महाभारत
The Fruits of the Great Gifts: Sesame, Land, Cow, Food (Part 4)13.65.49-56
12292 / 15823
महाभारत · 13.65.49-56
देवनागरी

न वधार्थं प्रदातव्या न कीनाशे न नास्तिके ॥
गोजीविने न दातव्या तथा गौः पुरुषर्षभ ॥
ददाति तादृशानां वै नरो गाः पापकर्मणाम् ॥
अक्षयं नरकं यातीत्य् एवम् आहुर् मनीषिणः ॥
न कृशां पापवत्सां वा वन्ध्यां रोगान्वितां तथा ॥
न व्यङ्गां न परिश्रान्तां दद्याद् गां ब्राह्मणाय वै ॥
दशगोसहस्रदः सम्यक् शक्रेण सह मोदते ॥
अक्षयांल् लभते लोकान् नरः शतसहस्रदः ॥
इत्य् एतद् गोप्रदानं च तिलदानं च कीर्तितम् ॥
तथा भूमिप्रदानं च शृणुष्वान्ने च भारत ॥
अन्नदानं प्रधानं हि कौन्तेय परिचक्षते ॥
अन्नस्य हि प्रदानेन रन्तिदेवो दिवं गतः ॥
श्रान्ताय क्षुधितायान्नं यः प्रयच्छति भूमिप ॥
स्वायंभुवं महाभागं स पश्यति नराधिप ॥
न हिरण्यैर् न वासोभिर् नाश्वदानेन भारत ॥
प्राप्नुवन्ति नराः श्रेयो यथेहान्नप्रदाः प्रभो ॥

लिप्यंतरण (IAST)

na vadhārthaṃ pradātavyā na kīnāśe na nāstike ||
gojīvine na dātavyā tathā gauḥ puruṣarṣabha ||
dadāti tādṛśānāṃ vai naro gāḥ pāpakarmaṇām ||
akṣayaṃ narakaṃ yātīty evam āhur manīṣiṇaḥ ||
na kṛśāṃ pāpavatsāṃ vā vandhyāṃ rogānvitāṃ tathā ||
na vyaṅgāṃ na pariśrāntāṃ dadyād gāṃ brāhmaṇāya vai ||
daśagosahasradaḥ samyak śakreṇa saha modate ||
akṣayāṃl labhate lokān naraḥ śatasahasradaḥ ||
ity etad gopradānaṃ ca tiladānaṃ ca kīrtitam ||
tathā bhūmipradānaṃ ca śṛṇuṣvānne ca bhārata ||
annadānaṃ pradhānaṃ hi kaunteya paricakṣate ||
annasya hi pradānena rantidevo divaṃ gataḥ ||
śrāntāya kṣudhitāyānnaṃ yaḥ prayacchati bhūmipa ||
svāyaṃbhuvaṃ mahābhāgaṃ sa paśyati narādhipa ||
na hiraṇyair na vāsobhir nāśvadānena bhārata ||
prāpnuvanti narāḥ śreyo yathehānnapradāḥ prabho ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न वधार्थं प्रदातव्याna vadhārthaṃ pradātavyāне для убоя да даётся
न कीनाशे न नास्तिकेna kīnāśe na nāstikeне скряге, не безбожнику
गोजीविने न दातव्याgojīvine na dātavyāживущему коровами не даваема
तथा गौः पुरुषर्षभtathā gauḥ puruṣarṣabhaтак корова, о бык среди мужей
ददाति तादृशानां वैdadāti tādṛśānāṃ vaiдаёт таковым ведь
नरः गाः पापकर्मणाम्naraḥ gāḥ pāpakarmaṇāmчеловек коров, злодеям
अक्षयं नरकं याति इतिakṣayaṃ narakaṃ yāti itiв нескончаемый ад идёт
एवम् आहुः मनीषिणःevam āhuḥ manīṣiṇaḥтак говорят мудрые
न कृशां पापवत्सां वाna kṛśāṃ pāpavatsāṃ vāне тощую, не с дурным телёнком
वन्ध्यां रोगान्वितां तथाvandhyāṃ rogānvitāṃ tathāбесплодную, больную также
न व्यङ्गां न परिश्रान्तांna vyaṅgāṃ na pariśrāntāṃне увечную, не изнурённую
दद्यात् गां ब्राह्मणाय वैdadyāt gāṃ brāhmaṇāya vaiда даёт корову брахману
दशगोसहस्रदः सम्यक्daśagosahasradaḥ samyakдесять тысяч коров дающий вполне
शक्रेण सह मोदतेśakreṇa saha modateс Шакрою вместе радуется
अक्षयान् लभते लोकान्akṣayān labhate lokānнетленные обретает миры
नरः शतसहस्रदःnaraḥ śatasahasradaḥчеловек, сто тысяч дающий
इति एतत् गोप्रदानं चiti etat gopradānaṃ caтак это коров-даяние
तिलदानं च कीर्तितम्tiladānaṃ ca kīrtitamи сезама-даяние воспето
तथा भूमिप्रदानं चtathā bhūmipradānaṃ caтак и земли-даяние
शृणुष्व अन्ने च भारतśṛṇuṣva anne ca bhārataслушай и о пище, о Бхарата
अन्नदानं प्रधानं हिannadānaṃ pradhānaṃ hiпищи-даяние главным ведь
कौन्तेय परिचक्षतेkaunteya paricakṣateо Каунтея, называют
अन्नस्य हि प्रदानेनannasya hi pradānenaпищи ведь даянием
रन्तिदेवः दिवं गतःrantidevaḥ divaṃ gataḥРантидева неба достиг
श्रान्ताय क्षुधिताय अन्नंśrāntāya kṣudhitāya annaṃусталому, голодному пищу
यः प्रयच्छति भूमिपyaḥ prayacchati bhūmipaкто дарует, о царь
स्वायंभुवं महाभागंsvāyaṃbhuvaṃ mahābhāgaṃСамосущего, благородного
स पश्यति नराधिपsa paśyati narādhipaон зрит, о владыка людей
न हिरण्यैः न वासोभिःna hiraṇyaiḥ na vāsobhiḥне золотом, не одеждами
न अश्वदानेन भारतna aśvadānena bhārataне коней-даянием, о Бхарата
प्राप्नुवन्ति नराः श्रेयःprāpnuvanti narāḥ śreyaḥобретают люди благо
यथा इह अन्नप्रदाः प्रभोyathā iha annapradāḥ prabhoкак тут пищедатели, о владыка
अनुवाद

«Не для убоя да даётся, не скряге, не безбожнику, живущему коровами не даваема так корова, о бык среди мужей. Даёт таковым ведь человек коров, злодеям, — в нескончаемый ад идёт, так говорят мудрые. Не тощую, не с дурным телёнком, бесплодную, больную также, не увечную, не изнурённую да даёт корову брахману. Десять тысяч коров дающий вполне с Шакрою вместе радуется; нетленные обретает миры человек, сто тысяч дающий. Так это коров-даяние и сезама-даяние воспето; так и земли-даяние; слушай и о пище, о Бхарата. Пищи-даяние главным ведь, о Каунтея, называют; пищи ведь даянием Рантидева неба достиг. Усталому, голодному пищу кто дарует, о царь, Самосущего, благородного, он зрит, о владыка людей. Не золотом, не одеждами, не коней-даянием, о Бхарата, обретают люди благо, как тут пищедатели, о владыка».

संस्करण

2854046eeb5e · प्रकाशित 21 जून 2026, 12:20:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से