchable Envy)2.46.24–26
2529 / 15823
महाभारत · 2.46.24–26
देवनागरी

उपस्थितानां रत्नानां श्रेष्ठानाम् अर्घहारिणाम् ॥
नादृश्यत परः प्रान्तो नापरस् तत्र भारत ॥
न मे हस्तः समभवद् वसु तत् प्रतिगृह्णतः ॥
प्रातिष्ठन्त मयि श्रान्ते गृह्य दूराहृतं वसु ॥
कृतां बिन्दुसरोरत्नैर् मयेन स्फाटिकच्छदाम् ॥
अपश्यं नलिनीं पूर्णाम् उदकस्येव भारत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

upasthitānāṃ ratnānāṃ śreṣṭhānām arghahāriṇām ||
nādṛśyata paraḥ prānto nāparas tatra bhārata ||
na me hastaḥ samabhavad vasu tat pratigṛhṇataḥ ||
prātiṣṭhanta mayi śrānte gṛhya dūrāhṛtaṃ vasu ||
kṛtāṃ bindusaroratnair mayena sphāṭikacchadām ||
apaśyaṃ nalinīṃ pūrṇām udakasyeva bhārata ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उपस्थितानां रत्नानांupasthitānāṃ ratnānāṃ"Of the jewels presented,
श्रेष्ठानाम् अर्घ-हारिणाम्śreṣṭhānām argha-hāriṇāmthe finest, priceless,
न अदृश्यत परः प्रान्तोna adṛśyata paraḥ prāntono far edge was to be seen,
न अपरस् तत्र भारतna aparas tatra bhāratanor a near one there, O Bharata;
न मे हस्तः समभवद्na me hastaḥ samabhavadmy hands were not sufficient
वसु तत् प्रतिगृह्णतःvasu tat pratigṛhṇataḥto receive that wealth;
प्रातिष्ठन्त मयि श्रान्तेprātiṣṭhanta mayi śrāntepeople stood [waiting] while I grew weary,
गृह्य दूर-आहृतं वसुgṛhya dūra-āhṛtaṃ vasuholding wealth brought from afar;
कृतां बिन्दुसरो-रत्नैर्kṛtāṃ bindusaro-ratnairmade of the gems of Bindusaras,
मयेन स्फाटिक-च्छदाम्mayena sphāṭika-cchadāmby Maya, with a crystal covering,
अपश्यं नलिनीं पूर्णाम्apaśyaṃ nalinīṃ pūrṇāmI saw a lotus-pond, full,
उदकस्य इव भारतudakasya iva bhārataas if of water, O Bharata."
अर्घहारिणाम्arghahāriṇāmoriginal form "arghahāriṇām", added to complete the word-by-word coverage
नादृश्यतnādṛśyataoriginal form "nādṛśyata", added to complete the word-by-word coverage
नापरस्nāparasoriginal form "nāparas", added to complete the word-by-word coverage
दूराहृतंdūrāhṛtaṃoriginal form "dūrāhṛtaṃ", added to complete the word-by-word coverage
बिन्दुसरोरत्नैर्bindusaroratnairoriginal form "bindusaroratnair", added to complete the word-by-word coverage
स्फाटिकच्छदाम्sphāṭikacchadāmoriginal form "sphāṭikacchadām", added to complete the word-by-word coverage
उदकस्येवudakasyevaoriginal form "udakasyeva", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Of the jewels presented, the finest and priceless, no far edge nor near one was to be seen there, O Bharata. My hands were not sufficient to receive that wealth; people stood while I grew weary, holding wealth brought from afar. And I saw a lotus-pond made by Maya of the gems of Bindusaras, with a crystal covering, full as if of water, O Bharata."

संस्करण

d78407af3ceb · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से